VI KZP 12/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski. Sędziowie: J. Dankowski (sprawozdawca), H. Kempisty, dr T. Majewski, J. Polony, M. Szczepański, Z. Ziemba.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 1975 r., skierowanego na podstawie art. 29 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54 z późn. zm.) do rozpoznania przez skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego, o wyjaśnienie następującej kwestii prawnej:"Czy w wypadku darowania lub łagodzenia kary na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) sąd odwoławczy utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok i daruje lub łagodzi karę orzeczoną przez sąd pierwszej instancji, czy też zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że daruje lub łagodzi tę karę?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Podstawy i sposób rozstrzygania przez sąd odwoławczy określają przede wszystkim przepisy art. 387 i 386 k.p.k., których uzupełnienie w tym zakresie stanowią między innymi przepisy art. 388 i 389 k.p.k., regulujące szczególne sytuacje. Z brzmienia tych pierwszych przepisów wynika, że orzeczenie sądu pierwszej instancji ulega uchyleniu lub zmianie w razie stwierdzenia uchybień wymienionych w pkt 1-4 art. 387 k.p.k., przy czym sąd odwoławczy zmienia zaskarżone orzeczenie, orzekając odmiennie co do istoty, jeżeli pozwalają na to zebrane dowody. Oznacza to, że zmiana wyroku sądu pierwszej instancji może nastąpić wtedy, gdy sąd rewizyjny stwierdzi choćby jedno z uchybień wymienionych w art. 387 k.p.k. i gdy zebrane dowody pozwalają na odmienne orzeczenie przez ten sąd. Brak stwierdzenia takiego uchybienia pociąga za sobą utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji.2. Darowanie lub łagodzenie kary na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159), jak też skutki w tej ustawie przewidziane następują z mocy prawa z chwilą wejścia jej w życie. Z tego względu orzeczenia sądów i innych organów uprawnionych do stosowania amnestii mają charakter deklaratoryjny, stwierdzają bowiem w istocie jedynie skutki wypływające z materialnoprawnych norm ustawy o amnestii.3. Z przedstawionego wyżej unormowania zawartego w art. 387 i 386 k.p.k. oraz z deklaratoryjnego charakteru orzeczeń w kwestii amnestii wynika, że rozstrzygnięcie sądu odwoławczego o darowaniu lub łagodzeniu za podstawie przepisów ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) kary orzeczonej przez sąd pierwszej instancji nie jest orzeczeniem odmiennym co do istoty w rozumieniu przepisów procesowych. Stanowi ono bowiem tylko decyzję o zastosowaniu do kary orzeczonej przez sąd pierwszej instancji postanowień ustawy o amnestii, wywołujący skutki z mocy prawa. Rozstrzygnięcie takie zatem nie może wyrazić się w orzeczeniu "zmieniającym" wyrok sądu pierwszej instancji. Należy więc przyjąć, że sąd odwoławczy, jeżeli w wyniku kontroli rewizyjnej wyroku sądu pierwszej instancji nie stwierdzi uchybienia wymienionego w art. 387 k.p.k., a zachodzi wyłącznie podstawa do uznania, że kara orzeczona przez ten sąd podlega darowaniu lub łagodzeniu według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159), to utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok i karę orzeczoną przez sąd pierwszej instancji daruje lub łagodzi.4. Rozumowanie powyższe i zajęte stanowisko odnosi się oczywiście tylko do sytuacji, gdy zaskarżone orzeczenie zapadło przed wejściem w życie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159), a rozpoznanie sprawy przez sąd rewizyjny następuje po tej dacie. Nie odnosi się natomiast do wypadku, gdy sąd rewizyjny koryguje (zmienia) zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji w orzeczeniu o karze lub z powodu błędnego darowania lub łagodzenia kary na podstawie przepisów ustawy o amnestii albo niesłusznego odmówienia darowania lub łagodzenia kary na tej podstawie. Wówczas bowiem sąd rewizyjny stwierdza uchybienie (najczęściej na podstawie pkt 4 lub 1 art. 387 k.p.k.), a potrzeba odmiennego orzeczenia co do kary lub w kwestii amnestii wymaga odpowiedniej zmiany zaskarżonego wyroku przez sąd rewizyjny (art. 386 § 2 k.p.k.).