V KK 85/23

V KK 85/23 POSTANOWIENIE Dnia 10 maja 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k., w sprawie D.P., skazanego z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 177 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej, w dniu 10 maja 2023 r., kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Słupsku z dnia 12 września 2022 r., sygn. akt VI Ka 232/20, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Człuchowie z dnia 18 marca 2020 r., sygn. akt II K 110/19, p o s t a n o w i ł: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążyć skazanego. UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Rejonowego w Człuchowie z dnia 18 marca 2020 r., sygn. akt II K 110/19, D.P. został uznany za winnego tego, że w dniu 24 czerwca 2018 roku na drodze krajowej nr […] pomiędzy miejscowościami B. i U., gm. […], kierując samochodem osobowym marki M. o nr rej. […], umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym określone w art. 3 ust. 1 i art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w ten sposób, że pokonując łuk drogi w prawo z nadmierną i niedostosowaną do warunków panujących na drodze prędkością, w miejscu gdzie dozwolona prędkość administracyjna wynosiła 70 km/h V KK 85/23 2 a prędkość graniczna umożliwiająca pokonanie zakrętu wynosiła 115 km/h, doprowadził do utraty panowania nad prowadzonym pojazdem i zjechał na przeciwległy pas ruchu, czym nieumyślnie spowodował wypadek w ten sposób, że uderzył przednim prawym narożnikiem M. w prawidłowo jadący z naprzeciwka pojazd marki O. o nr rej. […], kierowany przez T.K., w następstwie którego wymieniona doznała obustronnego złamania żeber z pęknięciem ściany worka osierdziowego, dwumiejscowego pęknięcia mięśnia lewej komory serca, stłuczenia płuca prawego oraz innych urazów w narządach wewnętrznych i urazów układu kostnego, które to obrażenia doprowadziły do wstrząsu krwotocznego w następstwie masywnego krwotoku do lewej jamy opłucnowej z pourazowego pęknięcia mięśnia serca, skutkującego śmiercią pokrzywdzonej, a pasażerka pojazdu marki O. A.P. doznała obrażeń ciała w zakresie układu kostnego oraz narządów klatki piersiowej i jamy brzusznej, które doprowadziły do wstrząsu urazowego i krwotocznego, w następstwie których poniosła śmierć, natomiast pasażer pojazdu marki O. S.P. doznał obrażeń ciała w postaci: tępego urazu brzucha z rozerwaniem mięśni prostych i skośnych brzucha oraz powięzi mięśniowej, z wielomiejscowym rozerwaniem krezki jelita krętego i kątnicy z uszkodzeniem jej naczyń krwionośnych i krwiakiem jamy otrzewnej oraz niedokrwieniem jelita cienkiego i kątnicy, a także krwiakami zaotrzewnowymi, wraz z towarzyszącymi im objawami wstrząsu i rozlanego zapalenia otrzewnej, które to obrażenia wymagały kilkukrotnych interwencji chirurgicznych i spowodowały wystąpienie u pokrzywdzonego ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w postaci choroby realnie zagrażającej życiu, tj. występku z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 177 § 1 k.k., za który – podstawie art. 177 § 2 k.k. – wymierzono mu karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Ponadto, na mocy art. 42 § 1 k.k. i art. 43 § 1 k.k., orzeczono wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 8 lat, zaliczając na poczet tego środka karnego okres zatrzymania prawa jazdy. Od tego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonego, który – podnosząc zarzuty obrazy przepisów postępowania mogącej istotnie wpływać na jego treść (art. 5 § 2 k.p.k.), rażącej niewspółmierności orzeczonej wobec oskarżonego kary i środka karnego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych – wniósł V KK 85/23 3 o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu, ewentualne orzeczenie wobec niego kary roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat, grzywny w rozmiarze 100 stawek dziennych po 50 zł, oddanie oskarżonego w okresie próby od dozór kuratora oraz orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów na okres 5 lat z zaliczeniem okresu zatrzymania prawa jazdy. Wyrok Sądu meriti został zaskarżony również przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej, który – podnosząc zarzut rażącej niewspółmierności wymierzonej oskarżonemu kary i środka karnego – wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez podwyższenie wymiaru kary oraz środka karnego i orzeczenie wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności w wymiarze 8 lat, a zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres lat 15. Sąd Okręgowy w Słupsku wyrokiem z dnia 12 września 2022 r., sygn. akt VI Ka 232/20, zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. Od wyroku Sądu drugiej instancji kasację wniósł obrońca skazanego, podnosząc następujące zarzuty rażącego naruszenia prawa, mogące mieć istotny wpływ na jego treść: - art. 5 § 2 k.p.k. poprzez rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości polegających na niemożności ustalenia prędkości, z jaką poruszał się oskarżony przed zderzeniem pojazdów oraz niemożności ustalenia rzeczywistych przyczyn zjechania kierowanego przez niego pojazdu na lewy pas ruchu, na jego niekorzyść i przyjęcie mimo tych wątpliwości, iż nie poruszał się on z prędkością bezpieczną i dostosowaną do warunków panujących na drodze, prędkość ta przekroczyła dozwoloną prędkość administracyjną, a co miało być przyczyną zaistniałego wypadku; - art. 98 § 1 i 3 k.p.k. i art. 170 § 1, 2 i 3 k.p.k. poprzez nieuzasadnione oddalenie przez Sąd odwoławczy wniosku obrońcy oskarżonego o dopuszczenie dowodu z uzupełniającej opinii zespołu biegłych z Politechniki w celu udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy utrata przez oskarżonego panowania nad kierowanym przez niego samochodem i utrata przez ten samochód stateczności kierunkowej podczas pokonywania zakrętu mogła być spowodowana innymi aniżeli przekroczenie bezpiecznej prędkości czynnikami takimi jak uszkodzenie elementów pojazdu M., V KK 85/23 4 znajdujące się na drodze przeszkody (np. kamienie, piach, liście, płyny eksploatacyjne innych pojazdów) oraz o dopuszczenie opinii biegłego z zakresu medycyny sądowej w celu ustalenia, jaki byłby charakter i rodzaj obrażeń pokrzywdzonych w przypadku gdyby miały one zapięte pasy bezpieczeństwa, czy obrażenia te miałyby charakter przeżyciowy oraz w jakim stopniu doszłoby do minimalizacji obrażeń oraz ryzyka odniesienia obrażeń śmiertelnych oraz niewydanie w tym przedmiocie postanowienia odpowiadającego wymogom prawa procesowego w zakresie jego uzasadnienia; - art. 433 § 1 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. poprzez nierozpoznanie zarzutów apelacji oskarżonego dotyczących braku ustalenia przez Sąd pierwszej instancji dotyczących obowiązywania w czasie zdarzenia w miejscu tego zdarzenia administracyjnego ograniczenia prędkości do 70 km/h. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Słupsku do ponownego rozpoznania. Prokurator w odpowiedzi na kasację wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Kasacja jest bezzasadna w oczywistym stopniu, co uprawniało do jej oddalenia na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. Odnosząc się do pierwszego zarzutu należy w pierwszej kolejności zauważyć, że zarzut obrazy art. 5 § 2 k.p.k. wyrażony w petitum kasacji stanowi wierne powtórzenie takiego samego zarzutu z apelacji obrońcy skazanego. Sformułowanie zarzutu samoistnej obrazy tego unormowania pod adresem Sądu odwoławczego jest w realiach procesowych niniejszej sprawy konstrukcyjnie chybione, albowiem Sąd ten nie modyfikował ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd pierwszej instancji, a jedynie je weryfikował. Tymczasem skarżący dopatruje się naruszenia zasady in dubio pro reo w przyjęciu, że skazany nie poruszał się z prędkością bezpieczną i dostosowaną do warunków panujących na drodze, prędkość ta przekroczyła dozwoloną prędkość administracyjną, a co miało być przyczyną zaistniałego wypadku. Tego rodzaju ustalenia faktyczne były V KK 85/23 5 natomiast rezultatem postępowania przed Sadem orzekającym, które było przedmiotem kontroli instancyjnej. W tym kontekście należy podkreślić, że Sąd odwoławczy dopuścił w toku postępowania odwoławczego dowód z opinii Pracowni i Zakładu Uniwersytetu w K. oraz Politechniki Instytutu Pojazdów Samochodowych i Silników Spalinowych, z której wynika że prędkość zderzeniowa samochodu, kierowanego przez skazanego zbliżona byłą do 69 km/h, zaś jego prędkość przedwypadkowa była istotnie większa od prędkości zderzeniowej (pkt 5 wniosków opinii, k. 740). W opinii tej podkreślono, że „przyczyną zaistnienia wypadku był nieprawidłowy i nierozważny sposób prowadzenia samochodu M. przez D.P., skutkujący utratą panowania nad pojazdem podczas pokonywania zakrętu w prawo w warunkach mokrej jezdni, zjazdem poza oś jezdni oraz zderzeniem z nadjeżdżającym z przeciwka samochodem O.” (pkt 6 wniosków opinii, ibidem). Dowód ten pozwolił Sądowi odwoławczemu na zaaprobowanie ustaleń faktycznych Sądu meriti i wyrażenie poglądu, zgodnie z którym „nie budzi wątpliwości, że D.P. poruszał się przed kolizją z prędkością istotnie większą niż dozwolona w miejscu wypadku, czyli 70 km/h (s. 4 uzasadnienia wyroku Sądu ad quem). Stwierdzenie to znajduje także wyraźne potwierdzenie w zeznaniach świadka T.G., który wskazał, że m. kierowany przez D.P. poruszał się z bardzo dużą szybkością (pkt 2.1.1.1 uzasadnienia wyroku Sądu a quo). Bez znaczenia pozostaje to, że nie określono dokładnej prędkości, z jaką poruszał się skazany, skoro ustalono, iż znacząco przekroczył on prędkość administracyjne dopuszczalną, która co do zasady wyznacza górną granicę prędkości bezpiecznej (dolny jej próg może być niższy, np. z uwagi na trudne warunki pogodowe). Na koniec tej części rozważań warto przypomnieć, że w judykaturze od dawna akcentuje się to, że „przepis art. 5 § 2 k.p.k. nie dotyczy wątpliwości stron, natomiast o istnieniu niedających się usunąć wątpliwości nie przesądza zaprezentowanie przez obronę alternatywnej wersji przebiegu wydarzeń, która jednak okazała się niewiarygodna (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 września 2022 r., III KK 400/22, LEX nr 3488897; zob. też postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2022 r., I KK 71/22, LEX nr 3418076; z dnia 14 września 2022 r., III KK 409/22, LEX nr 3487756). O obiektywnie występujących V KK 85/23 6 wątpliwościach, które miałyby wystąpić w niniejszej sprawie, a w konsekwencji o naruszeniu zasady in dubio pro reo w niniejszej sprawie nie może być zatem mowy. Trzeba też zauważyć, że Sąd odwoławczy po wyrażeniu zacytowanego wcześniej stanowiska, wyraźnie wskazał, że: „wbrew twierdzeniu apelującego dokonujący oględzin miejsca wypadku drogowego wskazali, że obowiązywało tam ograniczenie prędkości do 70 km/h (k. 3v)”. Fragment ten wskazuje na oczywistą bezzasadność zarzutu wadliwej kontroli instancyjnej, w którym zakwestionowano odniesienie się do kwestii ustalenia prędkości administracyjnej na odcinku drogi, na którym doszło do wypadku, wskazując zresztą – jak się wydaje przez pomyłkę na przepis art. 433 § 1 k.p.k., zamiast na art. 433 § 2 k.p.k. Sąd odwoławczy, na podstawie art. 201 k.p.k. oddalił na rozprawie w dniu 12 września 2022 r. (k. 756) wniosek dowodowy złożony w postępowaniu odwoławczym przez obrońcę skazanego. Jak wskazuje się w orzecznictwie: „uznanie opinii za jasną i pełną w rozumieniu art. 201 k.p.k. jest domeną organu procesowego, a nie strony procesowej" (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2022 r., IV KK 277/21, LEX nr 3430923). Sąd odwoławczy miał podstawy do nieuwzględnienia inicjatywy obrońcy skazanego, zwłaszcza że z protokołu oględzin miejsca wypadku wynikało jednoznacznie, że jezdnia była sucha, czysta i gładka. Nie występowały na niej żadne nierówności lub dziury (zob. pkt 2.1.1.1. uzasadnienia wyroku Sądu a quo). Jeśli chodzi o zagadnienie zapięcia pasów przez pokrzywdzone, to Sąd drugiej instancji – opierając się na dopuszczonej w postępowaniu odwoławczym opinii biegłych – miał podstawy do tego, by uznać, że zapięte pasy bezpieczeństwa nie uchroniłyby ich przed zgonem z uwagi na dużą prędkość zderzeniową, wynoszącą około 120 km/h oraz uwzględniając fakt, że w przeciwieństwie do S.M., który przeżył wypadek – siedziały one z przodu pojazdu (s. 5 uzasadnienia wyroku Sądu ad quem). Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążając skazanego. V KK 85/23 7