VII KZP 29/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes B. Dzięcioł. Sędziowie: J. Borodej, H. Kempisty (współsprawozdawca), W. Ochman, T. Rybicki, M. Szczepański (sprawozdawca), W. Żebrowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Alicji Grażyny D. i Stanisława D. o odszkodowanie za oczywiście niesłuszne tymczasowe aresztowanie, po rozpoznaniu przedstawionego w trybie art. 390 § 1 i 2 k.p.k. przez zwykły skład Sądu Najwyższego postanowieniem z dnia 21 lipca 1978 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy w posiedzeniu Sądu Najwżyszego wyznaczonym w celu rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu wojewódzkiego wydane w postępowaniu o zasądzenie odszkodowania za niesłuszne skazanie lub aresztowanie (art. 488 § 3 k.p.k.) ma prawo wziąć udział pełnomocnik wnioskodawcy (obrońca) i czy należy go o terminie takiego posiedzenia zawiadomić?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePostępowanie w sprawach o odszkodowanie za niesłuszne skazanie lub aresztowanie odbywa się według przepisów kodeksu potępowania karnego, ze szczególnym uwzględnieniem przepisów rozdziału 50 kodeksu postępowania karnego.Przepisy art. 488 § 1 i 2 k.p.k. statuują właściwość sądu wojewódzkiego jako sądu pierwszej instancji i nakazują przeprowadzenie w tych sprawach rozprawy.Udział pełnomocnika wnioskodawcy - jeżeli został ustanowiony - nie jest obowiązkowy. Do pełnomocnika nie mają zastosowania art. 70 i 71 k.p.k. (argument z art. 79 § 1 k.p.k.), natomiast mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania cywilnego, ale tylko w kwestiach nie uregulowanych przepisami kodeksu postępowania karnego - art. 80 k.p.k.O terminie rozprawy, wyznaczonej w celu rozpoznania wniosku o odszkodowanie w myśl art. 487 k.p.k., zawiadamia się strony, tj. prokuratora, wnioskodawcę oraz jego pełnomocnika (art. 304 § 1 k.p.k.).Orzeczenie co do odszkodowania zapada w formie postanowienia (argument z art. 488 § 3 k.p.k.), od którego stronom przysługuje środek odwoławczy w postaci zażalenia do Sądu Najwyższego, który zażalenie to rozpoznaje na posiedzeniu, co wynika z treści art. 86 § 1 k.p.k. W posiedzeniu sądu odwoławczego może wziąć udział prokurator osobiście albo zgłosić wniosek na piśmie, inne zaś strony (w tym także wnioskodawca i jego pełnomocnik w sprawie o odszkodowanie) tylko w tych wypadkach, gdy kodeks postępowania karnego dopuszcza ich udział w posiedzeniach sądu pierwszej instancji.Pogląd odmienny prowadziłby do wniosku o niekonsekwencji ustawy, która dopuszczając udział innych niż prokurator stron do udziału w posiedzeniach sądu pierwszej instancji pozbawiałaby je prawa udziału w istotnej części postępowania, a mianowicie w posiedzeniu, na którym rozstrzygana będzie zasadność zażalenia. Szczególnie jaskrawe byłoby takie odczytanie ustawy w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji zasądził odszkodowanie, a prokurator złożył zażalenie, domagając się oddalenia wniosku. Wówczas wnioskodawca pozbawiony byłby możliwości obrony swoich interesów w postępowaniu odwoławczym, i to w postępowaniu, w którym ustawa w pierwszej instancji nakazuje przeprowadzenie rozprawy.Za trafnością poglądu o możliwości wzięcia udziału w omawianym posiedzeniu zarówno wnioskodawcy, jak i jego pełnomocnika przemawia posiłkowo także treść art. 149 § 2 k.p.c. w związku z art. 80 k.p.k.Za udzieleniem takiej odpowiedzi przemawiają również argumenty zawarte w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 26 sierpnia 1977 r. (OSNKW 1977, z. 9, poz. 90).˙