V KRN 161/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Pustelnik.Sędziowie: J. Majewski, Z. Kubec (sprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: M. Warmanowa.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Józefa P., oskarżonego z art. 240 § 1 k.k., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 21 października 1966 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 3 i 388 § 1 k.p.k.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę temuż Sądowi jako rewizyjnemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Nowym Targu wyrokiem z dnia 11 sierpnia 1965 r. uznał Józefa P. za winnego tego, że w nocy z 12 na 13 lipca 1964 r. w C., działając wspólnie i w porozumieniu ze swoim bratem Franciszkiem P., wziął udział w pobiciu Karola C., używając do tego kija, przy czym w wyniku owego pobicia Karol C. doznał rany tłuczonej głowy, połączonej z pęknięciem kości czaszki, złamania kości nosa, złamania żuchwy i wybicia czterech zębów, i za to na mocy art. 240 § 1 k.k. skazał go na 2 lata więzienia, łagodząc tę karę z mocy art. 3 ust. 1 pkt 2 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174) o połowę, tj. do 1 roku więzienia.Ponadto zasądzono z tytułu powództwa cywilnego na rzecz Karola C. kwotę 100 zł.Na skutek rewizji oskarżonego Józefa P. Sąd Wojewódzki w Krakowie w dniu 12 października 1965 r. uchylił powyższy wyrok, postępowanie karne przeciwko Józefowi P. z mocy art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 cytowanego dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii umorzył, a powództwo cywilne pozostawił bez rozpoznania.Od wyroku Sądu Wojewódzkiego z dnia 12 października 1965 r. założył rewizję nadzwyczajną na niekorzyść oskarżonego Józefa P. Minister Sprawiedliwości, a Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 12 maja 1966 r. uchylił ten wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.Wyrokiem z dnia 21 października 1966 r. Sąd Wojewódzki w Krakowie uchylił wyrok Sądu Powiatowego w Nowym Targu z dnia 11 sierpnia 1965 r. i uniewinnił Józefa P. "z oskarżenia", a powództwo cywilne pozostawił bez rozpoznania.Ten ostatni wyrok zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, zarzucając błędną ocenę okoliczności faktycznych w wyniku uznania za niewiarygodne zeznań Karola C. w części dotyczącej rozpoznania Józefa P. jako napastnika, co doprowadziło do niesłusznego uniewinnienia Józefa P., i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Krakowie jako rewizyjnemu.Sąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Nie przesądzając w tej chwili niczego, należało zaskarżony wyrok uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu jako rewizyjnemu, zachodzi bowiem konieczność przesłuchania pokrzywdzonego Karola C. na rozprawie rewizyjnej w charakterze świadka.W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki - poza powołaniem się na sprzeczności pomiędzy poszczególnymi zeznaniami świadka Karola C. co do ubrania oskarżonego Józefa P. - powołał się także na zeznania świadków J. i N., jednakże zajął w gruncie rzeczy stanowisko, że skoro w niniejszej sprawie pokrzywdzony twierdził, iż oskarżony ubrany był w białą koszulę i jasne spodnie, natomiast w sprawie Sądu Powiatowego w Nowym Targu, w której oskarżonym był Franciszek P., twierdził, że oskarżony ubrany był w czarny sweter i ciemne spodnie, to w tych warunkach nie można mu dać wiary co do rozpoznania oskarżonego Józefa P. jako tego, który go bił w krytycznym czasie.W związku z tym podnieść należy, że Sąd Wojewódzki jako rewizyjny, po stwierdzeniu nie zauważonych przez Sąd Powiatowy sprzeczności w zeznaniach pokrzywdzonego, skoro nabrał wątpliwości co do jego prawdomówności, obowiązany był w dążeniu do wykrycia prawdy obiektywnej wyjaśnić te wątpliwości bądź przez uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z poleceniem ujawnienia sprzecznych zeznań pokrzywdzonego i zażądania odeń wyjaśnienia przyczyny tych sprzeczności, bądź też przez przesłuchanie tego świadka na rozprawie rewizyjnej, odczytanie mu jego poprzednich zeznań w trybie art. 299 § 1 i 2 k.p.k. i zażądanie od niego wyjaśnienia źródeł stwierdzonych sprzeczności. Sens bowiem wspomnianych przepisów jest taki, żeby przez stwierdzenie sprzeczności w kolejnych zeznaniach świadka i przesłuchanie go w kwestii przyczyny tych sprzeczności zebrać pełny materiał dla oceny wiarygodności jego zeznań.Ocena Sądu Wojewódzkiego, oparta wyłącznie na stwierdzonych sprzecznościach w zeznaniach świadka i podjęta bez przesłuchania go na rozprawie rewizyjnej w celu wyjaśnienia tych sprzeczności, jest oceną przedwczesną.Nie przesądzając w tej chwili niczego, należy zauważyć, że szereg okoliczności może wskazywać na błędność tej przedwczesnej oceny. Należy bowiem stwierdzić, że pokrzywdzony we wszystkich swych zeznaniach w obu sprawach twierdził od pierwszej chwili, że wśród bijących go rozpoznał Józefa P. Różnice w opisie ubrania oskarżonego nie mogą mieć decydującego znaczenia, jeśli się zważy, że zajście trwało krótko, w godzinach nocnych i pokrzywdzony nie był w stanie zapamiętać dokładnie, jak był ubrany oskarżony.Istotne zaś znaczenie należy przypisać tej okoliczności, że w przeszłości miały miejsce nieporozumienia pomiędzy Karolem C. a Józefem P., co przemawia za tym, iż między innymi Józef P. też mógł być uczestnikiem pobicia Karola C.Jeśli się nadto uwzględni liczbę, umiejscowienie i charakter obrażeń ciała doznanych przez pokrzywdzonego, to trzeba dojść do wniosku, że pokrzywdzonego biło więcej osób niż jedna. Jednym z bijących był Franciszek P. (Vide wyrok Sądu Powiatowego w Nowym Targu z dnia 8 stycznia 1965 r. i wyrok Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 21 maja 1965 r. - ujawnione w trybie art. 389 § 3 k.p.k.), a drugim mógł być Józef P., jak to przyjęły: Sąd Powiatowy w Nowym Targu w wyroku z dnia 11 sierpnia 1965 r. i Sąd Wojewódzki w Krakowie w wyroku z dnia 12 października 1965 r.