VI KZP 17/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski. Sędziowie: J. Gaj, J. Pustelnik (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stefana R., oskarżonego z art. 216 k.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Zielonej Górze - postanowieniem z dnia 25 września 1979 r. - zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"W jaki sposób należy ustalać wysokość świadczenia rzeczowego określonego w art. 28 § 1 pkt 3 k.k., skoro wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie wykładni i stosowania ustaw karnych dotyczących warunkowego umorzenia postępowania wskazują, że wartość takiego świadczenia nie powinna przekraczać równowartości 20 godzin pracy na cele społeczne?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneWytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie wykładni i stosowania ustaw karnych dotyczących warunkowego umorzenia postępowania (uchwała połączonych Izb Karnej i Wojskowej z dnia 29 stycznia 1971 r. - VI KZP 26/69, OSNKW 1971, z. 3, poz. 33) wyjaśniają problematykę związaną ze stosowaniem przewidzianego w art. 28 § 2 pkt 3 k.k. zobowiązania sprawcy do określonych prac lub świadczeń na cele społeczne.Według tych wytycznych wspomniane zobowiązanie powinno być stosowane wtedy, gdy chodzi o wywarcie wpływu wychowawczego na sprawcę. Zakres i formę tych prac oraz świadczeń należy precyzować w sposób możliwie najbardziej konkretny, nadający się zarówno do wykonania, jak i do skontrolowania. Praca na cele społeczne musi być ponadto określona w czasie i sposób uwzględniający rzeczywiste możliwości zobowiązanego oraz charakter tej pracy.W związku z tym, że zobowiązania, o których stanowi art. 28 § 2 pkt 3 k.k., mają na celu wywarcie wychowawczego wpływu na sprawcę, a taki skutek osiąga przede wszystkim praca na cele społeczne, w pierwszej kolejności należy rozważyć możliwości nałożenia na sprawcę takiego obowiązku. Dopiero wtedy, gdy okoliczności odnoszące się do osoby sprawcy lub inne względy przemawiają za nałożeniem na niego świadczeń na cele społeczne, należy rozważyć nałożenie takiego zobowiązania.Świadczenia na cele społeczne - jak wyjaśniają powołane wytyczne - mogą mieć charakter osobisty lub rzeczowy. W wytycznych podkreślono także, że świadczenia te powinny spełniać rolę wychowawczą, a nie środka dolegliwości ekonomicznej. Sąd Najwyższy stwierdził również we wspomnianych wytycznych, że wartość świadczenia rzeczowego nie powinna przekraczać równowartości 2 godzin pracy na cele społeczne.Z przytoczonego ostatnio wskazania wytycznych wypływa wniosek, że chodzi tu o równowartość tej pracy, którą sprawca wykonywałby w wypadku nałożenia na niego takiego zobowiązania. Wytyczne bowiem wskazują, że w razie ustalania zakresu zobowiązań przewidzianych w art. 28 § 2 pkt 3 k.k. należy uwzględniać okoliczności i warunki odnoszące się do sprawcy. Wynika z tego, że górną granicę wartości świadczenia rzeczowego stanowi równowartość 20 godzin tej pracy (którą sprawca wykonywałby), ustalona z uwzględnieniem wynagrodzenia przewidzianego za taką pracę w jednostce gospodarki uspołecznionej.