V KRN 285/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Budzianowski. Sędziowie: S. Kotowski, A. Pyszkowski (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: Z. Ramos.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Franciszka Z., oskarżonego z art. 145 § 1 k.k. w związku z art. 164 § 1 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Powiatowego w Brzesku z dnia 18 grudnia 1972 r.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał temuż sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Powiatowego w Brzesku z dnia 18 grudnia 1972 r. oskarżony Franciszek Z. uznany został za winnego tego, że w dniu 29 września 1972 r. w B., kierując motocyklem marki "Gazela" naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, iż ścinając niebezpieczny zakręt wjechał na lewą stronę drogi potrącając jadącego w przeciwnym kierunku rowerzystę Bronisława G., na skutek czego doznał on obrażeń ciała w postaci złamania podudzia prawego, kości promieniowej lewej i łopatki prawej oraz ran tłuczonych łuku brwiowego i otarć naskórka twarzy, przy czym odjechał z miejsca zdarzenia nie udzieliwszy ofierze wypadku pomocy. Za czyn ten zakwalifikowany jako przestępstwo określone w art. 145 § 1 k.k. w związku z art. 164 § 1 k.k. oskarżony Franciszek Z. został skazany na karę 1 roku pozbawienia wolności, której wykonanie - na podstawie art. 73 § 1 k.k. - warunkowo zawieszono na okres 3 lat. Ponadto na podstawie art. 75 § 1 k.k. orzeczono grzywnę w wysokości 3.000 zł.Od tego prawomocnego wyroku Prokurator Generalny PRL wniósł na niekorzyść oskarżonego rewizję nadzwyczajną, która zarzuca obrazę art. 3 § 1, art. 313 § 1 i art. 357 k.p.k., polegającą na nieprzeprowadzeniu wszystkich dowodów mogących mieć znaczenie dla kwestii winy i kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego, a zwłaszcza niezażądaniu historii choroby pokrzywdzonego Bronisława G. oraz niezasięgnięciu opinii biegłego lekarza co do rodzaju odniesionych przez pokrzywdzonego obrażeń i trwałości ich skutku, nienależytym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności oraz przebiegu wypadku, jak też pominięciu karalności oskarżonego w trybie administracyjnym za prowadzenie w stanie nietrzeźwości pojazdu mechanicznego.Rewizja nadzwyczajna wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu w Brzesku do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna; zasadnie też podnosi, że sąd orzekł w sprawie bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności, zwłaszcza bez ustalenia ostatecznego charakteru odniesionych przez pokrzywdzonego uszkodzeń ciała.Sąd uznał, że w wyniku potrącenia przez oskarżonego Franciszka Z. pokrzywdzonego Bronisława G. tenże pokrzywdzony doznał obrażeń opisanych w wyroku. W uzasadnieniu brak motywów co do tego ustalenia i domniemywać należy, że opiera się ono na zaświadczeniu szpitala Państwowego w B. z dnia 2 października 1972 r., a więc wydanego w 4 dni po wypadku. W aktach sprawy znajduje się drugie zaświadczenie lekarskie, wystawione przez Poradnię Chirurgiczną w B. w dniu 15 grudnia 1972 r., stwierdzające, że Bronisław G. jest chory z powodu złamania kości piszczelowej oraz promieniowej lewej i nie może odbyć podróży do Sądu w Brzesku.Ze względu na to, że zaświadczenie to stwierdza stan schorzenia pokrzywdzonego z okresu znacznie późniejszego od daty wypadku i wynika z niego, iż doznane obrażenia utrudniały mu poruszanie się, skoro nie mógł stawić się na rozprawę w charakterze świadka, przeto zachodziła konieczność ścisłego ustalenia, jaki charakter miały spowodowane uszkodzenia ciała, a zwłaszcza czy nie należą one do kategorii ciężkich uszkodzeń, o których mowa w § 2 art. 145 k.k.Sąd powinien był w tym celu zażądać odpisu historii choroby, a ponadto - gdyby taka konieczność zachodziła - wysłuchać opinii biegłego lekarza.Sąd także nie wyjaśnił w dostatecznym stopniu przebiegu samego wypadku i przyczyny odrzucenia pokrzywdzonego do rowu po lewej stronie kierunku jazdy pokrzywdzonego (vide: szkic sytuacyjny), skoro stwierdzone przez biegłego do spraw samochodowych ślady uszkodzeń motocykla i roweru widoczne są na lewej stronie poszczególnych części tych pojazdów. Odrzucenie rowerzysty aż do rowu wskazuje na prowadzenie motocykla z większą szybkością od określonej przez oskarżonego w toku dochodzenia na 40-45 kilometrów na godzinę, a tym samym na większy stopień zawinienia oskarżonego, tym bardziej że prowadzony przez niego motocykl nie był w pełni technicznie sprawny.W tej sytuacji rezygnacja stron z przesłuchania na rozprawie wszystkich świadków nie zwalniała sądu z obowiązku wynikającego z art. 313 § 1 k.p.k.Przytoczone wyżej nie wyjaśnione okoliczności mogły mieć wpływ na ocenę stopnia winy oskarżonego, jak i kwalifikacji prawnej czynu, a w konsekwencji i na wymiar kary (m. in. w kwestii warunkowego zawieszenia wykonania kary). Ze względu na to, że wyjaśnienie tych okoliczności będzie wymagało dopuszczenia i zbadania dodatkowych dowodów (historii choroby, biegłych), zasadny jest wniosek rewizji nadzwyczajnej o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w celu ponownego rozpoznania sprawy.Trafna jest nawiasowa uwaga rewizji nadzwyczajnej, że sąd kwalifikując czyn oskarżonego powołał też przepis art. 164 § 1 k.k., mimo że nie zachodził kumulatywny zbieg przestępstw.Wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawach przestępstw drogowych z dnia 22 czerwca 1963 r. - IV KO 54/61 (OSNKW 1963, z. 10, poz. 179) w części VI pkt 3 wyjaśniają, że: "nieudzielenie pomocy ofierze wypadku lub ucieczka po dokonaniu przestępstwa drogowego stanowi istotną okoliczność obciążającą". Ze stwierdzenia tego wynika, że nieudzielenie pomocy ofierze wypadku nie może być uznane za odrębne przestępstwo, stanowi bowiem jedynie istotną okoliczność obciążającą przy wymiarze kary i ani nie podlega ukaraniu jako odrębne przestępstwo, ani też nie jest elementem czynu określonego w art. 145 k.k., wyczerpującym jednocześnie znamiona przestępstwa określonego w art. 164 § 1 k.k. Takie też stanowisko Sąd Najwyższy zajął w wyroku z dnia 21 września 1967 r. - V KRN 632/67 (OSPiKA 1969, z. 5, poz. 99).