I NO 47/25
WyrokIzba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych2026-06-17
Skład orzekający: Paweł Księżak, Joanna Lemańska, Maria Szczepaniec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prokurator Generalny, odmawiając przeniesienia prokuratora w stan spoczynku z powodu trwałej niezdolności do pełnienia obowiązków, prawidłowo ocenił dowody, w tym orzeczenia lekarskie ZUS, i czy naruszył przepisy prawa materialnego i procesowego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że Prokurator Generalny prawidłowo odmówił przeniesienia prokuratora w stan spoczynku. Orzeczenie lekarskie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nawet jeśli budzi wątpliwości strony, stanowi istotny środek dowodowy, którego moc podlega ocenie Prokuratora Generalnego. Sam fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim powyżej roku nie jest wystarczającą przesłanką do przeniesienia w stan spoczynku, a Prokurator Generalny prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy, w tym dokumentację medyczną i orzeczenia lekarskie, uznając je za wystarczające do odmowy.Stan faktyczny
Prokurator złożył wniosek o przeniesienie w stan spoczynku z powodu choroby i utraty sił. Lekarz orzecznik ZUS oraz komisja lekarska ZUS orzekły, że nie jest on trwale niezdolny do pełnienia obowiązków. Po kontroli nadzorczej stwierdzono brak uzasadnień w orzeczeniach ZUS, co skutkowało ponownym rozpoznaniem sprawy i wydaniem kolejnego orzeczenia o braku trwałej niezdolności. Prokurator Generalny odmówił przeniesienia w stan spoczynku, opierając się na orzeczeniach ZUS. Prokurator wniósł odwołanie, zarzucając błędy w ocenie dowodów i naruszenie przepisów proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił odwołanie prokuratora od decyzji Prokuratora Generalnego odmawiającej przeniesienia w stan spoczynku.Pełny tekst orzeczenia
I NO 47/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 czerwca 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Joanna Lemańska (przewodniczący)
SSN Paweł Księżak (sprawozdawca)
SSN Maria Szczepaniec
w sprawie z odwołania D.F.
od decyzji Prokuratora Generalnego nr […] z dnia […] w przedmiocie odmowy
przeniesienia w stan spoczynku,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 17 czerwca 2026 r.,
oddala odwołanie.
Paweł Księżak Joanna Lemańska Maria Szczepaniec
UZASADNIENIE
D.F. (dalej: „Odwołujący się”) pismem oznaczonym datą 15 lipca 2024 r. złożył
wniosek do Prokuratora Krajowego o zainicjowanie procedury zmierzającej
do podjęcia decyzji o przeniesieniu go w stan spoczynku z powodu choroby i utraty
sił do wykonywania obowiązków służbowych na stanowisku prokuratora.
Ze względu na powyższy wniosek, Prokurator Krajowy wystąpił
do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wydanie orzeczenia dotyczącego zdolności
wyżej wymienionego do pełnienia obowiązków prokuratora.
I NO 47/25 2
Lekarz Orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K.
w orzeczeniu z 18 września 2024 r., nr akt […] w wyniku rozpatrzenia sprawy
stwierdził, że Odwołujący się nie jest trwale niezdolny do pełnienia obowiązków
prokuratora z powodu choroby lub utraty sił.
W wyniku sprzeciwu wniesionego od powyższego orzeczenia,
Komisja lekarska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr […] Oddział w K.
w składzie trzech lekarzy 4 listopada 2024 r., nr akt […] stwierdziła,
że Odwołujący się nie jest trwale niezdolny do pełnienia obowiązków prokuratora
z powodu choroby lub utraty sił.
Ustanowiony przez Odwołującego się pełnomocnik pismem oznaczonym datą
28 marca 2025 r. złożył skierowany do Prokuratora Generalnego za pośrednictwem
Prokuratora Krajowego wniosek o przeniesienie wymienionego w stan spoczynku
z uwagi na zaistnienie przesłanki trwałej niezdolności do pełnienia obowiązków
prokuratora z powodu choroby i utraty sił. Do wniosku dołączono dokumentację
medyczną.
Pismem oznaczonym datą 25 kwietnia 2025 r. Prokurator Krajowy
na podstawie art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 1 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz § 4 pkt 5 umowy nr 1088123 zawartej
17 lipca 2023 r. pomiędzy jednostkami prokuratury a Zakładem Ubezpieczeń
Społecznych zwrócił się o dokonanie w trybie nadzoru nad postępowaniem
orzeczniczym kontroli lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
Oddział w K. z 18 września 2024 r. oraz orzeczenia komisji lekarskiej
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr […] Oddział w K. z 4 listopada 2024 r.
w zakresie zdolności Odwołującego się do pełnienia obowiązków prokuratora.
Przeprowadzona w trybie nadzoru Prezesa Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych kontrola przebiegu postępowania orzeczniczego związanego
z rozpatrzeniem przez Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. wniosku
Prokuratora Krajowego w sprawie ustalenia trwałej niezdolności Odwołującego się
do pełnienia obowiązków prokuratora z powodu choroby lub utraty sił, w tym analiza
zgromadzonej dokumentacji medyczno-orzeczniczej wykazała, że orzeczenie
komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 4 listopada 2024 r. nie
I NO 47/25 3
zawiera uzasadnień ustaleń orzeczniczych. Wobec powyższego Naczelny Lekarz
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skierował sprawę do ponownego rozpoznania.
Komisja lekarska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr […] Oddział w K. 15
lipca 2025 r. w składzie trzech lekarzy po uzupełnieniu akt o opinię konsultanta
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ponownie orzekła, że Odwołujący się nie jest
trwale niezdolny do pełnienia obowiązków prokuratora z powodu choroby lub utraty
sił.
Prokurator Generalny decyzją z […] r. na podstawie art. 70 § 1 ustawy z dnia
27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (dalej: „p.u.s.p.”) w zw. z art.
127 § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze (dalej: „p.p.”)
odmówił przeniesienia Odwołującego się w stan spoczynku wobec treści
prawomocnego orzeczenia komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
o braku trwałej niezdolności do pełnienia obowiązków prokuratora z powodu choroby
i utraty sił.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że zasadnicze znaczenie
dla nabycia przez prokuratora (sędziego) uprawnienia do przeniesienia w stan
spoczynku na podstawie art. 70 § 1 p.u.s.p. stanowi spełnienie materialnoprawnej
przesłanki, jaką jest trwała niezdolność do pełnienia obowiązków prokuratora
z powodu choroby lub utraty sił. Sposób stwierdzenia tej niezdolności został
uregulowany wprost we wskazanym art. 70 p.u.s.p., zgodnie z którym następuje ono
w drodze orzeczenia lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Wskazano, że przesłanki określone w stosowanym odpowiednio art. 70
§ 1 p.u.s.p. nie zależą od subiektywnej oceny zdrowia zainteresowanego
prokuratora, lecz wyłącznie od ustaleń medycznych poczynionych przez orzecznika
lub komisję lekarską Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Prokurator Generalny
ocenił moc dowodową załączonej przez Odwołującego się dokumentacji medycznej,
a także wydanych orzeczeń, w tym orzeczenia komisji lekarskiej
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. nr […] z 15 lipca 2025 r., nr akt […],
które wykazało, że brak jest podstaw do kwestionowania ustaleń zawartych
w orzeczeniu lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 18 września
2024 r., nr akt […] o braku trwałej niezdolności do pełnienia obowiązków prokuratora.
I NO 47/25 4
Pismem oznaczonym datą 23 października 2025 r. Odwołujący się wniósł
odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając, że została wydana z rażącym
naruszeniem prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- art. 70 § 1 p.u.s.p. w zw. z art. 127 § 1 p.p., poprzez jego błędną wykładnię
i niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieprawidłowej ocenie przy badaniu
przesłanek zdrowotnych załączonej do akt dokumentacji lekarskiej i błędnym
przyjęciu, że jego stan zdrowia nie uniemożliwia dalszego pełnienia obowiązków
prokuratora;
- art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa
(dalej: „u.KRS”) w zw. z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego,
tj. naruszenie zasady prawdy obiektywnej i dbałości o słuszny interes strony,
poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia
stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w konsekwencji czego doszło do wydania
decyzji bez upewnienia się, że strona zapoznała się z kluczowym dokumentem
w sprawie i złożyła do niego ewentualne dalsze dokumenty, niezbędne
dla poczynienia prawidłowych ustaleń w sprawie;
- art. 33 ust. 1 u.KRS w zw. z art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego,
tj. naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, poprzez wydanie
decyzji Prokuratora Generalnego z 25 września 2025 r., pomimo braku
zweryfikowania, czy decyzja komisji Lekarskiej z 15 lipca 2025 r. została doręczona
Odwołującemu się, co pozbawiło go możliwości obrony jego praw, a także możliwości
wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, przed wydaniem decyzji
przez Prokuratora Generalnego i pominięcie w tej ocenie dodatkowej, posiadanej
przez Odwołującego się, dokumentacji medycznej;
- art. 68 ust. 1 Konstytucji, poprzez naruszenie gwarancji ochrony zdrowia,
w sytuacji gdy decyzja Prokuratora Generalnego, oparta, wskutek naruszenia
procedury administracyjnej, na nieaktualnym i niepełnym materiale dowodowym
(medycznym), jest nieadekwatna do rzeczywistego stanu jego zdrowia, a dalsze
wykonywanie czynności prokuratora może doprowadzić do pogłębienia
stwierdzonych schorzeń.
Podnosząc powyższe zarzuty, Odwołujący się wniósł:
I NO 47/25 5
- o uchylenie w całości decyzji Prokuratora Generalnego z […] r. a następnie
orzeczenie o trwałej niezdolności do pełnienia obowiązków prokuratora z powodu
choroby lub utraty sił;
- względnie o uchylenie decyzji Prokuratora Generalnego z […] r.
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;
- wyjątkowo, na podstawie art. 227 Kodeksu postępowania cywilnego
w związku z odpowiednio stosowanymi przepisami Kodeksu postępowania
cywilnego, w celu wykazania rażącego naruszenia prawa w postępowaniu
przed Prokuratorem Generalnym, o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu
z zaświadczenia lekarskiego z 9 października 2025 r. wraz z historią zdrowia
i choroby z 3 września 2025 r., numer kartoteki […], a także z karty informacyjnej
szpitala z 6 października 2025 r. wraz z wynikiem konsultacji z 1 października 2025 r.;
- o zasądzenie od Prokuratora Generalnego na rzecz Odwołującego się
kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm
przepisanych.
Odwołujący się wskazał, że pismem z 19 maja 2025 r.
Departament Orzecznictwa Lekarskiego Centrali Ubezpieczeń Społecznych
poinformował go, iż sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia
przez Komisję Lekarską. W wyniku tego podjęte zostały nowe czynności, w tym
4 lipca 2025 r. przeprowadzono badanie Odwołującego się. Od tego czasu nie był
informowany o żadnych dalszych czynnościach i nie doręczono mu nowej decyzji
wraz z uzasadnieniem. Zdaniem Odwołującego się, brak zachowania prawidłowości
procedowania pozbawił go możliwości obrony jego praw poprzez m.in. przedłożenie
istotnej dla rozpoznania sprawy dokumentacji medycznej.
Pismem oznaczonym datą 24 października 2025 r. odwołanie
od przedmiotowej decyzji wniósł również pełnomocnik Odwołującego się.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego
i materialnego tj.:
1. art. 33 ust. 1 u.KRS w zw. z art. 127 § 1 p.p., które to miało istotny wpływ
na wynik sprawy przez niewystarczająco wszechstronne i precyzyjne rozważenie
dowodów zgromadzonych w sprawie, w szczególności dokumentacji medycznej,
tj. […], w tym również ich związku, co skutkowało dokonaniem błędnych ustaleń
I NO 47/25 6
faktycznych przyjętych za podstawę decyzji, kształtujących jej treść, polegających na
ustaleniu, iż względem osoby Odwołującego się nie zaszła trwała niezdolność do
pełnienia obowiązków prokuratora z powodu choroby lub utraty sił, a to wobec treści
orzeczenia komisji lekarskiej ZUS;
2. art. 70 § 1 p.u.s.p. w zw. z art. 127 § 1 p.p., poprzez odmowę przeniesienia
Odwołującego się w stan spoczynku, mimo istnienia obiektywnych przesłanek,
którym Prokurator Generalny nie nadał właściwego znaczenia wskutek dokonania
błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie oraz obdarzenia
walorem wiarygodności orzeczenia komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych z 15 lipca 2025 r., w sposób sprzeczny z zasadami doświadczenia
życiowego, logiki i prawidłowego rozumowania, w sytuacji, gdy z pozostałego
materiału dowodowego w postaci obszernej dokumentacji lekarskiej przedłożonej
przez Odwołującego się wynika jednoznacznie, że jest on trwale niezdolny do pracy
na stanowisku prokuratora;
3. art. 70 § 1 p.u.s.p. w zw. z art. 127 § 1 p.p., poprzez jego błędną wykładnię
i niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało odmową przeniesienia Odwołującego się
w stan spoczynku wobec treści orzeczenia komisji Lekarskiej ZUS o braku trwałej
niezdolności do pracy na stanowisku prokuratora, podczas gdy:
1. orzeczenie komisji Lekarskiej ZUS o braku trwałej niezdolności do pracy
na stanowisku prokuratora, nie stanowi jedynej podstawy do wydania
takiej decyzji, szczególnie w przypadku uwzględnienia pozostałych
dowodów zgromadzonych w sprawie, w tym dokumentacji medycznej
i orzeczniczej, tj.: […] itd.;
2. orzeczenie komisji lekarskiej ZUS jest środkiem dowodowym
w postępowaniu dotyczącym przeniesienia prokuratora w stan spoczynku,
a jego moc dowodowa podlega ocenie Prokuratora Generalnego
pod kątem wiarygodności i miarodajności, szczególnie, gdy budzi
wątpliwości, z uwagi na sprzeczność z dokumentacją lekarską
zgromadzoną w sprawie;
3. w sprawie zachodziły podstawy do przeniesienia Odwołującego się
w stan spoczynku, na podstawie art. 70 § 1 p.u.s.p. w zw. z art. 127
§ 1 p.p.;
I NO 47/25 7
4. chorobę lub utratę sił uniemożliwiającą służbę dłużej niż rok należy
poczytywać za powodującą trwałą niezdolność do pełnienia obowiązków
prokuratora;
5. art. 67 ust. 1 Konstytucji, poprzez bezzasadną odmowę przeniesienia
Odwołującego się w stan spoczynku, a tym samym pozbawienie go prawa
do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu
na chorobę lub inwalidztwo.
W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik Odwołującego się wniósł, o:
1. uchylenie zaskarżonej decyzji Prokuratora Generalnego w całości
i orzeczenie na podstawie art. 70 § 1 p.u.s.p. o przeniesieniu Odwołującego się
w stan spoczynku z dniem wydania przedmiotowej decyzji tj. z dniem […] r.,
względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie do ponownego rozpoznania
Prokuratorowi Generalnemu;
2. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii zespołu biegłych
specjalistów: okulisty, psychologa, psychiatry;
3. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów wskazanych w niniejszym
odwołaniu oraz zgromadzonych w aktach sprawy, tj.:
a. dowodu z dokumentów:
- karta informacyjna z okresu […] r.,
- wynik konsultacji z […] r.,
- zaświadczenie lekarskie z […] r.;
b. dowodu z przesłuchania Odwołującego się na okoliczność ustalenia,
iż z uwagi na stan zdrowia, jest trwale niezdolny do pełnienia obowiązków
prokuratora, a więc spełnia przesłanki do przeniesienia go
w stan spoczynku;
4. zasądzenie od organu na rzecz Odwołującego się kosztów postępowania,
w tym kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika profesjonalnego
za obie instancje według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu odwołania wskazano, że w postępowaniu o przeniesienie
prokuratora w stan spoczynku na podstawie art. 127 p.p. w zw. z art. 70 p.u.s.p. –
Prokurator Generalny jest obowiązany ocenić moc dowodową orzeczenia lekarza
orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub komisji Lekarskiej
I NO 47/25 8
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczącego trwałej niezdolności do pełnienia
obowiązków prokuratora. Przeniesienie prokuratora w stan spoczynku nie następuje
z mocy prawa, lecz w wyniku decyzji właściwego organu, wydanej na wniosek
uprawnionego podmiotu (prokuratora lub prokuratora przełożonego). Kompetencję
do jej wydania ustawodawca, w myśl art. 73 § 1 p.u.s.p., przyznał zaś Prokuratorowi
Generalnemu, a nie z lekarzowi orzecznikowi lub komisji lekarskiej ZUS.
Zasadnicze znaczenie dla nabycia przez prokuratora uprawnień w tym zakresie
ma spełnienie materialnoprawnej przesłanki, jaką jest trwała niezdolność
do pełnienia obowiązków prokuratorskich z powodu choroby lub utraty sił.
Orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydane
w opisanym wyżej trybie nie jest przy tym decyzją administracyjną korzystającą
z przymiotu prawomocności i wiążącą inne organy, w szczególności
Prokuratora Generalnego. Jest ono jedynie środkiem dowodowym w postępowaniu
toczącym się z wniosku uprawnionego podmiotu o przeniesienie prokuratora w stan
spoczynku, a jego moc dowodowa podlega ocenie przy podejmowaniu decyzji
w kontekście całokształtu materiału dowodowego sprawy. Prokuratora w stan
spoczynku przenosi bowiem Prokurator Generalny, a nie lekarz orzecznik
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Powyższe oznacza, że Prokurator Generalny ma możliwość poddania
zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowej ocenie w zakresie wiarygodności
oraz miarodajności, nie ograniczając się wyłącznie do stwierdzenia,
że takie orzeczenie zapadło.
W niniejszej sprawie początkowo orzeczenie lekarza orzecznika
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych były wydane z naruszeniem prawa, tj. bez wymaganych uzasadnień.
Odwołujący się wnosząc sprzeciw od orzeczenia lekarza orzecznika
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie znał argumentacji, jaką kierował się lekarz
przy ocenie jego zdolności do pełnienia obowiązków prokuratora. Dopiero następczo,
na skutek przeprowadzonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
w trybie nadzoru kontroli – prawidłowość procedowania sprawy Odwołującego się
przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych została zakwestionowana.
Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania. Jednakże
I NO 47/25 9
Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie wydał nowego prawidłowego orzeczenia,
od którego przysługiwałby Odwołującemu się sprzeciw, a jedynie uzupełnił już
wydane orzeczenia o uzasadnienia. Co więcej, tychże uzupełnionych orzeczeń –
Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie doręczył Odwołującemu się.
Powyższe zachowanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podaje w wątpliwość
rzetelność dokonywanej oceny stanu zdrowia Odwołującego się przez lekarzy
orzeczników, którzy nie uzasadnili swoich twierdzeń od razu, a po czasie.
W konsekwencji takowe uzasadnienie może odbiegać od stanu faktycznego z dnia
pierwotnego badania.
Zdaniem Odwołującego się, Prokurator Generalny w swoim rozstrzygnięciu
dopuścił się on naruszenia art. 70 § 1 p.u.s.p. w zw. z art. 127 § 1 p.p. –
przede wszystkim, poprzez odmowę przeniesienia Odwołującego się w stan
spoczynku, mimo istnienia obiektywnych przesłanek, którym Prokurator Generalny
nie nadał właściwego znaczenia wskutek dokonania błędnej oceny zgromadzonego
materiału dowodowego w sprawie oraz obdarzenia walorem wiarygodności
orzeczenia komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 15 lipca 2025 r.
w sposób sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego, logiki i prawidłowego
rozumowania, w sytuacji, gdy z pozostałego materiału dowodowego w postaci
obszernej dokumentacji lekarskiej przedłożonej przez Odwołującego się wynika
jednoznacznie, że jest on trwale niezdolny do pracy na stanowisku prokuratora.
Ponadto, ww. przepisy naruszył również poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe
zastosowanie, skutkujące odmową przeniesienia Odwołującego się w stan
spoczynku wobec treści orzeczenia komisji lekarskiej ZUS, podczas gdy
orzeczenie to nie stanowi podstawy do wydania takiej decyzji, w szczególności
uwzględniając pozostałe dowody w sprawie, w tym dokumentację medyczną.
Co więcej, ww. orzeczenie jest jedynie jednym ze środków dowodowych
w postępowaniu dotyczącym przeniesienia prokuratora w stan spoczynku i podlega
ono ocenie Prokuratora Generalnego pod kątem wiarygodności i miarodajności,
w szczególności gdy budzi wątpliwości z uwagi na sprzeczność z dokumentacją
medyczną. Prokurator Generalny nie uznał również, iż chorobę lub utratę sił
uniemożliwiającą pełnienie obowiązków prokuratora przez okres dłużej niż rok należy
poczytywać za powodującą trwałą niezdolność do pełnienia ww. służby.
I NO 47/25 10
W zaskarżanej decyzji Prokurator Generalny dopuścił się także naruszenia
art. 67 ust. 1 Konstytucji – poprzez bezzasadną odmowę przeniesienia
Odwołującego się w stan spoczynku, a tym samym pozbawienie go prawa
do zabezpieczenia społecznego.
Naruszeniu uległy także przepisy postępowania, a tj. art. 33 ust. 1 u.KRS
w zw. z art. 127 § 1 p.p., które to miało istotny wpływ na wynik sprawy,
przez niewystarczająco wszechstronne i precyzyjne rozważenie dowodów
zgromadzonych w sprawie, w szczególności dokumentacji medycznej, w tym również
ich związku, co skutkowało dokonaniem błędnych ustaleń faktycznych przyjętych
za podstawę decyzji, kształtujących jej treść, polegających na ustaleniu, iż względem
jego osoby nie zaszła trwała niezdolność do pełnienia obowiązków prokuratora
z powodu choroby lub utraty sił, a to wobec treści orzeczenia komisji lekarskiej ZUS.
Pismem oznaczonym datą 5 grudnia 2025 r. Prokurator Generalny wniósł
o oddalenie odwołania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Na mocy art. 127 § 1 p.p. do prokuratorów stosuje się odpowiednio przepisy
art. 69-71, art. 73, art. 74, art. 76, art. 85 § 4, art. 94d-94g, art. 99-102
i art. 104 p.u.s.p., jeżeli przepisy Prawa o prokuraturze nie stanowią inaczej.
Przewidziane w p.u.s.p. uprawnienia Krajowej Rady Sądownictwa i Ministra
Sprawiedliwości przysługują w stosunku do prokuratorów Prokuratorowi
Generalnemu, a uprawnienia kolegiów i prezesów właściwych sądów – właściwym
prokuratorom przełożonym.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że Prokurator Generalny
jest uprawniony do samodzielnego ustalania kryteriów, którymi kieruje się
podejmując decyzję o przeniesieniu lub odmowie przeniesienia prokuratora w stan
spoczynku, a zasadność ich przyjęcia nie podlega merytorycznej ocenie
Sądu Najwyższego, który poddaje kontroli jedynie zgodność decyzji z prawem
(zob. wyrok Sądu Najwyższego z 26 września 2017 r., III PO 8/17). Nie oznacza to
jednak dowolności, bowiem uzasadnienie decyzji w przedmiotowej sprawie powinno
I NO 47/25 11
zawierać motywy, którymi kierował się Prokurator Generalny, odmawiając
przeniesienia prokuratora w stan spoczynku.
W niniejszej sprawie wymóg ten został spełniony, bowiem zaskarżona decyzja
zawierała argumentację, opartą na ocenie orzeczenia komisji lekarskiej,
która przemawiała za odmową przeniesienia Odwołującego się w stan spoczynku.
Nie ulega wątpliwości, że warunkiem przeniesienia prokuratora w stan
spoczynku na podstawie art. 70 § 1 p.u.s.p. w zw. z art. 127 § 1 p.p. jest trwała
niezdolność do pełnienia obowiązków z powodu choroby lub utraty sił,
środkiem dowodowym potwierdzającym tę okoliczność jest orzeczenie lekarza
orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a w razie złożenia sprzeciwu
od tego orzeczenia – orzeczenie komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych. Bez wskazanego w treści tego przepisu orzeczenia, nie jest możliwe
wydanie pozytywnej decyzji przez Prokuratora Generalnego.
Oczywiste jest przy tym, że przy podejmowaniu decyzji Prokurator Generalny
może również korzystać z innych dowodów, które podlegają jego swobodnej ocenie.
W niniejszej sprawie Prokurator Krajowy skierował do Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych wniosek o zbadanie zdolności Odwołującego się do pełnienia
obowiązków prokuratora. Lekarz Orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
Oddział w K. w orzeczeniu z 18 września 2024 r., nr akt […] w wyniku rozpatrzenia
sprawy stwierdził, że prokurator nie jest trwale niezdolny do pełnienia obowiązków
prokuratora z powodu choroby lub utraty sił. W wyniku sprzeciwu wniesionego
od powyższego orzeczenia, komisja lekarska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr
[…] Oddział w K. w składzie trzech lekarzy 4 listopada 2024 r., nr akt […], stwierdziła,
że Odwołujący się nie jest trwale niezdolny do pełnienia obowiązków prokuratora
z powodu choroby lub utraty sił.
Prokurator Krajowy zainicjował również przeprowadzenie kontroli w trybie
nadzoru Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nad wykonywaniem
orzecznictwa o niezdolności do pracy przez lekarzy orzeczników i komisje lekarskie.
Przeprowadzona kontrola wykazała, że orzeczenie komisji lekarskiej Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych z 4 listopada 2024 r. nie zawiera uzasadnień ustaleń
orzeczniczych. Wobec powyższego, Naczelny Lekarz Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych skierował sprawę do ponownego rozpoznania. W konsekwencji,
I NO 47/25 12
Komisja lekarska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr […] Oddział w K. 15 lipca
2025 r. wydała ponownie orzeczenie w którym orzekła, że Odwołujący się nie jest
trwale niezdolny do pełnienia obowiązków prokuratora z powodu choroby lub utraty
sił.
Ze względu na powyższe okoliczności zarzut naruszenia art. 70 § 1 p.u.s.p.,
należało uznać za nietrafny. Prokurator Generalny miał prawo dokonać samodzielnej
oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i ostatecznie przyznać
walor wiarygodności opinii lekarskiej wyrażonej zarówno w orzeczeniu lekarza
orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z 18 września 2024 r.,
nr akt […], jak też komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr […]
Oddział w K. 15 lipca 2025 r. Sam fakt, że w ocenie Odwołującego się przedstawiona
przez niego dokumentacja lekarska podważa prawidłowość orzeczenia komisji
Lekarskiej stanowi jedynie polemikę z tym orzeczeniem. Prokurator Generalny ma
prawo ocenić zebrany w sprawie materiał dowodowy i uznać, że stanowisko
wyrażone w orzeczeniu jest prawidłowe, mimo dokumentacji złożonej przez
Odwołującego się. Istotne jest jednak, aby ocena ta znalazła wyraz w uzasadnieniu
wydanej decyzji, co w niniejszej sprawie miało miejsce.
Sam fakt przebywania Odwołującego się na zwolnieniu lekarskim powyżej
roku nie jest wystarczającą przesłanką do przyjęcia, że jest on trwale niezdolny
do wykonywania obowiązków prokuratora. Sama niezdolność i jej okres
nie przekładają się na obowiązek przeniesienia prokuratora w stan spoczynku
(wyrok Sądu Najwyższego z 9 stycznia 2018 r., III PO 19/17). Artykuł 71 ust. 1 p.u.s.p.
przewidujący możliwość przeniesienia sędziego w stan spoczynku, jeżeli z powodu
choroby lub płatnego urlopu dla poratowania zdrowia nie pełnił służby przez okres
roku został uchylony mocą ustawy z dnia 12 lipca 2017 r. o zmianie ustawy –
Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw
(Dz.U. 2017, poz. 1452).
Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 33 ust. 1 u.KRS.
Prokurator Generalny podjął decyzję po wszechstronnym rozważeniu sprawy,
co potwierdza przedłożona dokumentacja w aktach sprawy i uzasadnienie samej
decyzji. Prokurator Generalny przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe,
w tym zwrócił się o przeprowadzenie kontroli w trybie nadzoru Prezesa Zakładu
I NO 47/25 13
Ubezpieczeń Społecznych nad wykonywaniem orzecznictwa o niezdolności do pracy
przez lekarzy orzeczników i komisje lekarskie. Poddał ocenie moc dowodową
załączonej dokumentacji medycznej Odwołującego się, a także orzeczenia komisji
lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. nr […] z 15 lipca 2025 r.,
nr akt […], które wykazało, że brak jest podstaw do kwestionowania ustaleń
zawartych w orzeczeniu lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
z 18 września 2024 r., nr akt […] o braku trwałej niezdolności do pełnienia
obowiązków prokuratora.
Zarzut naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego,
również należy uznać za chybiony. Odwołanie można wnieść z powodu sprzeczności
uchwały z prawem, a zatem zarówno z prawem materialnym, jak i z przepisami
postępowania. Nie mogą być to jednak przepisy Kodeksu postępowania
administracyjnego, gdyż tych przepisów w niniejszym postępowaniu nie stosuje się
(art. 127 p.p. w zw. z art. 70 p.u.s.p. w zw. z art. 2 u. KRS). Ponadto, z analizy akt
sprawy wnika, że pismem oznaczonym datą 8 września 2025 r. Odwołujący się został
poinformowany przez Zastępcę Dyrektora Biura Kadr Prokuratury Krajowej,
o uzyskaniu orzeczenia komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
wydanym w trybie nadzoru wraz z uzasadnieniem.
Zarzuty naruszenia art. 67 ust. 1 i art. 68 ust. 1 Konstytucji również okazały się
niezasadne. Zgodnie z art. 67 § 1 Konstytucji, obywatel ma prawo do zabezpieczenia
społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo
oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia
społecznego określa ustawa. W niniejszej sprawie nie sposób uznać, aby doszło
do naruszenia ww. przepisu. Odwołujący się jest czynnym prokuratorem i posiada
zabezpieczenie na czas choroby wynikające z ustawowych uregulowań.
Z tych samych względów niezasadny jest zarzut art. 68 ust. 1 Konstytucji,
który stanowi, że każdy ma prawo do ochrony zdrowia. Z analizy sprawy wynika,
że Odwołujący się przebywa na zwolnieniu lekarskim, korzysta z porad lekarskich,
a zatem jego prawo do ochrony zdrowia zastało zapewnione.
W związku z powyższym, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie
art. 39814 k.p.c. w zw. art. 44 ust. 3 u.KRS w zw. z art. 73 § 2 p.u.s.p. w zw. z art. 127
§ 1 p.p.
I NO 47/25 14
[a.ł]
Paweł Księżak Joanna Lemańska Maria Szczepaniec
Powiązane orzeczenia
- I NO 45/18 2019-02-07Czy Prokurator Generalny może odmówić przeniesienia prokuratora w stan spoczynku, jeśli komisja lekarska ZUS stwierdzi brak trwałej niezdolności do pracy na stanowisku prokuratora, pomimo wcześniejszego orzeczenia lekarz…
- I NO 11/25 2026-06-24Czy Prokurator Generalny, odmawiając przeniesienia prokuratora w stan spoczynku z powodu choroby, powinien wszechstronnie rozważyć dokumentację medyczną, w tym długotrwałość zwolnienia lekarskiego i brak rokowań co do po…
- I NO 22/19 2019-05-07Czy Prokurator Generalny prawidłowo odmówił przeniesienia prokuratora w stan spoczynku z powodu niepełnienia służby przez okres roku, pomimo czasowej niezdolności do pracy, biorąc pod uwagę interes publiczny i indywidual…
- II PUO 6/24 2024-09-24Czy Prokurator Generalny, odmawiając przeniesienia prokuratora w stan spoczynku na podstawie art. 70 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 127 § 1 Prawa o prokuraturze, może oprzeć swoją decyzję na orzeczen…
- III PO 10/17 2017-10-11Czy decyzja Prokuratora Generalnego odmawiająca przeniesienia prokuratora w stan spoczynku z powodu niepełnienia służby przez okres roku z powodu choroby, która nie została uznana za trwałą niezdolność do pracy, wymaga u…
Powołane przepisy
art. 14 ust. 4art. 70 § 1art.
127 § 1art. 70art. 70
§ 1art. 127 § 1art. 33 ust. 1art. 7art. 10art. 68 ust. 1art. 227art. 127
§ 1
Źródło: Sąd Najwyższy, repozytorium https://repozytorium2.sn.pl, pozyskano 30.10.2026. Treść przetworzona przez legal-ai.pl (konwersja tekstu, podział na fragmenty, analiza AI, powiązania z innymi danymi); Sąd Najwyższy nie zatwierdza tych materiałów ani nie ponosi za nie odpowiedzialności. · PDF źródłowy