V KRN 169/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Wagner. Sędziowie: M. Budzianowski, J. Matysiak (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Rzeszewicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 1970 r. sprawy Jana K. i Aleksandra K., oskarżonych z art. 240 § 2 d.k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Ministra Sprawiedliwości na korzyść oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 21 stycznia 1970 r. jako rewizyjnegouchylił zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonych Jana K. i Aleksandra K. i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Krakowie jako rewizyjnemu do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Miechowie wyrokiem z dnia 19 września 1969 r. uniewinnił Jana K. i Aleksandra K. z zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 240 § 2 d.k.k. w związku z art. 1 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152), a mianowicie z zarzutu, że w dniu 11 maja 1969 r. w M., będąc pod wpływem alkoholu oraz działając w porozumieniu i w sposób chuligański wspólnie z Czesławem Z., wzięli udział w bójce, w wyniku której Stanisław Ż doznał złamania kości czaszki z następowym krwotokiem podpajęczynówkowym, które to obrażenia spowodowały w dniu 12 maja 1969 r. jego śmierć. Tymże wyrokiem postępowanie w stosunku do Czesława Ż. zostało umorzone na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151). Sąd Wojewódzki w Krakowie wyrokiem z dnia 21 stycznia 1970 r. zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji w ten sposób, że Czesława Ż. uniewinnił, a Jana K. i Aleksandra K. uznał za winnych tego, że w dniu 11 maja 1969 r. w M., będąc pod wpływem alkoholu i działając w sposób chuligański, wzięli udział w bójce, w wyniku której Stanisław Ż. doznał złamania kości czaszki z następowym krwotokiem podpajęczynówkowym, które to obrażenia spowodowały w dniu 12 maja 1969 r. jego śmierć, i za ten czyn na mocy art. 240 § 2 d.k.k. w związku z art. 2 § 1 k.k. i art. XII pkt 1 przepisów wprowadzających k.k. oraz przy zastosowaniu art. 1 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152) skazał Jana K. na 4 lata pozbawienia wolności, a Aleksandra K. na 3 lata pozbawienia wolności z zasądzeniem od nich na rzecz Józefa Ż. powództwa cywilnego w kwocie 300 zł z odsetkami i kosztami. Wyrok Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 21 stycznia 1970 r. zaskarżył rewizją nadzwyczajną na korzyść oskarżonych Jana K. i Aleksandra K. Minister Sprawiedliwości, zarzucając:1) naruszenie zasady bezpośredniości przez nie usprawiedliwione konkretnymi okolicznościami skorzystanie z możliwości skazania oskarżonych, uniewinnionych przez Sąd I instancji (art. 383 § 1 k.p.k.), 2) obrazę art. 3 § 1 i 260 § 2 pkt 1 k.p.k. przez nienależyte rozważenie kwestii chuligańskiego charakteru przestępstwai wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Krakowie jako rewizyjnemu do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna Ministra Sprawiedliwości jest zasadna. Wyrok Sądu rewizyjnego budzi zastrzeżenia z następujących powodów:Wprawdzie art. 383 § 1 k.p.k. nie zabrania sądowi wojewódzkiemu jako rewizyjnemu skazania oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji (lub co do którego w pierwszej instancji postępowanie umorzono), jednakże przy korzystaniu z tego uprawnienia sąd wojewódzki powinien baczyć, żeby związane z tym ograniczenie zasady bezpośredniości nie przybrało rozmiarów równających się całkowitemu jej przekreśleniu. Najistotniejszymi dowodami w sprawie niniejszej są wyjaśnienia oskarżonych i zeznania świadków, których 31 przesłuchano na rozprawie. Dowody te Sąd rewizyjny ocenił w sposób diametralnie odmienny niż Sąd pierwszej instancji, mimo że żadnej z tych osób bezpośrednio nie przesłuchał. Protokół rozprawy, nawet najstaranniej sporządzony, nie jest w stanie przekazać wrażeń odniesionych z bezpośredniego przesłuchania, a na prawidłową ocenę takich dowodów składają się również bezpośrednie wrażenia, a nie sama tylko treść złożonych wyjaśnień i zeznań. W tych warunkach oraz gdy się nadto zważy, że ciężar gatunkowy przestępstwa jest znaczny, a wymierzone kary dość wysokie, Sąd rewizyjny - skoro uznał, że dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena dowodów budzi zastrzeżenia - powinien był albo uzupełnić przewód sądowy przez bezpośrednie przesłuchanie oskarżonych i ewentualnie niektórych świadków, albo też uchylić wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazać mu sprawę do ponownego rozpoznania. Niezależnie od tego może budzić zastrzeżenia, jako niewystarczające, uzasadnienie wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie w części dotyczącej chuligańskiego charakteru działania oskarżonych. Nie uwzględnia ono okoliczności, że Jan K. i Aleksander K. mogli nie wiedzieć, iż przyczyną zaczepnego i ordynarnego zachowania się Stanisława i Czesława Ż. było to, że przedtem Czesław Ż. został zaczepiony i uderzony bez powodu. Wzięcie pod uwagę tej okoliczności mogło doprowadzić do wniosku, że czyn oskarżonych nie miał charakteru chuligańskiego. Z powyższych względów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Krakowie jako rewizyjnemu.