V KS 30/23

V KS 30/23 POSTANOWIENIE Dnia 13 listopada 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Dziergawka po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 13 listopada 2023 r., bez udziału stron sprawy M. W. oskarżonej o czyny z art. 286 § 1 k.k. i art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. skargi obrońcy oskarżonej od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 6 czerwca 2023 r., sygn. akt V Ka 1073/22, uchylającego wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi Widzewa w Łodzi z dnia 16 marca 2022 r., sygn. akt IV K 1077/20 i przekazujący sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. p o s t a n o w i ł 1. oddalić skargę, 2. kosztami sądowymi postępowania skargowego obciążyć oskarżoną M. W. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy dla Łodzi Widzewa w Łodzi wyrokiem z dnia 16 marca 2022 roku, sygn. akt IV K 1077/20 uniewinnił między innymi M. W. od popełnienia zarzucanych jej czynów, polegających na tym, że: 1. w dniu 24 kwietnia 2013 roku, w […], woj. [...], działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziła Spółdzielczą Kasę oszczędnościowo-Kredytową „W.” z/s w […] do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w wysokości nie V KS 30/23 2 mniejszej niż 20.000 zł poprzez wprowadzenie w błąd pracowników SKOK W. z/s w […] co do wysokości osiąganych dochodów oraz zamiaru i możliwości spłaty pożyczki w ten sposób, że podczas ubiegania się o pożyczkę pieniężną przedłożyła do wniosku o pożyczkę nierzetelne poświadczające nieprawdę dokumenty w postaci dwóch zaświadczeń o wynagrodzeniu z dnia 4 kwietnia 2013 roku oraz z dnia 24 kwietnia 2013 roku, w których średnie miesięczne wynagrodzenie za racę wyliczone za okres ostatnich trzech miesięcy zostało zawyżone o kwotę 1.484,93 brutto, co miało istotne znaczenie dla podpisania umowy pożyczki po czym zawarła umowę pożyczki (kredytu konsumenckiego) nr […] czym działała na szkodę Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej „W.” z/s w […], tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. i art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. 2. w dniu 30 kwietnia 2013 roku w Ł., woj. [...], działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem K. S.-B. w wysokości nie mniejszej niż 20.000 zł poprzez wprowadzenie pokrzywdzonej w błąd co do swojej sytuacji finansowej, stan zdrowia, zaciągniętych wcześniej zobowiązań, wysokości osiągniętych dochodów oraz zamiaru spłaty pożyczki (kredytu konsumenckiego) nr […] zawartej ze SKO W. z/s w […], w wyniku czego pokrzywdzona udzieliła M. W. poręczenia niezbędnego do uzyskania w/w pożyczki, tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. Od powyższego wyroku apelacje wnieśli prokurator i pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej. Po rozpoznaniu przedmiotowych apelacji, Sąd Okręgowy w Łodzi, wyrokiem z dnia 6 czerwca 2023 r., sygn. akt V Ka 1073/22, uchylił zaskarżone orzeczenie co do M. W. i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu dla Łodzi Widzewa w Łodzi do ponownego rozpoznania. Skargę od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonej, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. poprzez uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji mimo braku ku temu przesłanek. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi odwoławczemu. Prokurator Rejonowy w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie. V KS 30/23 3 Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga obrońcy oskarżonej M.W. okazała się niezasadna, wobec czego podlegała oddaleniu. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 539a § 3 k.p.k. podstawą do wniesienia skargi na wyrok sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania jest wyłącznie naruszenie przepisu określonego w art. 437 k.p.k. albo wystąpienie uchybienia wymienionego enumeratywnie w treści art. 439 § 1 k.p.k. Tak więc rozpoznanie skargi ogranicza się do zbadania, czy zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1 k.p.k. albo czy sąd odwoławczy uchylił wyrok mimo braku formalnych przeszkód określonych w art. 454 § 1 k.p.k. do wydania wyroku zmieniającego, względnie, czy jest konieczne przeprowadzenie w całości przewodu sądowego (art. 437 § 2 in fine k.p.k.). Tym samym niedopuszczalne jest, aby Sąd Najwyższy w trybie art. 539a k.p.k. badał merytorycznie prawidłowość przeprowadzonej kontroli odwoławczej w aspekcie uchybień podniesionych w apelacji, jak również zasadność uchybień stwierdzonych przez sąd odwoławczy (zob. m.in. postanowienie SN z dnia 13 września 2022 r., V KS 15/22,LEX nr 3485598; postanowienie SN z dnia 12 stycznia 2022 r., IV KS 64/21, LEX nr 3287910; postanowienie SN z dnia 28 stycznia 2022 r., sygn. II KS 29/21, LEX nr 3314955, postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2022 r., sygn. V KS 36/21, LEX nr 3324938). Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, wskazać należy, że Sąd odwoławczy nie dopuścił się naruszeń, o których mowa w art. 539a § 3 k.p.k., a przede wszystkim obrazy art. 437 § 2 k.p.k., na który we wniesionej skardze powołuje się obrońca oskarżonej. Sąd Okręgowy w Łodzi w uzasadnieniu wyroku wskazał bowiem, że powodem uchylenia wyroku było dokonanie przez Sąd I instancji dowolnej oceny przeprowadzonych dowodów, w szczególności wyjaśnień oskarżonej M. W. (którym Sąd ten dał bezkrytycznie wiarę co do możliwości i zamiaru spłaty pożyczki w ustalonym terminie), jak i zeznań oskarżycielki posiłkowej, w szczególności w V KS 30/23 4 zakresie stanu jej świadomości co do rzeczywistych dochodów i wymagalnych zobowiązań pożyczkobiorcy w czasie udzielania jej poręczenia, co doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych i przedwczesnego uniewinnienia oskarżonej. Sąd odwoławczy uzyskał dodatkowe informacje z ZUS (k. 636), które winny być zweryfikowane pod kątem sytuacji finansowej oskarżonej M.W. w momencie zawarcia umowy pożyczki, w tym rzeczywistej wysokości jej dochodów, jak i wysokości jej zobowiązań. Został zatem spełniony warunek przyjęty w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że możliwość uchylenia wyroku uniewinniającego, umarzającego albo warunkowo umarzającego postępowanie karne i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania związana z regułą ne peius określoną w art. 454 § 1 k.p.k. (art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k.) zachodzi dopiero wtedy, gdy sąd odwoławczy - w wyniku usunięcia stwierdzonych uchybień stanowiących jedną z podstaw odwoławczych określonych w art. 438 pkt 1-3 k.p.k. (czyli np. po uzupełnieniu postępowania dowodowego, dokonaniu prawidłowej oceny dowodów, poczynieniu prawidłowych ustaleń faktycznych) - stwierdza, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. (zob. uchwała SN z 20 września 2018 r., I KZP 10/18, OSNKW 2018, Nr 11, poz. 73). Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, Sąd odwoławczy wskazał na zaistnienie takich uchybień w zakresie przeprowadzonej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, których istnienie skutkowało koniecznością uchylenia wyroku we wskazanym zakresie. Sąd odwoławczy prawidłowo uzasadnił, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego, czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. (zob. postanowienie SN z 13 września 2022 r., V KS 15/22, LEX nr 3485598). W realiach przedmiotowej sprawy stwierdzono zatem wystąpienie przesłanki kasatoryjnej w związku z niemożnością wydania wyroku skazującego ze względu na regułę ne peius. Dodatkowo podkreślić należy, że skarżący zakwestionował jedynie odmienne stanowisko Sądu odwoławczego, wskazując na brak podstaw do wydania orzeczenia kasatoryjnego. Samo przekonanie strony o nietrafności wyroku kasatoryjnego nie jest wystarczające do uwzględnienia tego nadzwyczajnego V KS 30/23 5 środka zaskarżenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. II KS 30/21, Lex 3314932). Co istotne, zdaniem skarżącego, w sprawie nie zaistniała podstawa do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w postaci konieczności przeprowadzenia przewodu w całości. Tymczasem powodem orzeczenia kasatoryjnego nie była wskazana przez skarżącego przesłanka z art. 437 § 2 in fine k.p.k., ale wystąpienie reguły ne peius określonej w art. 454 § 1 k.p.k., do której skarżący w ogóle się nie odniósł. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi orzekł o jej oddaleniu, obciążając oskarżoną kosztami sądowymi postępowania skargowego. [PGW] [ał]