V KK 566/24

V KK 566/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 lutego 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Marek Pietruszyński SSN Barbara Skoczkowska Protokolant Patrycja Kotlarska przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Andrzeja Janeckiego, w sprawie A.S. skazanej z art. 56 ust. 3 ustawy z dn. 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i innych, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 25 lutego 2025 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Okręgowego w Toruniu na niekorzyść, od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 8 lutego 2024 r., sygn. akt II AKa 223/21, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 26 lutego 2021 r., sygn. akt II K 45/19, uchyla wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 8 lutego 2024 r., sygn. akt II AKa 223/21, w zaskarżonej części i sprawę przekazuje w tym zakresie temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Marek Pietruszyński Tomasz Artymiuk Barbara Skoczkowska V KK 566/24 2 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Toruniu wyrokiem z dnia 26 lutego 2021 r., sygn. akt II K 45/19, uznał oskarżoną A.S. za winną tego, że: 1. „w okresie od 1 lutego 2018 r. do 29 marca 2018 r. w T., w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wspólnie i w porozumieniu z D.P. uczestniczyła w obrocie środkami odurzającymi w znacznej ilości, w ten sposób, że pięciokrotnie nabyła od D.P. po 100 g ziela konopi innych niż włókniste za kwotę 17 zł za 1 g, to jest łącznie 500 g za łączną kwotę 8 500 zł, w celu dalszego zbycia, czerpiąc z tego stałe źródło dochodu”, tj. przestępstwa z art. 56 ust. 3 u.p.n. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k., za które wymierzył jej karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności (pkt XIII wyroku); 2. „w dniu 5 września 2018 r. w T. wbrew przepisom ustawy posiadała środek odurzający w postaci 1,47 g ziela konopi innych niż włókniste”, tj. przestępstwa z art. 62 ust. 1 u.p.n., za które wymierzył jej karę 2 miesięcy pozbawienia wolności (pkt XV wyroku); Ponadto na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. Sąd I instancji połączył orzeczone kary jednostkowe pozbawienia wolności i wymierzył oskarżonej karę łączną 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności (pkt XVI wyroku). Tym samym wyrokiem Sąd Okręgowy w Toruniu uniewinnił oskarżoną od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 258 § 1 k.k. (pkt XIV wyroku). Sąd Okręgowy w Toruniu orzekł także w przedmiocie odpowiedzialności karnej innych oskarżonych: D.P., R.Z., B.H. i B.L. Po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonej A.S., Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 8 lutego 2024 r., sygn. akt II AKa 223/21, zmienił zaskarżony wyrok wobec oskarżonej A.S. w ten sposób, że: - w punkcie XIII ustalił jako datę początkową czynu początek marca 2018 r. oraz obniżył karę wymierzoną oskarżonej A.S. do 2 lat pozbawienia wolności (pkt I.h. wyroku); V KK 566/24 3 - w punkcie XV ustalił, że czyn oskarżonej A.S. stanowi wypadek mniejszej wagi, zakwalifikował go jako przestępstwo z art. 62 ust. 3 u.p.n. i wymierzył jej karę miesiąca pozbawienia wolności (pkt I.i. wyroku). Ponadto, na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. powyższe kary pozbawienia wolności Sąd odwoławczy połączył i wymierzył oskarżonej karę łączną 2 lat pozbawienia wolności (pkt IV wyroku). W pozostałym zakresie wobec oskarżonej Sąd odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (pkt II wyroku). Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł Prokurator Okręgowy w Toruniu zaskarżając go w części dot. skazanej A.S. na jej niekorzyść odnośnie punktów Ih i IV wyroku, zarzucając: „a) rażące naruszenie prawa, tj. art. 56 ust. 3 u.p.n. poprzez nieorzeczenie wobec wymienionej w punkcie Ih wyroku na podstawie artykułu 56 ust. 3 wskazanej wyżej ustawy obok kary pozbawienia wolności również kary grzywny, mimo że przepis ten nakazuje wymierzenie obok kary pozbawienia wolności także karę grzywny, b) rażące naruszenie prawa, tj. art. 65 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. poprzez orzeczenie w punkcie Ih wyroku kary pozbawienia wolności w najniższym ustawowym wymiarze przewidzianym za przestępstwo z art. 56 ust. 3 u.p.n., tj. kary 2 lat pozbawienia wolności, mimo że przepis art. 64 § 2 k.k. w brzmieniu obowiązującym w czasie popełnienia przestępstwa zgodnie z art. 4 § 1 k.k. nakazywał wymierzenie kary pozbawienia wolności w wysokości powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia, to jest co najmniej 2 lata i 1 miesiąc pozbawienia wolności, c) rażące naruszenie prawa, tj. art. 86 § 1 k.k. poprzez orzeczenie w punkcie IV wyroku kary łącznej pozbawienia wolności w wymiarze 2 lat, mimo że prawidłowe zastosowanie tego przepisu zgodnie z art. 4 § 1 k.k. nakazywało wymierzenie kary w wysokości co najmniej 2 lat i 1 miesiąca pozbawienia wolności”. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu odwoławczego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. V KK 566/24 4 Kasacja okazała się oczywiście zasadna, w związku z czym wyrok Sądu odwoławczego należało w zaskarżonej części uchylić i przekazać temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W pierwszym zarzucie trafnie podniósł skarżący, że Sąd odwoławczy był zobowiązany do orzeczenia kary grzywny obok kary pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 56 ust. 3 u.p.n. Powyższy przepis przewiduje obligatoryjność wymierzenia zarówno kary pozbawienia wolności, jak i kary grzywny w przypadku skazania za opisane w nim przestępstwo. Tymczasem Sąd odwoławczy (powielając zresztą błąd Sądu I instancji) wymierzył oskarżonej A.S. wyłącznie karę 2 lat pozbawienia wolności, nie wymierzając zaś kary grzywny z zastosowaniem reguł z art. 33 k.k. Uczynił tak mimo wskazania w uzasadnieniu wyroku (s. 19), że apelacyjne wnioski prokuratora o wymierzenie kar grzywny obok kar pozbawienia wolności za przestępstwa z art. 56 ust. 3 u.p.n. są zasadne. Skoro zatem Sąd odwoławczy nie postąpił zgodnie z treścią art. 56 ust. 3 u.p.n., dopuścił się rażącej obrazy tego przepisu, która miała wpływ na treść rozstrzygnięcia. Trafny jest również drugi zarzut kasacyjny. Należy bowiem zwrócić uwagę, że Sąd odwoławczy utrzymał w mocy wyrok Sądu I instancji w zakresie przyjętej kwalifikacji czynu z pktu XIII, tj. art. 56 ust. 3 u.p.n. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k., obniżając jedynie karę pozbawienia wolności do 2 lat oraz modyfikując opis zachowania poprzez ustalenie, że datą początkową czynu był marze 2018 r. Oznacza to, że Sąd odwoławczy zobowiązany był do wymierzenia kary pozbawienia wolności z uwzględnieniem nie tylko treści art. 56 ust. 3 k.p.k., ale również art. 65 § 1 k.k. Drugi z wymienionych przepisów przewiduje konieczność zastosowania art. 64 § 2 k.k. w przypadku „sprawcy, który z popełnienia przestępstwa uczynił sobie stałe źródło dochodu lub popełnia przestępstwo działając w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa oraz wobec sprawcy przestępstwa o charakterze terrorystycznym”. W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji wprawdzie wyeliminował z opisu czynu przypisanego w punkcie XIII wyroku działanie w zorganizowanej grupie przestępczej, ale pozostawił kwalifikację czynu uzupełnioną o art. 65 k.k. Jednocześnie z treści uzasadnienia tego wyroku wynika, że A.S. z ww. przestępstwa realizującego znamiona opisanego w art. 56 ust. 3 u.p.n. w zw. z art. 12 § 1 k.k. V KK 566/24 5 uczyniła sobie stałe źródło dochodu (s. 59-60 wyroku z uzasadnieniem; k. 2022 akt). Co prawda owa okoliczność „uczynienia sobie z przestępstwa stałego źródła dochodu” powinna zostać wprost wyrażona w opisie czynu, ale owo uchybienie – które nie dotyczyło braków w opisie w zakresie znamion przestępstwa – mogło stanowić najwyżej względną przyczynę odwoławczą i nie było podnoszone w postępowaniu. W konsekwencji wymierzając karę pozbawienia wolności za przestępstwo zakwalifikowane z art. 56 ust. 3 u.p.n. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. należało zastosować regułę z art. 64 § 2 k.k. Uznając, że względniejsza dla skazanej jest treść tego przepisu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 2600), sąd powinien wymierzyć karę pozbawienia wolności przewidzianą za przypisane przestępstwo w wysokości powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia, a do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę. Oznacza to, że kara pozbawienia wolności w tym przypadku nie mogła być orzeczona w wymiarze 2 lat. Skoro karę pozbawienia wolności wymierza się w miesiącach i latach (art. 37 k.k.), powinna być ona wymierzona w wysokości co najmniej 2 lat i miesiąca pozbawienia wolności. Powyższe uchybienia, mające charakter rażącego naruszenia prawa, skutkowały w oczywisty sposób nieprawidłowym sposobem orzeczenia kary łącznej. Uchylenie wyroku w zaskarżonym zakresie powoduje konieczność wymierzenia kary pozbawienia wolności i kary grzywny za przestępstwo przypisane skazanej A.S. w punkcie XIII wyroku Sądu I instancji z uwzględnieniem art. 56 ust. 3 u.p.n. oraz art. 65 § 1 k.k., a następnie rozważenie możliwości połączenia wymierzonych kar w węzeł kary łącznej. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak na wstępie. Marek Pietruszyński Tomasz Artymiuk Barbara Skoczkowska [WB] r.g. V KK 566/24 6