VI KZP 54/72

SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej na posiedzeniu, po rozpoznaniu przekazanego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez sąd wojewódzki zagadnienia prawnego, wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:1."Czy osoba otrzymująca z zagranicy przesyłki deklarowane przez wysyłającego jako dary i sprzedająca te przesyłki - ma obowiązek dla uzyskania zwolnienia od podatku obrotowego i dochodowego przewidzianego w § 59 pkt 9 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 1967 r. w sprawie wykonania dekretów o podatku obrotowym i o podatku dochodowym (Dz. U. z 1968 r. Nr 1, poz. 1) złożenia odrębnej deklaracji we właściwym wydziale finansowym, czy też wystarczająca jest deklaracja samego nadawcy?2.Czy w razie dokonania sprzedaży towarów pochodzących z takich przesyłek i niedopełnienia obowiązku obliczenia i zapłaty podatku od nabycia praw majątkowych w trybie art. 6 ust. 1 i art. 18 ust. 1 dekretu z dnia 3 lutego 1947 r. o podatku od nabycia praw majątkowych (Dz. U. z 1951 r. Nr 9, poz. 74, zmiana Dz. U. z 1971 r. Nr 7, poz. 77) osoba ta traci przewidziane w § 59 pkt 9 cyt. rozporządzenia z dnia 28 grudnia 1967 r. zwolnienie od podatku obrotowego i dochodowego, czy też ciąży na niej nadal tylko obowiązek wynikający z dekretu z 3 lutego 1947 r. o podatku od nabycia praw majątkowych z konsekwencjami za niewykonanie obowiązku"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePowyższe zagadnienia prawne wyłoniły się na tle przepisu art. 86 uks i następującej sytuacji faktycznej:Oskarżona otrzymała z zagranicy przesyłki z różnymi towarami, które następnie w większości sprzedała. Nadawca zagraniczny tych przesyłek deklarował je jako dary.Oskarżona deklaracji takiej nie składała i nie brała udziału w postępowaniu podatkowym ani w zakresie podatku od nabycia praw majątkowych, ani w zakresie podatków obrotowego i dochodowego.Przepis art. 86 uks ma charakter blankietowy. O tym, czy i jaki obowiązek podatkowy w rozumieniu tego przepisu istnieje oraz jak podatnik powinien go wykonać decydują odnośne przepisy prawa finansowego (podatkowego).Z przepisów tego prawa wynika, że wspomniany w przedstawionych zagadnieniach prawnych obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nabycia praw majątkowych jest czymś różnym od wymienionego tamże obowiązku w zakresie podatków dochodowego i obrotowego. Przedmiotem opodatkowania podatkiem od nabycia praw majątkowych jest odpłatne lub nieodpłatne nabycie tych praw, przy czym, przy nieodpłatnym nabyciu (darowiźnie) podatnik (obdarowany) jest zobowiązany sam obliczyć podatek i wpłacić go bez wezwania i niezwłocznie po nabyciu prawa majątkowego. Natomiast przedmiotem opodatkowania podatkiem obrotowym są cywilno-prawne, zawodowe i odpłatne świadczenia rzeczy lub usług, a przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym są dochody.W sprawie nie jest kwestionowane i nie ulega wątpliwości to, że na oskarżonej ciążył obowiązek w zakresie podatku od nabycia praw majątkowych i że oskarżona obowiązku tego nie wykonała. Jednakże nie została ona o to oskarżona, gdyż zarzucono jej tylko czyn polegający na niedopełnieniu obowiązku w zakresie podatku obrotowego i dochodowego.W świetle obowiązujących przepisów nie ma podstaw do przyjęcia, że niedopełnienie obowiązków obliczenia i zapłaty podatku od nabycia praw majątkowych przy równoczesnej sprzedaży towarów pochodzących z przesyłek zagranicznych powoduje utratę zwolnienia od podatku obrotowego i dochodowego. Zwolnienie od tych podatków następuje bowiem na podstawie deklaracji o darowiźnie z mocy samego prawa - nie jest zależne od wykonania obowiązku w zakresie podatku od nabycia praw majątkowych.Przepis § 59 pkt 9 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 1967 r. w sprawie wykonania dekretów o podatku obrotowym i o podatku dochodowym (Dz. U. z 1968 r. Nr 1, poz. 1) stanowi, że "zwalnia się od podatków obrotowego i dochodowego... przychody ze sprzedaży towarów otrzymanych przez sprzedającego w przesyłkach z zagranicy deklarowanych jako dary..." Przepis ten nie wskazuje od kogo ma pochodzić deklaracja o darowiźnie, czy od nadawcy zagranicznego przesyłki, czy od tego, kto przesyłkę otrzymał i uzyskał przychody ze sprzedaży. Zagadnienia tego nie wyjaśniają okólniki Ministra Finansów z dnia 8 lipca 1964 r. w sprawie obowiązku podatkowego osób otrzymujących przesyłki z zagranicy i z dnia 29 lipca 1968 r. w sprawie wykładni niektórych przepisów dotyczących podatku obrotowego i dochodowego (Dz. Urz. Min. Fin. 1964 r. Nr 7 poz. 14 i Dz. Urz. Min. Fin. 1968 r. Nr 10 poz. 20).Z okólników tych oraz z okólnika Ministra Finansów z dnia 24 października 1957 r. w sprawie walki z nadużyciami podatkowymi (Dz. Urz. Min. Fin. 1957 r. Nr 9 poz. 32) wynika natomiast, że w wypadku deklarowania przesyłki z zagranicy jako daru, osobę otrzymującą przesyłkę pociąga się do obowiązku podatkowego tylko w zakresie podatku od nabycia praw majątkowych bez względu na to, czy zawartość przesyłki zużyła na osobiste potrzeby, czy sprzedała ją, zaś podatki obrotowy i dochodowy od sprzedaży towarów wymierza się tylko wtedy gdy z posiadanych przez organ finansowy materiałów bezspornie wynika, że nie są to dary, przy czym wówczas uchylając podatek od nabycia praw majątkowych, zalicza się to co już pobrano, na poczet nowej należności; w tym celu organy finansowe mogą zbierać informacje w urzędach celnych o przesyłkach z zagranicy.Tak więc w oparciu o deklaracje o darowiźnie następuje z mocy samego prawa zwolnienie od obowiązku podatkowego w zakresie podatków obrotowego i dochodowego, dopóki organ finansowy bezspornie nie wykaże, że nie są to dary.Czy organ finansowy to wykazał, jest rzeczą faktu. Trzeba zauważyć, że w sprawie niniejszej organ finansowy nie wymierzył oskarżonej podatku obrotowego i dochodowego.Co się tyczy zagadnienia od kogo pochodzić ma deklaracja o darowiźnie, przyjąć należy, że w dotychczasowym stanie prawnym, skoro przepisy podatkowe wyraźnie tego nie normują, a zalecają zbieranie informacji w urzędach celnych - deklaracja ta pochodzić może tak od nadawcy przesyłki, jak i od odbiorcy, przy czym wystarczające jest istnienie lub złożenie takiej deklaracji przy odprawie celnej.Na podstawie stanu prawnego obowiązującego w latach 1970-1971, tj. w okresie objętym oskarżeniem, nie sposób przyjąć, że deklaracja o darowiźnie może pochodzić tylko od odbiorcy przesyłki, skoro przepisy podatkowe tak nie stanowią, a przy tym nie regulują, kiedy, w jakiej formie i wobec kogo deklaracja miałaby być złożona, chociaż dla innych sytuacji regulacje takie zawierają (patrz § 60 i § 65 cyt. rozporządzenia Ministra Finansów z 28 grudnia 1967 r.). W omawianej sytuacji zwolnienie od podatków obrotowego i dochodowego nie jest uzależnione od decyzji organu finansowego wydanej w postępowaniu podatkowym, lecz następuje z mocy samego prawa.Jest oczywiste, że Minister Finansów może powyższe zagadnienie uregulować inaczej niż dotychczas, zwłaszcza w związku z uchwaleniem w dniu 16 grudnia 1972 r. nowych ustaw o podatku obrotowym i dochodowym (Dz. U. z 1972 r. Nr 53, poz. 338, Dz. U. z 1972 r. Nr 53, poz. 339).