V KR 100/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Godlewski. Sędziowie: S. Pawela (sprawozdawca), H. Szwaczkowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: S. Kołodziej.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Lecha A. i innych, oskarżonych z art. 282 k.k. w zw. z art. 4 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o postępowaniach szczególnych w sprawach o przestępstwa i wykroczenia w czasie obowiązywania stanu wojennego (Dz. U. Nr 29, poz. 156), oraz Władysława O., oskarżonego z art. 282 k.k. w zw. z art. 46 pkt 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154), z powodu rewizji wniesionej przez prokuratora i obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia 6 kwietnia 1982 r.utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w S. po rozpoznaniu sprawy Lecha A. i czterech innych oskarżonych o to, że w dniu 12 lutego 1982 r. w B., działając wspólnie, wskutek rozkolportowania ulotek nawoływali publicznie mieszkańców do nieposłuszeństwa i przeciwdziałania przepisom prawnym o stanie wojennym, przy czym Władysław O. działalność tę podjął jako przewodniczący komisji zakładowej związku zawodowego "Solidarność" przy Przedsiębiorstwie Budowy Obiektów Użyteczności Publicznej "Budopol" w P., tj. o popełnienie czynu określonego w art. 282 k.k. w zw. z art. 46 pkt 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154) z zastosowaniem art. 10 § 2 k.k. w zw. z art. 4 pkt 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o postępowaniach szczególnych (...) (Dz. U. Nr 29, poz. 156) - Władysław O., a pozostali o popełnienie czynu określonego w art. 282 k.k. w zw. z art. 4 pkt 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o postępowaniach szczególnych (...) (Dz. U. Nr 29, poz. 156),wyrokiem z dnia 6 kwietnia 1982 r.:1) na podstawie art. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o postępowaniach szczególnych (...) (Dz. U. Nr 29, poz. 156) odstąpił od prowadzenia sprawy w trybie postępowania doraźnego,2) oskarżonych Lecha A., Georga M. i Romana S. uznał za winnych tego, że wieczorem dnia 12 lutego 1982 r. w B., działając wspólnie i w porozumieniu, rozpowszechniali fałszywe wiadomości mogące wywołać niepokój publiczny w ten sposób, iż na terenie miasta rozlepiali wydrukowane ulotki podpisane wyrazem "Solidarność", których treść dowodziła uciśnienia Ojczyzny - Polski, będącej rzekomo pod dyktatem PZPR i jej aparatu ucisku, oraz nawoływała do protestu solidarnościowego w formie wygaszania świateł oraz zapalania w oknach świeczek, i za to na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154) skazał Lecha A. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, Georga M. na karę 2 lat pozbawienia wolności i Romana S. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności.Rewizję od tego wyroku wnieśli prokurator - co do wszystkich oskarżonych oraz obrońcy oskarżonych.Prokurator w rewizji zaskarżył ten wyrok w całości, zarzucając mu obrazę przepisów postępowania, polegającą na tym, że wyrok w sprawie wydał sąd powszechny wtedy, kiedy do rozpoznania i wydania wyroku w tej sprawie właściwy był sąd wojskowy (...).W konkluzji w rewizji wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w S. (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja prokuratura podnosi, że w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 388 pkt 7, gdyż Sąd Wojewódzki przypisał oskarżonym popełnienie czynu, który wyczerpuje dyspozycję art. 48 § 2 i 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154), a zatem powinien był uznać się niewłaściwym do rozpoznania tej sprawy ze względu na treść art. 1 pkt 9 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o przekazaniu do właściwości sądów wojskowych spraw o niektóre przestępstwa (...) (Dz. U. Nr 29, poz. 157).W związku z tym, że zarzut dotyczy bezwzględnej przyczyny rewizyjnej, należy na wstępie niniejszych motywów ustosunkować się do niego.W kwestii właściwości sądu w niniejszej sprawie po wpłynięciu do sądu aktu oskarżenia zapadło najpierw postanowienie Sądu Wojewódzkiego z dnia 2 marca 1982 r., który uznał się niewłaściwym i sprawę przekazał do rozpoznania Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w W. Podając w wątpliwość trafność przyjętej w akcie oskarżenia kwalifikacji prawnej czynu oskarżonych z art. 282 k.k., zwrócono w uzasadnieniu tego postanowienia uwagę na to, że czyn oskarżonych - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - zawiera cechy przestępstwa określonego w art. 270 § 1 k.k. i art. 48 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 21, poz. 154).Wojskowy Sąd Okręgowy na podstawie art. 25 § 1 k.p.k. przekazał jednak sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w S. (postanowienie z dnia 17 marca 1982 r.) z takim uzasadnieniem, że: "Sąd rozpoznaje sprawę w granicach zakreślonych przez akta oskarżenia i jedynie w toku rozprawy, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, może oceniać zasadność prawnej kwalifikacji czynu. Dokonanie takiej oceny przed rozprawą było przedwczesne, stąd, mając na uwadze powołane wyżej przepisy, należało postanowić, jak na wstępie."Jak wynika z treści wyroku, Sąd Wojewódzki skazał oskarżonych, mimo zakwalifikowania ich czynu z art. 48 ust. 2 i 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym. W uzasadnieniu wyroku powołał się na art. 29 k.p.k., stwierdzając, że jest związany stanowiskiem sądu wojskowego co do właściwości.Zdaniem Sądu Najwyższego, pogląd ten znajduje oparcie w obowiązujących przepisach. Artykuł 29 k.p.k. wyraża zasadę, że w wypadku, gdy sąd szczególny, jakim jest sąd wojskowy, przekaże sprawę sądowi powszechnemu lub nie przyjmie sprawy przekazanej mu przez sąd powszechny, to ten ostatni nie może wszcząć sporu kompetencyjnego. Dotyczy to również wypadków, gdy przekazanie sprawy sądowi powszechnemu było bezpodstawne, ponieważ taki wniosek wynika z treści omawianego przepisu.Artykuł 5 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o przekazaniu do właściwości sądów wojewódzkich sporów o niektóre przestępstwa (...) (Dz. U. Nr 29, poz. 157) jest normą szczególną w stosunku do treści art. 29 k.p.k., jednakże tylko w zakresie możliwości przekazywania sądowi powszechnemu spraw, co do których właściwość została zmieniona powołanym dekretem, i dlatego nie deroguje art. 29 k.p.k., mającego charakter ogólny.Ze względu na to, że wojskowy sąd okręgowy zapoznał się ze sprawą, nie przyjął jej do rozpoznania, mimo wydania w tej mierze prawomocnego postanowienia przez sąd powszechny, i sprawę przekazał do rozpoznania sądowi wojewódzkiemu - merytorycznie rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd Wojewódzki w S., mimo zakwalifikowania czynu z art. 48 ust. 2 i 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym, nie stanowi uchybienia procesowego.Podobne stanowisko wynika zresztą z konkluzji rewizji prokuratora, w której zawarto wniosek o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w S. (odmienny pogląd wyraża ta rewizja w części dotyczącej zarzutów pod adresem zaskarżonego wyroku). Również prokurator występujący przed Sądem Najwyższym wnosił o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu samemu sądowi (...).