V KO 10/17

Sygn. akt V KO 10/17 POSTANOWIENIE Dnia 30 marca 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon w sprawie J. G. oskarżonego o czyn z art. 190 a § 1 kk po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 30 marca 2017 r., na posiedzeniu w przedmiocie wniosku Sądu Rejonowego w W. zawartego w postanowieniu z dnia 1 marca 2017 r., sygn. akt II K […], o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł: nie uwzględnić wniosku. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 1 marca 2017 r., sygn. II K […], Sąd Rejonowy w W. zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu sprawy J. G., oskarżonego o czyn z art. 190 a § 1 k.k., albowiem w realiach przedmiotowej sprawy wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości. Uzasadniając ten wniosek Sąd Rejonowy podkreślił, że z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, iż okoliczność, że pokrzywdzonym jest prokurator z obszaru właściwości sądu rozpoznającego sprawę, nie może stanowić automatycznie podstawy do uwzględnienia wniosku z art. 37 k.p.k. Jednak w związku z tym, że czyn zarzucany oskarżonemu miał polegać na wykonywaniu licznych połączeń telefonicznych do Rzecznika Prasowego Prokuratury Okręgowej w W. i w ramach tych rozmów oskarżony zarzucał istnienie układu między osobami wykonującymi zawody prawnicze na terenie […], a sprawa, która się obecnie przeciwko niemu toczy jest efektem zmowy, w której uczestniczą jego zdaniem 2 także sędziowie, dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga, aby zminimalizować tego typu obawy po jego stronie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek Sądu Rejonowego w W. jest bezzasadny i przez to nie zasługuje na uwzględnienie. Niejednokrotnie podnoszono w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, w trybie art. 37 k.p.k., jako odstępstwo od fundamentalnego prawa do rozpoznania sprawy przez sąd właściwy miejscowo, jest możliwe tylko w zupełnie wyjątkowych przypadkach, kiedy silne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości za takim właśnie przekazaniem przemawiają. Sąd Najwyższy w licznych orzeczeniach przy tym akcentował, że ów przepis art. 37 k.p.k. jako wyjątkowy nie powinien być interpretowany rozszerzająco. Stąd też przekazanie sprawy w tym trybie do rozpoznania innemu równorzędnemu sądowi może być uzasadnione tylko wtedy, gdy w sprawie występują rzeczywiście takie okoliczności, które zasadnie mogą stwarzać przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy w danym sadzie oraz o tym, że tylko przekazanie sprawy stworzy lepsze możliwości do trafnego rozstrzygnięcia w przedmiocie tego procesu. Samo zaś zagrożenie niezawisłości i bezstronności sędziowskiej uzasadniające zastosowanie instytucji z art. 37 k.p.k. musi być realne (oparte na faktycznie stwierdzonych w sprawie przesłankach, których istnienie musi wykazać wnioskujący o przekazanie sąd), nie zaś tylko – bez stwierdzenia takowych uwarunkowań – jedynie domniemane. Tym bardziej aktualizacji tego zagrożenia nie można utożsamiać z taką sytuacją, która wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. To bowiem same twierdzenia oskarżonego – w istocie wprost nie dotyczące czynu, którego sprawstwo mu się zarzuca (por. jego opis - k. 332) – wystarczyły do uznania przez wnioskujący Sąd wystąpienia zagrożenia jego bezstronności. Taka hipotetyczna obawa (bo innej, opartej na rzeczywistych zaszłościach in concreto wszak nie wykazano) przed przyszłymi niekorzystnymi społecznymi opiniami (co godne podkreślenia – w rozpoznawanej sprawie – tylko, póki co, wyrażanymi przez samego oskarżonego, i to wyłącznie z takim, które on wskazuje, uzasadnieniem - k. 380-381) nie mająca żadnych realnych podstaw nie powinna na pewno implikować owego wyjątkowego 3 odstępstwa od reguł właściwości miejscowej, które przewiduje art. 37 k.p.k. Przy tego rodzaju zaszłościach – jak te ujawnione w rozpoznawanej sprawie – nie sposób też nie dostrzec i podkreślić, że omawiana instytucja nie służy – co oczywiste – do uchylania się przez właściwy sąd od rozpoznania jakiejkolwiek ze spraw będącej w jego jurysdykcji, w tym także i tych, które ze względu na różne stwierdzone w nich okoliczności można określić mianem kłopotliwych. Co więcej, należy wyrazić przekonanie, że w każdej z takich spraw orzekający sąd winien poprzez niezawisłe i obiektywne rozstrzyganie wykazywać, że owe (nawet te rzeczywiście zgłaszane) obiekcje i spekulacje, co do braku jego bezstronności, są całkowicie bezzasadne, a przez to i nietrafne. Taka zaś postawa z pewnością kreuje w społeczeństwie (ale przecież także i u samego uczestnika procesu, o ile jest w swoich ocenach rzetelny i uczciwy) przekonanie, że sądy rzeczywiście prawidłowo realizują swoją konstytucyjną misję. Stąd też poprawnie rozumiana przesłanka „dobra wymiaru sprawiedliwości”, której stwierdzenie jest wymagane dla zastosowania wskazanej w art. 37 k.p.k. instytucji, sprzeciwia się tego rodzaju decyzjom kiedy to tylko tego rodzaju obawa – jak ta prezentowana in concreto – przed przyszłymi niekorzystnymi dla sądu opiniami, i to samych osób, których owe działania procesowe sądu dotyczą, jest już samoistnie traktowana jako okoliczność wystarczająca do przełamania konstytucyjnej zasady rozpoznania sprawy przez sąd właściwy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP ). Taki wniosek jest tym bardziej w ocenianym przypadku uprawniony w sytuacji w której w tożsamych okolicznościach podmiotowo-przedmiotowych, i przy takiej samej (w istocie) motywacji samego oskarżonego, domagającego się „przekazania sprawy do innego sądu”, występujący z inicjatywą Sąd na pierwszym terminie rozprawy w dniu 19 stycznia 2017 r. nie znalazł podstaw do jej podjęcia (k. 373). W tej sytuacji nie znajdując powodów do uwzględnienia przedmiotowego wniosku postanowiono jak wyżej. [aw]