VI KZP 12/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia dr A. Kafarski. Sędziowie: ppłk C. Bakalarski (del. z Izby Wojskowej), W. Żebrowski (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława D., oskarżonego z art. 234 § 1 i art. 236 k.k. w związku z art. 52 i 59 § 1 k.k., po rozpoznaniu przedstawionego przez Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy w trybie art. 390 § 1 k.p.k. postanowieniem z dnia 29 marca 1974 r. następującego zagadnienia prawnego, wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy dowódca patrolu komendy garnizonu WP, jadący przygodnie z patrolem środkiem komunikacji miejskiej, w wypadku interwencji w stosunku do osób cywilnych, które dopuściły się w związku z tym czynnej napaści na niego, korzysta z ochrony prawnej przewidzianej w art. 233 czy art. 234 k.k., jeżeli interwencja nastąpiłaa) z własnej inicjatywy,b) na prośbę pasażerów środka komunikacji miejskiej?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneOchronie przewidzianej w art. 233 k.k. podlega tylko funkcjonariusz publiczny albo osoba do pomocy mu przybrana. Funkcjonariuszem publicznym jest między innymi osoba pełniąca czynną służbę wojskową (art. 120 § 11 k.k.), czyli żołnierz (art. 289 § 2 k.k.). Każdemu więc żołnierzowi przysługuje ochrona przewidziana w art. 233 k.k., jeżeli tylko czynnej napaści dopuszczono się w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych. Jest oczywiste, że przestępstwa tego w stosunku do żołnierza może dopuścić się osoba nie będąca żołnierzem.Przestępstwo określone w art. 234 § 1 k.k. jest kwalifikowanym ze względu na szczególny przedmiot ochrony typem przestępstwa określonego w art. 233 k.k., a przestępstwo określone w art. 234 § 2 k.k. jest kwalifikowanym ze względu charakter czynnej napaści typem przestępstwa określonego w § 1 tego przepisu.Przedmiotem ochrony przewidzianej w art. 234 k.k. jest nie każdy funkcjonariusz publiczny, lecz funkcjonariusz jedynie Milicji Obywatelskiej lub innego organu powołanego do ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego.Sąd Najwyższy wyjaśnił już w związku z poprzednio obowiązującym przepisem art. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (Dz. U. Nr 34, poz. 152), że: organy Wojskowej Służby Wewnętrznej są organami powołanymi do ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego oraz korzystają ze wzmożonej ochrony prawnej, przewidzianej w art. 4 wyżej powołanej ustawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 1968 r. - Rw 948/68, OSNKW 1968, z. 12, poz. 149); żołnierz pełniący służbę patrolową jest funkcjonariuszem organów powołanych do ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego w rozumieniu art. 4 wyżej powołanej ustawy (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 1968 r. - U 2/68, OSNKW 1969, z. 4, poz. 41).W uzasadnieniach tych orzeczeń powołano szereg argumentów, opartych zwłaszcza na przepisach ustawy z dnia 21 maja 1963 r. o dyscyplinie wojskowej (Dz. U. Nr 22, poz. 114) oraz regulaminu służby garnizonowej i wartowniczej Sił Zbrojnych PRL (Szt. Gen. 242/59),. potwierdzających powyższe poglądy, zachowujące aktualność także na gruncie obowiązujących obecnie przepisów.Przyjąć więc trzeba, że żołnierz pełniący służbę w składzie patrolu komendy garnizonu WP lub Wojskowej Służby Wewnętrznej, jako funkcjonariusz organu powołanego do ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego, podlega ochronie przewidzianej w art. 234 k.k., jeżeli czynnej napaści na niego w związku z pełnieniem tych obowiązków służbowych dopuści się osoba nie będąca żołnierzem.Jest oczywiście, że patrole komend garnizonów WP i Wojskowej Służby wewnętrznej są powołane do interweniowania w stosunku do żołnierzy naruszających dyscyplinę albo porządek wojskowy lub publiczny. Jednakże z regulaminu służby garnizonowej i wartowniczej Sił Zbrojnych PRL (obecnie Szt. Gen. 502/70), opartego na ustawie o dyscyplinie wojskowej oraz będącego rozwinięciem ustalonych w niej zasad, wynikają także obowiązki i uprawnienia tych patroli nie odnoszące się wyłącznie do żołnierzy, lecz odnoszące się również do osób nie będących żołnierzami, gdyż ochrona porządku i bezpieczeństwa publicznego jest w określonych sytuacjach zdaniem niepodzielnym, które musi być jednolicie realizowane. Chodzi tu zwłaszcza o obowiązki określone w pkt 86 i 88 cytowanego regulaminu udzielenia pomocy organom MO, ORMO i ochrony kolei w przywróceniu porządku i bezpieczeństwa publicznego.Jeżeli więc patrol, obojętnie czy z własnej inicjatywy, czy na żądanie osób postronnych w pojeździe komunikacji miejskiej czy innym miejscu wskutek braku na miejscu organów MO podejmuje interwencję w stosunku do osoby nie będącej żołnierzem, to ta jego czynność, jako podjęta właśnie dlatego, że pełni służbę, nie traci charakteru wykonywania obowiązków służbowych przez organ powołany w ramach WP do ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego; a zatem żołnierz patrolu, o którym tu mowa, podlega ochronie przewidzianej w art. 234 k.k.