V KK 519/21

Sygn. akt V KK 519/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 listopada 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Barbara Skoczkowska Protokolant Patrycja Kotlarska na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w sprawie K. K. w przedmiocie wyroku łącznego po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 17 listopada 2021 r. kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w N. z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt II K (…), 1. uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w pkt I i na podstawie art. 572 k.p.k. postępowanie w tym zakresie umarza; 2. kosztami procesu obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE K. K. został skazany prawomocnymi wyrokami: 1. Sądu Rejonowego w N. z dnia 4 marca 2013 r., sygn. akt II K (…), za czyn z art. 190 § 1 k.k., na karę 80 stawek dziennych grzywny, przy ustaleniu wysokości jednej 2 stawki dziennej na 10 złotych, przy czym postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2014 r. zamieniono pozostałą do uiszczenia karę 52 stawek dziennych grzywny na 6 miesięcy prac społecznie użytecznych z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym; kara ta została wykonana; 2. Sądu Rejonowego w N. z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II K (…), za czyn z art. 178a § 4 k.k., na karę 5 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby, przy czym postanowieniem z dnia 4 grudnia 2015 r. zarządzono wykonanie warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności; 3. Sądu Rejonowego w N. z dnia 30 czerwca 2014 r., sygn. akt II K (…), za czyn z art. 178a § 4 k.k. na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby; nie zarządzono wykonania kary; 4. Sądu Rejonowego w N. z dnia 4 grudnia 2014 r. sygn. akt II K (…), za czyn z art. 233 § 1 k.k. i art. 239 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k., na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat próby; nie zarządzono wykonania kary; 5. Sądu Rejonowego w N. z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt II K (…), za czyn z art. 178a § 4 k.k., na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby; postanowieniem z dnia 4 grudnia 2015 r. zarządzono wykonanie warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności; 6. Sądu Rejonowego w N. z dnia 22 maja 2015 r., sygn. akt II K (…), za czyn z art. 178a § 4 k.k., na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności. Sąd Rejonowy w N., wyrokiem łącznym z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt II K (…), na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 89 § 1a k. k. w zw. z art. 569 § 1 k.p.k. w zw. z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny i niektórych innych ustaw, w pkt I wyroku połączył kary pozbawienia wolności orzeczone wyrokami opisanymi wyżej w punktach od 2 do 4 i wymierzył skazanemu karę łączną roku pozbawienia wolności, a w punkcie w pkt II wyroku połączył kary pozbawienia wolności orzeczone wyrokami opisanymi w punktach 5 i 6, wymierzając w ich miejsce karę łączną roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności. Ponadto: 3 - na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu okresy dotychczas odbytych kar w oparciu o połączone wyroki (pkt III), - połączył jednostkowe środki karne w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, wymierzone z osobna za zbiegające się przestępstwa, orzeczone wyrokami w sprawie II K (…) i w sprawie II K (…), wymierzając K. K. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 5 lat (pkt IV), - umorzył postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego odnośnie do wyroku opisanego w punkcie 1. części wstępnej wyroku łącznego (pkt V), - orzekł, że w zakresie nieobjętym wyrokiem łącznym poszczególne wyroki podlegają odrębnemu wykonaniu, w szczególności co do środka karnego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych orzeczonego wyrokiem w sprawie II K (…) (pkt VI), - zwolnił skazanego w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych i nie wymierzył mu opłaty (pkt VII). Wyrok ten nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się w dniu 5 lipca 2017 r. W dniu 6 października 2021 r. Prokurator Generalny wniósł kasację od powyższego wyroku. Zaskarżył go w części dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w pkt I na korzyść K. K. . Zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 410 k.p.k. w zw. z art. 574 k.p.k., polegające na pominięciu wynikających z materiału dowodowego i mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia okoliczności co do przebiegu postępowania wykonawczego, prowadzonego wobec skazanego K. K. w sprawie Sądu Rejonowego w N. o sygn. akt II K (…) i w konsekwencji błędnym przyjęciu, iż orzeczona wydanym w tej sprawie wyrokiem kara 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 2 lat podlega wykonaniu, a zarazem łączeniu, w następstwie czego doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 75 § 4 k.k. i 85 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r., polegającego na połączeniu wyżej wymienionej kary węzłem kary łącznej, pomimo że w chwili orzekania w przedmiocie wyroku łącznego upłynął okres próby, na jaki zawieszono jej 4 wykonanie i dalsze 6 miesięcy, a tym samym, jako że kara ta nie podlegała wykonaniu, brak było warunków do objęcia jej węzłem kary łącznej. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i umorzenie postępowania w tym zakresie na podstawie art. 572 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna, dlatego podlega rozpoznania i uwzględnieniu na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Skarżący trafnie wskazał, że Sąd Rejonowy w N., wydając wyrok łączny, obejmujący kary orzeczone wyrokami tego Sądu z: dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II K (…), dnia 30 czerwca 2014 r., sygn. akt II K (…) i dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt II K (…), nie dochował należytej staranności w trakcie badania przebiegu postępowania wykonawczego, prowadzonego wobec K. K. w tych sprawach. W rezultacie uszło uwagi Sądu Rejonowego, że w chwili wydawania wyroku łącznego, kara 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczona wyrokiem Sądu Rejonowego w N. z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn.akt II K (…), nie podlegała już wykonaniu, gdyż upłynął dwuletni okres próby i dalsze sześć miesięcy od wydania wyroku skazującego. Wyrok sprawie o sygn. akt II K (…) uprawomocnił się w dniu 12 grudnia 2014 r., a ponieważ do dnia 12 czerwca 2017 r. (upływ okresu próby oraz kolejnych 6 miesięcy), nie zostało zarządzone wykonanie kary, skazanie to uległo zatarciu z mocy prawa. Taka sytuacja uniemożliwiała wydanie wyroku łącznego obejmującego orzeczoną tym wyrokiem karę za pozostające w zbiegu realnym przestępstwo, gdyż w czasie orzekania w przedmiocie kary łącznej kara ta nie mogła być już wykonana i nigdy do wykonania nie mogła zostać wprowadzona (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2017 r., III KK 72/17). Niedostrzeżenie powyższej okoliczności przez Sąd Rejonowy, orzekający w przedmiocie wyroku łącznego, spowodowało wydanie w pkt I wadliwego, i niekorzystnego dla skazanego orzeczenia o karze łącznej. Z tego względu konieczne jest uchylenie wyroku w zaskarżonej części. Uchylenie pkt I zaskarżonego wyroku, w związku z treścią art. 575 § 2 k.p.k., skutkuje rozwiązaniem kary łącznej nim orzeczonej także względem dwóch pozostałych wyroków, wydanych przez Sąd Rejonowy w N. w sprawach o sygn. akt II K (…) oraz II K (…), które w chwili wydania zaskarżonego wyroku podlegały 5 łączeniu. W sprawie o sygn. akt II K (…) orzeczono wobec skazanego karę 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. W dniu 8 stycznia 2018 r. upłynął, określony w art. 75 § 4 k.k., okres próby wydłużony o dalsze 6 miesięcy, po którego zakończeniu, wobec niezarządzenia w tym czasie wykonania kary, skazanie to uległo zatarciu. Oznacza to, że obecnie nie ma warunków do orzeczenia kary łącznej, w skład której mogłaby wejść orzeczona tym wyrokiem kara. Nie istnieje też żadna inna kara podlegająca łączeniu z sankcją wymierzoną w postępowaniu o sygnaturze II K (…). Okoliczność ta uzasadnia uwzględnienie wniosku skarżącego o umorzenie postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego w zaskarżonej części. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.