VI KZP 8/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Ochman. Sędziowie: R. Góral (sprawozdawca), J. Mikos. Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Minarczuk.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Wiktora L., oskarżonego z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o zapobieganiu narkomanii (Dz.U. Nr 4, poz. 15 z późn. zm.), po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Siedlcach - postanowieniem z dnia 31 maja 1988 r. - zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy rolnik indywidualny mający zezwolenie właściwego terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego na uprawę maku na powierzchni nie przekraczajacej 20 m2 w razie przekroczenia tej powierzchni, np. do 150 m2, w wypadku posiadania maku jako wsiewki w buraki cukrowe, z jednoczesnym osiągnięciem plonów maku w ilości nie wyższej niż z plantacji samego maku o powierzchni do 20 m2, popełnia występek określony w art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 21 stycznia 1985 r. o zapobieganiu narkomanii (Dz.U. Nr 4, poz. 15 z późn. zm.)?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzedstawione pytanie prawne w istocie zmierza do wyjaśnienia użytego w art. 10 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o zapobieganiu narkomanii (Dz.U. Nr 4, poz. 15 z późn. zm.) pojęcia 20-metrowej powierzchni, na której rolnicy indywidualni, mający zezwolenie właściwego terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, mogą prowadzić na gruntach przyzagrodowych uprawę maku na cele spożywcze. Przekroczenie 20-metrowej powierzchni uprawy stanowi jedno z kryteriów odpowiedzialności karnej przewidzianej w art. 26 ust. 1 wymienionej ustawy o zapobieganiu narkomanii. Na tle powyższego sformułowania powstała wątpliwość rodząca rozbieżności w praktyce orzeczniczej, czy limitowanie powierzchni uprawy maku odnosi się wyłącznie do sytuacji, gdy uprawa ma charakter jednorodny, czy też dotyczy także innego sposobu uprawy, polegającej na wsiewaniu nasion maku między inne rośliny.Rozważając przedstawione zagadnienie, należy mieć świadomość społecznych celów ustawy w zapobieganiu narkomanii, a w konsekwencji świadomość konieczności ścisłej interpretacji jej przepisów. Wprowadzając ograniczenia w zakresie uprawy maku, ustawa dąży w szczególności do przeciwdziałania rozpowszechnianiu środków służących narkomanii. Dlatego uprawa maku jest możliwa tylko w warunkach określonych w ustawie i podlega kontroli (art. 2 pkt 2 ustawy). Sposób uprawy tej rośliny nie może ograniczać możliwości przeprowadzenia tych kontroli, zwłaszcza zaś zmierzać do obchodzenia przepisów ustawy w sytuacji, gdy tylko czasowo (art. 10 ust. 6) wydaje się zezwolenia na niewielkie uprawy dla celów spożywczych. Przeprowadzaniu kontroli przez uprawnione organy i sprawowaniu stałej pieczy nad uprawą ze strony prowadzącego ją rolnika powinno służyć m.in. przestrzeganie wymagania prowadzenia uprawy na gruntach przyzagrodowych, nie zaś w postaci upraw oddalonych od zabudowań.Przepisy omawianej ustawy, w szczególności zaś jej art. 9 pkt 14, wyjaśniający określenie: "uprawa maku lub konopi", i art. 10, określający warunki uprawy maku i konopi, posługują się wyłącznie pojęciem "powierzchnia uprawy".W żadnym z tych przepisów i w innych ustawa nie posługuje się określeniami nawiązującymi do sposobu uprawy czy też np. wielkości uzyskanego zbioru z powierzchni uprawnej. Z tego wynika, że ustawodawca wprowadzając określone ograniczenia powierzchni w uprawie maku pozostawił poza sferą rozważań sprawę możliwości osiągania przez rolników różnych wielkości plonów, w zależności od sposobu uprawy, rodzaju gleby, warunków klimatycznych czy postępu agrotechnicznego.Brak zatem w świetle przepisów ustawy podstaw do różnicowania powierzchni uprawnej w zależności od konkretnych warunków prowadzonej uprawy. Przeciwko takiemu różnicowaniu przemawia także wzgląd na potrzebę ujednolicenia kryteriów kontroli przestrzegania przepisów ustawy oraz odpowiedzialności karnej określonej w art. 26 ust. 1 tej ustawy. Różne są bowiem warunki glebowe czy też zwyczaje rolników w poszczególnych regionach kraju, co - przy innej interpretacji przepisów ustawy - doprowadziłoby do różnic w zakresie warunków odpowiedzialności karnej w zależności od lokalnych uwarunkowań, co nie jest do przyjęcia.Gramatyczna interpretacja przepisów ustawy, zwłaszcza jej art. 10 ust. 4 pkt 2, przemawia za poglądem, że decydującym kryterium w zakresie dopuszczalnej uprawy maku na podstawie odpowiednich zezwoleń jest kryterium powierzchni uprawy, niezależnie od sposobu uprawy, warunków glebowo-klimatycznych czy agrotechnicznych decydujących o wielkości plonów.