VI KZP 104/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski. Sędziowie: F. Karolus (sprawozdawca), Z. Nyczaj. Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Waldemara B., dotyczącej obciążenia go kosztami leczenia wynikłymi z samouszkodzenia, po rozpoznaniu przedstawionych w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy Wydział VI Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonaniem Orzeczeń Sądowych postanowieniem z dnia 14 grudnia 1970 r. zagadnień prawnych:"I. Czy pod zakres użytego w art. 60 § 1 k.k.w. pojęcia «skazanego» podpada także osoba tymczasowo aresztowana, a to wobec treści art. 205 § 2 k.k.w.?II. Czy jest samouszkodzeniem w rozumieniu art. 60 § 1 k.k.w. umyślne połknięcie przez skazanego metalu bądź innego niestrawnego ciała, które wydaliło się samoczynnie bez uszkodzenia organizmu?III. Czy wyłączną podstawą pociągnięcia do odpowiedzialności z art. 60 § 1 k.k.w. za koszty leczenia mogą być koszty leczenia bądź badania skazanego w ambulatorium, a więc bez kosztów leczenia w szpitalu lub w izbie chorych?IV. Czy koszty leczenia, o których mowa w art. 60 § 1 k.k.w. mają charakter kosztów postępowania w rozumieniu art. 554 § 1 k.p.k., czy też stanowią sui generis odszkodowanie za poniesione w związku z samouszkodzeniem koszty leczenia skazanego?W związku z tym, czy należy tego rodzaju koszty zasądzić na rzecz Skarbu Państwa, reprezentowanego przez sąd, czy też na rzecz zakładu karnego lub aresztu śledczego, które faktycznie poniosły te szkody?V. Czy prawomocne postanowienie sądu, na podstawie którego obciążono skazanego na podstawie art. 60 § 1 k.k.w. kosztami leczenia, stanowi samodzielny tytuł wykonawczy, uprawniający do prowadzenia egzekucji jeszcze przed prawomocnym rozstrzygnięciem o kosztach postępowania, oraz czy zwolnienie od kosztów postępowania w sprawie bądź obciążenie tymi kosztami Skarbu Państwa na skutek umorzenia postępowania lub uniewinnienia oskarżonego uniemożliwia egzekwowanie zasądzonych prawomocnie od skazanego na podstawie art. 60 § 1 k.k.w. kosztów leczenia?VI. Czy tymczasowo aresztowanemu, który dokonał samouszkodzenia po upływie 14 dni od wydania wyroku przez sąd I instancji, a przed jego uprawomocnieniem się, można - w razie przetransportowania go do innego zakładu karnego (art. 90 § 1 i 2 k.k.w.) odliczyć na zasadzie art. 60 § 1 k.k.w. od kary pozbawienia wolności okres leczenia w szpitalu lub w izbie chorych w związku z samouszkodzeniem?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratora, odmawiając udzielenia odpowiedzi na pytania I, II, III, IV i VI,uchwalił udzielić odpowiedzi na pytanie V jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneSprawa niniejsza dotyczy Waldemara B., który przebywając w areszcie śledczym jako tymczasowo aresztowany w toku postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Powiatową w Pruszkowie, połknął dwa kawałki drutu, co pociągnęło za sobą konieczność przewiezienia go do ambulatorium i przeprowadzenia kilkakrotnych badań, których koszt wyniósł 321 złotych.Ad I. Stosownie do przepisu art. 554 § 1 pkt 6 k.p.k. do kosztów postępowania karnego nie należą koszty utrzymania skazanych w zakładach karnych. Ponieważ utrzymanie - jak to wynika m.in. z zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 stycznia 1967 r. w sprawie regulaminu wykonywania tymczasowego aresztowania (Dz. Urz. Min. Spraw. Nr 2, poz. 2) - obejmuje także opiekę zdrowotną i sanitarną, przeto kosztami związanymi z zapewnieniem skazanemu pomocy lekarskiej nie można go obciążyć na podstawie przepisów kodeksu postępowania karnego.Od tej generalnej zasady kodeks karny wykonawczy wprowadza wyjątek, stanowiąc w art. 60 k.k.w., że w razie dokonania samouszkodzenia przez skazanego sąd penitencjarny może go obciążyć kosztami leczenia. Artykuł 60 k.k.w. w zakresie, którego dotyczy, zawiera pełne uregulowanie, stanowi on bowiem o dopuszczalności obciążenia tymi kosztami w całości lub części (§ 1), o wydawaniu postanowienia przez sąd penitencjarny (§ 2) i o zażaleniu przysługującym skazanemu na to postanowienie (§ 3). Z unormowania tego wynika, że obciążenie skazanego kosztami leczenia ma charakter samodzielny, wobec czego postanowienie sądu penitencjarnego wydane w tym względzie podlega wykonaniu niezależnie od treści orzeczenia o kosztach postępowania karnego.Ad II. Jeśli chodzi o pozostałe zagadnienia przekazane przez Sąd Wojewódzki do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu, to nie wymagają one zasadniczej wykładni ustawy.I tak wątpliwości, którym dał wyraz Sąd Wojewódzki w pytaniu pierwszym i trzecim, rozstrzyga przepis § 442 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 stycznia 1967 r. (Dz. Urz. Min. Spraw. Nr 2, poz. 2) w brzmieniu ustalonym zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 1969 r. (Dz. Urz. Min. Spraw. z 1970 r. Nr 1, poz. 2), obowiązującego nadal do czasu wydania (w drodze rozporządzenia) regulaminu wykonywania tymczasowego aresztowania (art. 218 w związku z art. 212 § 1 k.k.w.). Z przepisu powyższego wynika, że art. 60 k.k.w. w części dotyczącej możliwości obciążenia skazanego kosztami leczenia odnosi się także do tymczasowo aresztowanego oraz że koszty te obejmują wydatki związane z leczeniem w szpitalu lub izbie chorych.Zagadnienie objęte pytaniem drugim, czy określone zachowanie się skazanego stanowi samouszkodzenie, jest kwestią faktu, który powinien być ustalony przez sąd ewentualnie po zasięgnięciu opinii biegłych. Pytanie czwarte pomija to, że z art. 60 k.k.w. wynika, iż obciążenie skazanego kosztami leczenia następuje na rzecz tego, kto koszty te poniósł, a więc na rzecz Skarbu Państwa, reprezentowanego w tym wypadku przez zakład karny.Jeśli wreszcie chodzi o pytanie szóste, to zagadnienie nim objęte nie ma w sprawie niniejszej zastosowania, skoro połknięcie drutów przez tymczasowo aresztowanego nastąpiło przed wniesieniem aktu oskarżenia, wobec czego brak było podstawy do przekazywania tego zagadnienia do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu w trybie art. 390 § 1 k.p.k.