V KK 77/13

Sygn. akt V KK 77/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 maja 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Kazimierz Klugiewicz SSN Michał Laskowski Protokolant Joanna Sałachewicz w sprawie P. M. P. skazanego z art. 279 §1 k.k. w zw. z art. 283 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 8 maja 2013 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 11 października 2012 r. uchyla zaskarżony wyrok w zakresie orzeczenia o obowiązku naprawienia szkody nałożonym w oparciu o art. 72 § 2 k.k. (pkt V wyroku), a wydatkami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE Prokurator Rejonowy w K. wniósł do Sądu Rejonowego w K. akt oskarżenia przeciwko P. M. P., oskarżając go o to, że w nocy z dnia 16/17 czerwca 2012 r. w K., przy ul. M. 52, po uprzednim wypchnięciu ramy drzwi wejściowych wraz z drzwiami wejściowymi do sklepu monopolowego o 2 nazwie „E.", dokonał włamania skąd zabrał w celu przywłaszczenia wyroby alkoholowe w postaci dwóch butelek wódki o pojemności 0,5 litra firmy „Absolwent"; dwie butelki wina firmy „Grand Theatre" o pojemności 0,7 litra oraz wyroby tytoniowe w postaci paczki papierosów firmy „Viceroy Light", gdzie straty łączne powstałe w wyniku tego zdarzenia wyniosły 105,58 złotych na szkodę W. ., przy czym czyn ten stanowił wypadek mniejszej wagi - tj. o czyn z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 283 k.k. Jednocześnie, na podstawie art. 335 § 1 k.p.k., prokurator wniósł o wydanie wobec oskarżonego wyroku skazującego bez przeprowadzenia roz-prawy i wymierzenie mu za czyn z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 283 k.k., uzgodnionej z nim kary 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby oraz kary grzywny w wysokości 50 stawek dziennych przy przyjęciu wysokości jednej stawki na kwotę 10 złotych. Wniosek przewidywał także oddanie oskarżonego pod dozór kuratora, orzeczenie przepadku dowodu rzeczowego, zaliczenie okre-su zatrzymania na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności, zasądzenie od oskarżonego kosztów postępowania i wymierzenie opłaty sądowej, jak również orzeczenie obowiązku naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonego w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku. W zakresie tego ostatniego obowiązku prokurator we wniosku nie wskazał podstawy prawnej jego nałożenia. Wniosek ten został przez prokuratora uzgodniony z oskarżonym w dniu 19 czerwca 2012 r., w trakcie przesłuchania go w charakterze podejrzanego (k. 25-27, k. 38-39, k. 42). W dniu 11 października 2012 r. Sąd Rejonowy w K. odbył posiedzenie w przedmiocie złożonego wniosku o skazanie oskarżonego P. M. P. bez rozprawy; w posiedzeniu brali udział prokurator oraz oskarżony. W trakcie posiedzenia sądu, prokurator zmodyfikował swój wniosek złożony w trybie art. 335 § 1 k.p.k., wskazując, iż podstawą prawną orzeczenia wobec oskarżonego obowiązku naprawienia szkody powinien być przepis art. 46 § 1 k.k., natomiast okres zatrzymania oskarżonego powinien być zaliczony na poczet rzeczywiście wykonywanej kary. Powyższa 3 modyfikacja w zakresie środka karnego znalazła oparcie w treści zeznań pokrzywdzonego, który w trakcie przesłuchania w dniu 5 lipca 2012 r. złożył wniosek o orzeczenie w wyroku obowiązku naprawienia wyrządzonej mu przestępstwem szkody na podstawie art. 46 § 1 k.k. (k. 31). Odnosząc się do tego stanowiska prokuratora, oskarżony wyraził zgodę na powyższą modyfikację wniosku i podtrzymał swoją zgodę na skazanie bez przeprowadzania rozprawy. Wyraził zgodę na orzeczenie wobec niego obowiązku naprawienia szkody w trybie art. 46 § 1 k.k., z wykonalnością już po uprawomocnieniu się wyroku. Sąd Rejonowy w K. wniosek prokuratora uwzględnił, na podstawie art. 394 § 1 k.p.k. w zw. z art. 343 § 4 k.p.k. ujawnił bez odczytywania stosowne protokoły oraz dokumenty (k. 55), następnie zaś wydał wyrok i uznał oskarżonego za winnego zarzucanego mu czynu z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 283 k.k., a na podstawie art. 283 k.k. wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie w oparciu o art. 69 § 1 i 2 k.k. oraz art. 70 §1 pkt 1 k.k. warunkowo zawiesił na okres 3 lat próby. Na podstawie art. 73 § 2 k.k. oddano oskarżonego pod dozór kuratora na okres 3 lat, a w oparciu o przepis art. 33 § 2 k.k. wymierzono mu grzywnę w ilości 50 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na 10 zł. Zaliczono oskarżonemu na podstawie art. 63 § 2 k.k. okres zatrzymania w dniu 19 czerwca 2012 r. na poczet grzywny, przyjmując, iż dzień ten równał się dwóm dziennym stawkom. W oparciu o art. 72 § 2 k.k. zobowiązano oskarżonego do naprawienia szkody przez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego kwoty 105,58 zł w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku. Ponadto na podstawie art. 46 § 1 k.k. zobowiązano oskarżonego do naprawienia szkody przez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego kwoty 105,58 zł. Rozstrzygnięto także o dowodzie rzeczowym oraz obciążono oskarżonego kosztami procesu. Wyrok ten nie został zaskarżony i stał się prawomocny z dniem 19 października 2012 r. Kasację od tego wyroku na korzyść skazanego wniósł Prokurator Generalny. Zaskarżając wyrok w części dotyczącej orzeczenia o środku 4 probacyjnym w postaci obowiązku naprawienia szkody, zarzucił mu rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 343 § 6 i § 7 k.p.k. w związku z art. 335 § 1 k.p.k., polegające na skazaniu P. M. P. wyrokiem bez przeprowadzenia rozprawy i orzeczeniu wobec oskarżonego, obok kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, m.in. środka karnego na podstawie art. 46 § 1 k.k. w postaci obowiązku naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego W. S. kwoty 105,58 zł. oraz orzeczenie jednocześnie, z rażącym naruszeniem przepisu art. 72 § 2 k.k., środka probacyjnego, na mocy którego oskarżony został zobowiązany do naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz tego samego pokrzywdzonego, tym samym przestępstwem, kwoty pieniędzy w analogicznej wysokości, w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku, podczas gdy z brzmienia tego ostatniego przepisu Kodeksu karnego jednoznacznie wynika, iż możliwość orzeczenia środka probacyjnego w postaci obowiązku naprawienia szkody występuje jedynie w przypadku, gdy sąd nie orzeka środka karnego na podstawie art. 46 § 1 k.k. w zw. z art. 39 pkt 5 k.k., oraz pomimo uwzględnienia wniosku prokuratora, który przewidywał orzeczenie wobec P. M. P. jedynie środka karnego w postaci obowiązku naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonego. Podnosząc ten zarzut autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej orzeczonego środka probacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jako oczywiście zasadna podlegała uwzględnieniu w trybie określonym w art. 535 § 5 k.p.k. Jest oczywiste, że w toku postępowania karnego w ramach uzgodnień prokuratora oraz oskarżonego co do warunków skazania bez rozprawy, doszło do uzgodnienia co do nałożenia obowiązku naprawienia szkody w postaci środka karnego określonego w art. 46 § 1 k.k. Tymczasem akceptując ten wniosek, co wynika z treści protokołu posiedzenia, Sąd Rejonowy w K. orzekł dwukrotnie o obowiązku naprawienia tej samej szkody na rzecz pokrzywdzonego W. S. – raz, w formule środka karnego z art. 46 § 1 k.k., a po raz drugi, jako środka probacyjnego z art. 72 5 § 2 k.k. Z treści art. 72 § 2 k.k. wynika w sposób oczywisty, że nałożenie obowiązku naprawienia szkody na podstawie tego przepisu nie jest możliwe, gdy orzeczony został środek karny określony w art. 39 pkt 5 k.k., tj. obowiązek naprawienia szkody. Tymczasem wbrew treści tego przepisu Sąd Rejonowy w K. orzekł obowiązek naprawienia szkody jako środek probacyjny, pomimo tego, iż orzekł także uzgodniony przez strony postępowania środek karny z art. 46 § 1 k.k. Tym samym doszło nie tylko do rażącej obrazy art. 72 § 2 k.k., ale także do rażącego naruszenia art. 343 § 7 k.p.k., albowiem sąd wydał wyrok w trybie art. 335 § 1 k.p.k. pomimo, że rozstrzygnął co do obowiązku naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonego w sposób odmienny od ustaleń stron postępowania oraz treści, zmodyfikowanego w trakcie posiedzenia, wniosku. Konieczne stało się zatem uchylenie orzeczenia o nałożeniu obowiązku probacyjnego z art. 72 § 2 k.k. Takie rozstrzygnięcie usuwa wadliwe, wydane z rażącym naruszeniem wskazanych w kasacji przepisów prawa procesowego oraz prawa karnego, orzeczenie, co czyni zbytecznym wydanie orzeczenia o charakterze następczym. Z tych zatem powodów należało orzec jak w wyroku.