VI KZP 6/70

SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej na posiedzeniu, po rozpoznaniu kwestii prawnej przedstawionej w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki, wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:"Czy w sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek po złożeniu przez pokrzywdzonego wyraźnego oświadczenia o niewyrażeniu zgody na ściganie i zaniechanie w tej sytuacji przez oskarżyciela publicznego wydania postanowienia o umorzeniu postępowania, czynności dalej podejmowane są prawnie skuteczne, a jeżeli nie - to czy później złożony wniosek pokrzywdzonego o ściganie unicestwia jego pierwsze oświadczenie i konwaliduje dokonanie czynności"postanowił odmówić odpowiedzi.Uzasadnienie faktyczneZ akt sprawy wynika, że pokrzywdzona A.S. złożyła szczegółowe zawiadomienie o przestępstwie w dniach 14 i 15.II.1967 r.Zawiadomienie powyższe miało miejsce przed wyraźnym oświadczeniem o braku woli ścigania sprawcy przez pokrzywdzoną.Sąd Wojewódzki przedstawiając przedmiotowe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu pominął fakt złożenia przez pokrzywdzoną powyższego zawiadomienia o przestępstwie.Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego ("OSNKiW" z. 2/1966, poz. 22) złożone przez pokrzywdzonego zawiadomienie o przestępstwie, jeśli nawet nie zawiera wyraźnego żądania ukarania sprawcy, może być uznane za wniosek o ściganie, gdy z treści zawiadomienia nie wynika, że zostało ono złożone w innym celu. W przedmiotowym wypadku, dokładny opis czynu przestępnego oraz opis sprawcy nie pozostawiały wątpliwości co do woli pokrzywdzonej ścigania tego sprawcy. W tych warunkach oskarżyciel publiczny miał podstawę do uznania zawiadomienia pokrzywdzonej za wniosek o ściganie.Zgodnie natomiast z przepisem art. 50 k.p.k. z 1928 r. oraz art. 5 § 3 k.p.k. przestępstwo, którego dochodzenie i ściganie zależne jest od wniosku pokrzywdzonego, staje się z chwilą złożenia takiego wniosku przestępstwem ściganym z urzędu, późniejsze więc cofnięcie tego wniosku przez pokrzywdzonego nie wywiera już żadnego wpływu na tok postępowania, gdyż jest prawnie bezskuteczne.W świetle powyższego wniosek pokrzywdzonej z dnia 9.III.1967 r. o "odwołaniu doniesienia oraz żądaniu nieściągania sprawcy", jako prawnie bezskuteczny, nie miał znaczenia dla dalszego toku postępowania. Czynności śledcze zatem dokonane przez prokuratora po złożeniu wniosku pokrzywdzonej z dnia 9.III.1967 r. były ważne i zgodne z prawem.Nadto należy dodać, że wbrew poglądowi Sądu Wojewódzkiego, uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 4.III.1968 r. ("OSNKiW" z. 5, poz. 52) wyjaśnia przedstawione zagadnienie. Uchwała ta zapadła w związku z pytaniem, czy w sprawie o przestępstwo z art. 204 k.k. w warunkach, gdy pokrzywdzona nieletnia, która nie ukończyła 17 lat, złożyła wniosek o ukaranie sprawcy już w toku dochodzenia, przy zameldowaniu o popełnieniu przestępstwa, złożenie takiego wniosku przez pełnomocnika ustawowego nieletniej - matki - na rozprawie w trybie art. 204 § 2 k.k. - po uprzednim umorzeniu nieprawomocnym postępowania karnego przez sąd na zasadzie art. 3 lit. "c" k.p.k. - konwaliduje tę czynność procesową, która powinna być dokonana już w toku dochodzenia przed przedstawieniem oskarżonemu zarzutów. Jest więc sytuacja podobna jak w sprawie niniejszej. Gdyby bowiem przyjąć, że w kwestii ścigania sprawcy pokrzywdzona wypowiedziała się pierwszy raz dopiero w wyraźnym oświadczeniu, iż ścigania tego nie żąda, to postępowanie toczyło się bez wniosku, podobnie jak w wypadku, gdy wniosek złożyła nie uprawniona do tego nieletnia. Sąd Najwyższy udzielając odpowiedzi, że osoba uprawniona może złożyć wniosek w każdym stadium toczącego się postępowania, a także po prawomocnym umorzeniu postępowania wskutek braku wniosku, lecz przed upływem okresu przedawnienia - wskazał w uzasadnieniu, że ewentualne umorzenie postępowania przez sąd I instancji z powodu braku wniosku, nie wyłącza możności usunięcia tego braku również w instancji odwoławczej i jeżeli to nastąpi, to nie będzie przeszkód do kontynuowania postępowania po uchyleniu zaskarżonego orzeczenia.Podobnie więc i w rozpatrywanym wypadku późniejsze złożenie wniosku, usuwające formalną przeszkodę kontynuowania postępowania, pozwala na jego dalsze prowadzenie, nie ma bowiem w tym względzie znaczenia, czy pokrzywdzony wniosku nie złożył, czy też wyraźnie oświadczył, że nie żąda ścigania sprawcy.Z powyższych względów, z uwagi na wyjaśnienie przedstawionego zagadnienia prawnego ("OSNKiW" z. 2/1966, poz. 22 oraz z. 5/1968, poz. 52), należało postanowić jak wyżej.