V KRN 299/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN B. Bartosik.Sędziowie SN: R. Góral, A. Hapon, H. Kempisty, S. Pawela, J. Polony (współspr.), Z. Ziemba (spr.).Przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej: S. Kołodzieja.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie Izba Karna po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 1980 r. sprawy Pawła P. oskarżonego z art. 47 § 1, art. 48 § 1 i art. 70 § 2 u.k.s. z powodu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Prokuratora Generalnego PRL (...) na niekorzyść oskarżonego od wyroku Sądu Najwyższego w Warszawie z dnia 19 czerwca 1980 r. sygn. I KR 85/80:I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że na podstawie art. 16 § 1 w związku z art. 69 § 1 u.k.s. orzeka przepadek samochodu osobowego "Fiat 125 p" nr rej. (...);II.zasądza od oskarżonego Pawła P. na rzecz Skarbu Państwa 300 złotych opłaty sądowej i obciąża go kosztami postępowania związanymi z rewizją nadzwyczajną.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w W. wyrokiem z dnia 25 października 1979 sygn. (...) uznał oskarżonego Pawła P. za winnego między innymi tego, że:w latach 1976-1978 w Berlinie Zachodnim, Lipsku, Wrocławiu i innych miejscowościach, jako krajowiec dewizowy, przestępstwem ciągłym i bez zezwolenia władz finansowych, działając z A.P. oraz w zorganizowanej grupie przestępczej z H.D., W.A., L.S., objętymi odrębnymi postępowaniami karnymi, dokonał nielegalnych transakcji dewizowych z cudzoziemcami dewizowymi w ten sposób, że świadczył na rzecz cudzoziemców dewizowych odpłatnie usługi polegające na bezprawnym wywozie siedmiu obywateli NRD do Berlina Zachodniego, a nadto:- nabył sukcesywnie w Berlinie Zachodnim co najmniej 100 minikalkulatorów elektronicznych, 50 zegarków kwarcowych, 30 spodni dżinsowych i 3 sztabki złota o wadze 40 g jako towar przeznaczony do odsprzedania, a zakupiony za środki dewizowe pochodzące z nielegalnego obrotu dewizowego, w posiadaniu których się znalazł;- nabył dla siebie za środki dewizowe uzyskane z nielegalnych transakcji dewizowych, różnorodny sprzęt muzyczny, wędkarski, gospodarski i przedmioty osobistego użytku, a łączna wartość zagranicznych środków płatniczych będących przedmiotem obrotu wynosiła około 360.000 złotych, przy czym z działalności tej uczynił stałe źródło dochodu.Za czyn powyższy, zakwalifikowany jako przestępstwo z art. 47 § 1 i art. 48 § 1 w związku z art. 5 i art. 70 § 2 u.k.s., Sąd Wojewódzki skazał oskarżonego Pawła P. na 3 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz na 80.000 złotych grzywny, a nadto "na mocy art. 70 § 3 pkt 1 i art. 16 § 3 u.k.s." orzekł "przepadek na rzecz Skarbu Państwa: samochodu osobowego Fiat 125 p nr rej. (...) i innych wymienionych w wyroku przedmiotów.Od wyroku powyższego odwołał się w imieniu oskarżonego P.P. jego obrońca, podnosząc w rewizji między innymi zarzut obrazy prawa materialnego, mianowicie art. 70 § 3 pkt 1 i art. 16 § 3 u.k.s., na skutek orzeczenia na ich podstawie przepadku wymienionego wyżej samochodu Fiat 125 p, choć przepisy te nie mogły mieć w danym wypadku zastosowania.Uwzględniając powyższy zarzut Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 19 czerwca 1980 r. sygn. I KR 85/80 zmienił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego i uchylił orzeczenie o przepadku samochodu Fiat 125 p.We wrześniu 1980 r. Prokurator Generalny PRL wniósł rewizję nadzwyczajną od wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 1980 r. na niekorzyść oskarżonego Pawła P. w części dotyczącej uchylenia kary dodatkowej przepadku samochodu osobowego.Podstawę rewizji nadzwyczajnej stanowi zarzut obrazy prawa materialnego, mianowicie art. 16 § 1, art. 69 § 1 i art. 70 § 3 pkt 3 u.k.s. "przez uchylenie kary dodatkowej przepadku rzeczowego samochodu osobowego przy bezspornym stwierdzeniu, że użycie tego pojazdu jako narzędzia do popełnienia przypisanego oskarżonemu przestępstwa z art. 48 § 1 u.k.s. było niezbędne",W konkluzji rewizja nadzwyczajna zawiera wniosek "o zmianę zaskarżonego wyroku Sądu Najwyższego w odniesieniu do oskarżonego Pawła P. w części uchylającej przepadek samochodu osobowego Fiat 125 p nr rej (...) przez utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z powołaniem się na właściwe przepisy prawa materialnego".Sąd Najwyższy w powiększonym składzie podzielił w zasadzie stanowisko przedstawione w rewizji nadzwyczajnej.Wprawdzie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 czerwca 1980 r. prawidłowo dopatrzył się w orzeczeniu przepadku przedmiotowego samochodu na podstawie art. 70 § 3 pkt 1 i art. 16 § 3 u.k.s. obrazy prawa materialnego, gdyż żaden z tych przepisów nie miał w konkretnym wypadku zastosowania, nie mówiąc już o tym, że pierwszy dotyczy konfiskaty mienia, a drugi przepadku rzeczy, a więc dwóch różnych kar dodatkowych (art. 13 pkt 3-4 u.k.s.), jednakże uznając, że mimo błędnego wskazania przez Sąd Wojewódzki podstawy prawnej przepadku wymienionego samochodu podstawa do orzeczenia tej kary dodatkowej istniała w art. 16 § 1 w związku z art. 69 § 1 u.k.s., to powyższa obraza prawa materialnego nie musiała prowadzić do uchylenia orzeczenia przepadku samochodu.Wniosek obrońcy oskarżonego P.P. o nieuwzględnienie rewizji nadzwyczajnej z tego powodu, że nieobligatoryjny przepadek samochodu byłby karą godzącą nie tyle w oskarżonego, ile w jego rodziców, gdyż samochód stanowił ich własność, a o jego używaniu przez syna przy popełnieniu przestępstw nic oni nie wiedzieli, trudno uznać za przekonywający, gdyż w myśl art. 17 § 1 u.k.s. przepadek może obejmować także rzeczy nie będące własnością sprawcy, a celowość takiego przepadku w tej sprawie uzasadniona była zarówno najbliższym pokrewieństwem między sprawcą a właścicielami samochodu, jak i wielokrotnością używania samochodu przez oskarżonego do celów przestępczych, co świadczy o braku wszelkiej kontroli ze strony jego rodziców, a zwłaszcza ojca, który jako pracownik dyplomatyczny Polskiej Ambasady w Berlinie, a więc w mieście szczególnym ze względu na jego polityczny podział, powinien był wykazać większą ostrożność i rozwagę w powierzaniu swym dzieciom samochodu oznaczonego specjalnymi znakami (CD), zapewniającymi mu immunitet dyplomatyczny.Ta ostrożność i potrzeba kontroli były tym większe, że jak to ustalił Sąd Wojewódzki, oskarżeni P. "nie uczyli się i prowadzili rozrzutny tryb życia - nadużywając alkoholu.Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy w powiększonym składzie zmienił zaskarżony wyrok i orzekł przypadek przedmiotowego samochodu.