V KK 466/19

Sygn. akt V KK 466/19 POSTANOWIENIE Dnia 23 października 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński w sprawie R. K. skazanego z art. 233 § 6 k.k. w zb. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i w zw. z art. 64 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 23 października 2019 r., w trybie art. 535 § 3 k.p.k. kasacji obrońcy skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 7 maja 2019 r., sygn. akt IV Ka (…), utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia 18 lutego 2019 r., sygn. akt VII K (…) p o s t a n o w i ł: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE R.K. został oskarżony o to, że w okresie od 30 sierpnia 2011 r. do 3 października 2017 r. w G.. kilkukrotnie wyłudził poświadczenie nieprawdy poprzez wprowadzenie w błąd funkcjonariusza publicznego z G. w G.. w składanych w okresie od 30 sierpnia 2011 r. do 11 maja 2013 r. i następnie od 11 września 2016 r. do 3 października 2017 r. oświadczeniach o stanie majątkowym, które stały się podstawą wydawanych decyzji o przyznaniu pomocy społecznej dla R.K., poprzez 2 zatajenie informacji o posiadanym majątku, w wyniku których doszło do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez G. w G.. w łącznej kwocie 46.257,08 PLN, przy czym czynu tego dopuścił się w okresie 5 lat po odbyciu w dniach od 3 listopada 2008 r. do 8 kwietnia 2010 r. kary co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczonej na podstawie wyroku łącznego Sądu Rejonowego w G. z dnia 29 września 2009 r., sygn. akt II K (…), za przestępstwo podobne z art. 279 § 1 k.k., tj. o czyn z art. 233 § 1 i § 6 k.k. w zb. z art. 272 k.k. w zb. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. Wyrokiem z dnia 18 lutego 2019 r., sygn. akt VII K (…), Sąd Rejonowy w G.. uznał oskarżonego R.K. za winnego występku z art. 233 § 6 k.k. w zb. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i w zw. z art. 64 § 1 k.k., przyjmując, że oskarżony działając w krótkich odstępach czasu, nie rzadziej niż co pół roku i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, doprowadził Miasto G., działające poprzez jednostkę budżetową: G. w G.., do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, składając wobec ww. jednostki poprzez pracownika socjalnego fałszywe oświadczenia o stanie majątkowym pod rygorem odpowiedzialności karnej, wynikającej z art. 107 ust. 5a i ust. 5c ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a także podając nieprawdę w przeprowadzanych przez pracownika socjalnego wywiadach środowiskowych i wprowadzając przez to pokrzywdzonego w błąd co do uprawnienia oskarżonego do otrzymania okresowej pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego i zasiłków celowych, przy czym oskarżony był uprzednio karany sądownie za umyślne przestępstwa podobne na kary przekraczające 6 miesięcy pozbawienia wolności wyrokami Sądu Rejonowego w G.. z dnia 29 września 2008 r., sygn. akt XI K (…) oraz Sądu Rejonowego w S. z dnia 28 sierpnia 2006 r., sygn. akt VII K (…), objętych wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w G. z dnia 29 września 2009 r., sygn. akt II K (…) i w ciągu 5 lat od odbycia kary łącznej w okresie od 3 grudnia 2008 r. do 8 kwietnia 2010 r. Po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego Sąd Okręgowy w G.. wyrokiem z dnia 7 maja 2019 r., sygn. akt IV Ka (…), utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu I instancji oraz zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając nimi Skarb Państwa. 3 Kasację od orzeczenia Sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanego, zarzucając - na podstawie art. 523 k.p.k. oraz art. 526 § 1 k.p.k.: 1. rażące naruszenie prawa, które mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku, polegające na nierozpoznaniu wszystkich zarzutów apelacji, w tym zarzutu dotyczącego naruszenia art. 233 § 6 k.k. poprzez przyjęcie, że skazany podlega odpowiedzialności za składanie fałszywych oświadczeń majątkowych w sytuacji, gdy upoważnienie pracownika socjalnego do uprzedzenia składającego oświadczenie o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań nie wynika z ustawy, 2. rażącą niewspółmierność kary wymierzonej R.K. (rok pozbawiania wolności) w stosunku do stopnia szkodliwości czynu, stanowiącą naruszenie dyrektywy wymiaru kary określonej w art. 53 k.k. W konkluzji, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku Sądu odwoławczego poprzez uniewinnienie skazanego R.K. od popełnienia zarzucanego mu czynu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 7 maja 2019 r. oraz wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 4 marca 2019 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o zmianę ww. wyroku poprzez wymierzenie skazanemu kary o charakterze wolnościowym. Nadto, obrońca skazanego wniósł o zwolnienie R.K. od ponoszenia opłaty od kasacji w całości. W odpowiedzi na kasację, Prokurator Rejonowy w G. wniósł o jej oddalenie, jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja obrońcy skazanego okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym, uzasadniającym oddalenie jej na posiedzeniu bez udziału stron, w trybie art. 535 § 3 k.p.k. Zgodnie z wolą ustawodawcy kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia skierowanym przeciwko orzeczeniu wydanemu przez Sąd Odwoławczy na skutek rozpoznania środka odwoławczego. Celem postępowania kasacyjnego jest bowiem wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń dotkniętych poważnymi wadami w postaci bezwzględnych przyczyn odwoławczych lub innych naruszeń prawa, ale o charakterze rażącym, a jednocześnie takich, które miały istotny wpływ 4 na treść orzeczenia. Możliwość wniesienia skutecznej kasacji jest zatem istotnie ograniczona. Postępowanie kasacyjne nie jest z pewnością postępowaniem, które ponawiać ma kontrolę odwoławczą. W toku tego postępowania z założenia nie dokonuje się zatem kontroli poprawności oceny poszczególnych dowodów, nie weryfikuje zasadności ustaleń faktycznych i nie bada współmierności orzeczonej kary (tak: postanowienie SN z dnia 21 września 2017 roku, sygn. akt IV KK 276/17). W pierwszej kolejności należy zauważyć, że analiza wniesionej kasacji w zakresie zarzutów rażącego naruszenia przepisów postępowania, tj. w szczególności nienależytego rozpoznania wszystkich zarzutów apelacji, w tym zarzutu dotyczącego naruszeni art. 233 § 6 k.k., prowadzi do wniosku, iż zarzut ten został sformułowany instrumentalnie, celem przeniesienia zarzutów formułowanych w apelacji i stworzenia pozornych podstaw dla wniesienia nadzwyczajnego środka zaskarżenia jakim jest kasacja. Tymczasem zauważyć należy, że Sąd odwoławczy prawidłowo i wnikliwie ocenił zarzuty apelacji. Kontrola instancyjna dokonana przez Sąd II instancji przeprowadzona została wnikliwie, rzetelnie, adekwatnie do stopnia skomplikowania sprawy. Sąd ad quem rozpoznał wszystkie zarzuty podniesione w apelacji obrońcy oskarżonego, merytorycznie się do nich ustosunkował, przedstawiając przekonującą argumentację dyskredytującą trafność poszczególnych zarzutów. Całkowicie pozbawionym racjonalnego uzasadnienia okazał się zatem w konsekwencji zarzut pierwszy kasacji, koncentrujący się na próbie wykazania nienależytego rozpoznania przez Sąd odwoławczy zarzutu naruszenia art. 233 § 6 k.k., które wedle skarżącego miało polegać na przyjęciu, że skazany podlega odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń majątkowych w sytuacji gdy upoważnienia pracownika socjalnego do uprzedzenia składającego oświadczenie o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań nie wynika z ustawy. Podkreślić należy, że powyższy zarzut stanowi wierne odzwierciedlenie, powielenie zarzutu I apelacji obrońcy oskarżonego. Nie zyskał on aprobaty Sądu odwoławczego, co znalazło wyraz w pisemnych motywach uzasadnienia Sądu II instancji przedstawionych na stronie 5 uzasadnienia Sądu Okręgowego. Sąd odwoławczy aprobując rozważania Sądu I instancji w tej kwestii wskazał, że Sąd meriti dokonał zmiany opisu czynu zarzucanego R. K. uznając, że podstawę odpowiedzialności karnej przypisanego oskarżonemu czynu z art. 233 § 5 6 k.k. w zb. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i w zw. z art. 64 § 1 k.k. stanowił przepis at. 107 ust. 5a i 5c ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Sąd II instancji wyraził swoją pełną akceptację co do przyjętej przez Sąd Rejonowy podstawy prawnej odpowiedzialności oskarżonego; analizę przepisów dokonaną przez Sąd I instancji uznał za wnikliwą i trafną, akceptując ją w całości i przyjmując jako własną. Jakkolwiek w swoich wywodach, zaprezentowanych na str. 5 uzasadnienia, nie do końca jednoznacznie odpowiedział na zarzut apelacji kontestujący upoważnienie pracownika socjalnego do uprzedzenia o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, to jednak, podążając za Sądem Rejonowym, wskazał, że odpowiedzialność ta wynika z przepisów ustawy o pomocy społecznej - art. 107 ust. 5a i 5c tejże ustawy. W kontekście uwag poczynionych powyżej zarzut pierwszy kasacji jawi się zatem jako oczywiście bezzasadny, a w konsekwencji niemogący doprowadzić do uwzględnienia postulatu skarżącego i wzruszenia prawomocnego orzeczenia w żądanym przez niego kierunku. Oczywiście bezzasadnym okazał się również drugi z podniesionych w kasacji zarzutów, dotyczący rażącej niewspółmierności kary wymierzonej skazanemu, wobec zarzuconego naruszenia dyrektyw wymiary kary z art. 53 k.k. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 523 § 1 zd. 2 k.p.k. kasacja nie może być wniesiona wyłącznie z powodu niewspółmierności kary. Powyższe oznacza - po pierwsze - że jest możliwe podniesienie zarzutu rażącej niewspółmierności kary, gdy formułuje się w kasacji inne, dopuszczalne zarzuty i po drugie, że taka niewspółmierność kary nie może być kwestionowana wprost w formule takiego zarzutu, ale także nie jest dopuszczalne podniesienie takiego zarzutu obok innych, dopuszczalnych zarzutów. To zaś prowadzi do wniosku, że w kasacji rażąca niewspółmierność kary może być kwestionowana tylko w sposób pośredni, tj. jako wykazanie, iż taka cecha kary jest konsekwencją rażącego naruszenia prawa materialnego lub procesowego, wskazanego w kasacji. W praktyce oznacza to, że rażąca niewspółmierność kary w kasacji może być kwestionowana przez stronę pośrednio. Należy zatem w zarzucie kasacji wskazać na rażące naruszenie prawa materialnego lub procesowego, ale jednocześnie – pośrednio - w tym samym zarzucie wskazać jako konsekwencję 6 tego rażącego naruszenia rażącą niewspółmierność orzeczonej kary (zob. J. Matras, Komentarz do art. 523 Kodeksu postępowania karnego, Lex, stan prawny 2018.08.15). Naruszeniem zaś zakazu wnoszenia kasacji wyłącznie z powodu niewspółmierności kary jest postawienie zarzutu naruszenia dyrektyw wymiaru kary (art. 53 k.k.), jako rzekomej obrazy prawa, gdyż jest to kwestia sędziowskiego uznania, która nie mieści się w pojęciu naruszenia prawa (tak: postanowienie SN z 6 października 2011 r., III KZ 63/11, OSNKW 2011/11, poz. 102). Podsumowując należy stwierdzić, że przeprowadzona w przedmiotowej sprawie kontrola instancyjna była kompletna i rzetelna, nie pominięto w niej żadnego zarzutu apelacji, a zatem spełnia kryteria określone w art. 433 § 2 k.p.k., nadto rozstrzygnięcie Sądu odwoławczego zostało prawidłowo i rzetelnie umotywowane. Sąd Okręgowy w G. uzasadnił swoją decyzję w sposób wystarczająco szczegółowy, czyniąc w sposób oczywisty zadość obowiązkom spoczywającym w tym zakresie na sądzie odwoławczym. Powyższe przekonuje zatem jednoznacznie, że istota wniesionej kasacji zmierza do wywołania kolejnej instancyjnej kontroli prawidłowości orzeczeń sądów obu instancji. Skarżący powtarza w istocie zarzuty sformułowane w apelacji i ich uzasadnienie, które w swej treści zwrócone jest de facto wyłącznie przeciwko rozstrzygnięciom dokonanym przez Sąd I instancji, uzupełniając je o próbę wykazania nietrafności stanowiska Sądu odwoławczego, jednocześnie nie formułując w tym zakresie żadnego istotnego zarzutu o charakterze kasacyjnym. Tak sformułowane zarzuty nie mogą w trybie postępowania kasacyjnego stanowić skutecznej podstawy zaskarżenia i wskazują na oczywistą bezzasadność tego, wywiedzionego przez obrońcę skazanego, nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Nie znajdując podstaw do zwolnienia skazanego od obowiązku uiszczenia kosztów postępowania kasacyjnego, Sąd Najwyższy obciążył R.K. tymi kosztami w całości. Mając na uwadze powyższe należało orzec jak w sentencji. as