VI KO 9/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Opuszyński.Sędziowie: S. Kalinowski (sprawozdawca), T. Rek.Prokurator: T. GuzkiewiczSentencjaSąd Najwyższy w sprawie Marii H. oskarżonej z art. 26 k.k. w związku z art. 140 § 1 k.k., po wysłuchaniu wniosku prokuratora, uchwalił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Krakowie na podstawie art. 390 k.p.k. kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy sąd obowiązany jest sporządzić uzasadnienie wyroku na piśmie, jeżeli w sprawie, w której brał udział prokurator, zapadł wyrok uniewinniający, a wniosek o sporządzenie uzasadnienia pochodzi tylko od powoda cywilnego?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneI. Uprawnienie strony do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie uzasadnienia wyroku jest oparte na przepisie art. 337 k.p.k., który nie wymaga wskazania przez stronę powodów żądania pisemnego uzasadnienia i nie uzależnia realizacji przez stronę tego uprawnienia od tego, czy wyrok jest dla strony korzystny czy niekorzystny.Wynika z tego, że obecne unormowanie prawa do zgłoszenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia nie wiąże go z zaskarżeniem wyroku, lecz traktuje żądanie pisemnego uzasadnienia jako samodzielną czynność procesową.II. Przy analizie zagadnienia trzeba uwzględnić, że obecne brzmienie przepisów art. 337 i 338 k.p.k. odrywa się od znanej dawniej instytucji, mianowicie zapowiedzi rewizji, o czym była mowa w art. 361 k.p.k. w brzmieniu tekstu jednolitego (Dz. U. z 1950 r. Nr 40, poz. 364), według którego "strona zamierzająca zaskarżyć wyrok powinna zapowiedzieć to na piśmie w terminie (...)".Ustawą z dnia 28 marca 1958 r. o zmianie przepisów postępowania karnego (Dz. U. Nr 18, poz. 76) przywrócone zostały w nowym brzmieniu uchylone poprzednio przez nowelę z dnia 28 kwietnia 1952 r. przepisy art. 337 i 338 k.p.k. Nie reaktywowano jednak równocześnie uchylonego przez tę samą ustawę art. 361 k.p.k., stanowiącego, że strona zamierzająca zaskarżyć wyrok powinna zapowiedzieć to na piśmie w określonym terminie zawitym. Ponieważ § 3 uchylonego art. 338 k.p.k. (tekst jednolity: Dz. U. z 1950 r. Nr 40, poz. 364) głosił, że odpis wyroku z uzasadnieniem należy sporządzić i doręczyć stronie, która zgłosiła zapowiedzenie, wynikało z tego, że sporządzenie uzasadnienia na piśmie wiązało się wyłącznie z uzewnętrznieniem przez stronę zamiaru założenia środka odwoławczego.Obecne brzmienie przepisów art. 337 k.p.k. wskazuje, że ustawodawca chciał inaczej niż poprzednio unormować kwestię zaskarżenia wyroków, skoro nie wprowadził przepisu analogicznego do dawnego art. 361 k.p.k. Potwierdza to tezę, że żądanie sporządzenia pisemnego uzasadnienia nie jest związane z zaskarżeniem wyroku. Obecnie wystarcza do powstania obowiązku sporządzenia uzasadnienia wyroku na piśmie sam fakt, że strona złożyła w terminie stosowny wniosek. Ustawa nie stawia przy tym żadnych wymagań co do wskazania przez stronę, do jakich celów ma jej służyć pisemne uzasadnienie wyroku.Prawo powoda cywilnego jako strony procesowej do żądania pisemnych motywów wyroku nie jest zależne od faktu złożenia podobnego wniosku przez oskarżyciela lub oskarżonego. Ustawa nie daje podstawy do takiego twierdzenia. Zagadnienie warunków, w jakich może być rozpoznana rewizja powoda cywilnego, jest rzeczą odrębną i ograniczenia praw powoda cywilnego w tym zakresie nie mogą uszczuplać jego uprawnień do żądania pisemnych motywów. W chwili zgłaszania wniosek powoda był dopuszczalny, przy czym ze względu na to, że pozostałe strony podobnych wniosków nie złożyły, nie może on być uznany za nieważny i niedopuszczalny. Wniosek ważny wiąże sąd.Nie można przyjąć, że powód cywilny - nawet w wypadku, gdyby jego rewizja nie podlegała rozpoznaniu z przyczyn wskazanych w art. 365 k.p.k. - nie ma interesu prawnego w żądaniu pisemnego uzasadnienia wyroku.Strona ma prawo złożyć podanie o założenie rewizji nadzwyczajnej (art. 3961 k.p.k.). Powód cywilny był stroną w postępowaniu zakończonym wyrokiem sądu I instancji, ma więc interes prawny w uchyleniu wyroku uniewinniającego, skoro wyrok ten uniemożliwia mu dochodzenie roszczeń majątkowych w procesie adhezyjnym. Powód cywilny ma prawo zwrócić się do podmiotów uprawnionych do złożenia rewizji nadzwyczajnej, jeżeli chce w procesie karnym uzyskać wyrok skazujący jako podstawę do zasądzenia roszczeń majątkowych. Prawna możność dochodzenia swych roszczeń na drodze procesu cywilnego nie może pozbawić powoda cywilnego prawa do udziału w procesie karnym. Inaczej, instytucja powództwa adhezyjnego byłaby zbędna. Powód cywilny ma więc chroniony prawem a wynikający z jego praw strony interes prawny w tym, by żądać uzasadnienia wyroku.Z tych zasad należało udzielić odpowiedzi pozytywnej na pytanie postawione przez Sąd Wojewódzki w Krakowie.