VI KZP 6/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Ochman. Sędziowie: Z. Bartnik (współsprawozdawca), R. Bodecki, J. Bratoszewski, Z. Halota, C. Kraska, T. Rink (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Minarczuk.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 2 k.k. przez Sąd Najwyższy - postanowieniem z dnia 5 lutego 1987 r. - powiększonemu składowi tego Sądu zagadnienia prawnego, wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy wydane przez prokuratora postanowienie o tymczasowym aresztowaniu podejrzanego w postępowaniu przygotowawczym, gdy już uprzednio był on aresztowany przez okres co najmniej 6 miesięcy, w związku z zarzutem popełnienia tego samego czynu jest decyzją organu nieuprawnionego - wobec treści art. 222 § 2 pkt 2 k.p.k. - do stosowania tego środka zapobiegawczego w tym stadium postępowania i czy dlatego - w wypadku odpowiedzi twierdzącej na to pytanie - następne decyzje sądu (odmowne) podjęte w wyniku złożenia zażalenia na postanowienie prokuratora o zastosowaniu tymczasowego aresztowania (art. 212 § 2 k.p.k.) lub wniosku o uchylenie tego środka zapobiegawczego dokonują konwalidacji uprzednio zaistniałej sytuacji lub powodują tylko to, że tymczasowe aresztowanie w chwili decyzji sądu staje się środkiem stosowanym przez organ uprawniony (art. 210 § 1 zdanie pierwsze k.p.k.)?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneI. Zgodnie z treścią art. 222 § 1 i 2 k.p.k., w toku postępowania przygotowawczego prokurator może stosować tymczasowe aresztowanie wobec osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa na czas nie przekraczający 3 miesięcy. Jeżeli ze względu na szczególne okoliczności sprawy nie można było ukończyć postępowania przygotowawczego w tym terminie, tymczasowe aresztowanie w toku śledztwa mogą przedłużyć, jeżeli zachodzi tego potrzeba:1) prokurator wojewódzki - do 6 miesięcy,2) sąd wojewódzki - na wniosek prokuratora wojewódzkiego - na dalszy okres oznaczony, niezbędny do ukończenia śledztwa.Z tego przepisu wynika, że prokurator nie jest organem uprawnionym do ponownego stosowania tymczasowego aresztowania wobec podejrzanego w związku z tym samym zarzutem po upływie 6-miesięcznego okresu stosowania tego środka zapobiegawczego. Okoliczność, że tymczasowe aresztowanie następuje ponownie po uprzednim okresie pozostawania podejrzanego na wolności, nie uprawnia prokuratora do przekroczenia terminów wymienionych w art. 222 § 1 i 2 pkt 1 k.p.k., ponieważ łączny okres tymczasowego aresztowania zastosowanego przez prokuratora wobec tego samego podejrzanego pozostającego po tym samym zarzutem nie może przekraczać 6 miesięcy (por. postanowienie SN z dnia 11 lipca 1970 r. - KZ 70/70, OSNKW 1970, z. 9, poz. 110 i postanowienie SN z dnia 7 września 1979 r. - IV KZ 116/79, OSNKW 1980, z. 1 poz. 10).II. Postanowienie prokuratora o ponownym zastosowaniu wobec podejrzanego tymczasowego aresztowania, podjęte z obrazą art. 222 § 1 i 2 k.p.k., nie uzyskuje przymiotu legalności po wniesieniu aktu oskarżenia do sądu, nawet jeżeli sąd orzekł w kwestii tymczasowego aresztowania w związku z zażaleniem podejrzanego na zastosowany przez prokuratora środek zapobiegawczy.Wprawdzie sąd - na podstawie art. 210 § 1 k.p.k. - jest uprawnionym do stosowania tymczasowego aresztowania po wniesieniu aktu oskarżenia, ale uprawnienie to nie może konwalidować zapadłego w postępowaniu przygotowawczym z naruszeniem art. 222 § 1 i 2 k.p.k. postanowienia prokuratora, jako organu w tej sytuacji nieuprawnionego.Zasady stosowania tymczasowego aresztowania zostały wyczerpująco określone w rozdziale 24 kodeksu postępowania karnego. Wynikające z zamieszczonych w tym rozdziale przepisów uprawnienia prokuratora i sądu nie mogą być interpretowane rozszerzająco, gdyż interpretacja taka prowadziłaby do naruszenia podstawowych gwarancji procesowych związanych ze stosowaniem tego najostrzejszego ze środków zapobiegawczych.