I NSNC 294/21
Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych2022-05-31
Skład orzekający: Oktawian Nawrot, Elżbieta Karska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy hipoteka przymusowa łączna obciążająca nieruchomość spółdzielni mieszkaniowej wygasa w stosunku do odrębnych praw własności lokali powstałych z mocy prawa w wyniku przekształcenia spółdzielczych własnościowych praw do lokali, gdy nieruchomość ta została sprzedana w postępowaniu upadłościowym podmiotowi niebędącemu spółdzielnią?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że hipoteka przymusowa łączna obciążająca nieruchomość spółdzielni mieszkaniowej wygasa w stosunku do odrębnych praw własności lokali, które powstały z mocy prawa w wyniku przekształcenia spółdzielczych własnościowych praw do lokali na podstawie art. 1718 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, gdy nieruchomość ta została sprzedana w postępowaniu upadłościowym podmiotowi niebędącemu spółdzielnią. Przekształcenie to nie jest podziałem nieruchomości w rozumieniu art. 76 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, a pierwotnie uprawniony nabywa odrębną własność lokalu bez obciążeń hipotecznych ciążących wcześniej na nieruchomości spółdzielczej.Stan faktyczny
Prokurator Generalny wniósł skargę nadzwyczajną od postanowienia Sądu Okręgowego, które utrzymało w mocy wpis hipoteki przymusowej łącznej w księdze wieczystej lokalu. Hipoteka ta została wpisana po przekształceniu spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu w odrębną własność, mimo że pierwotnie hipoteka obciążała nieruchomość spółdzielni. Sąd Najwyższy w poprzednim postanowieniu ustalił, że hipoteka ta wygasła z chwilą sprzedaży upadłościowej nieruchomości spółdzielni.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienia i umorzył postępowanie, uznając wpis hipoteki za bezprzedmiotowy w świetle wcześniejszego rozstrzygnięcia o jej wygaśnięciu.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I NSNc 294/21 POSTANOWIENIE Dnia 31 maja 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Oktawian Nawrot (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Elżbieta Karska Elżbieta Mazur-Orlik (ławnik Sądu Najwyższego) w sprawie z wniosku M. […] w likwidacji z siedzibą w R. (poprzednio M. [X.] z siedzibą w R.) z udziałem M. S. i J. S. o wpis hipoteki w księdze wieczystej […]/1 prowadzonej dla nieruchomości lokalowej nr […], po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 31 maja 2022 r. skargi nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z 10 października 2017 r., sygn. VII Ca […]: 1. uchyla postanowienie Sądu Okręgowego w K. z 10 października 2017 r., sygn. VII Ca […] w całości i poprzedzające je postanowienie Sądu Rejonowego w K. z 26 maja 2017 r., Dz. Kw. […]7 w całości oraz umarza postępowanie w sprawie; 2. znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania przed Sądem Najwyższym. UZASADNIENIE Prokurator Generalny skargą nadzwyczajną z 23 lutego 2021 r. zaskarżył prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w K. z 10 października 2017 r.,
2 sygn. VII Ca […], oddalające apelację uczestników M. S. i J. S. od postanowienia Sądu Rejonowego w K. z 26 maja 2017 r., Dz. Kw. […]7. Z przytoczonego w skardze nadzwyczajnej stanu faktycznego oraz akt sprawy wynika, że z chwilą zbycia przez Syndyka upadłej Spółdzielni Mieszkaniowej „P.” w K. na rzecz Banku […] Spółka Akcyjna z siedzibą w W. (obecnie […] Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W.; dalej: […] S.A.), to jest z chwilą zawarcia umowy z 13 kwietnia 2012 r., spółdzielcze własnościowe prawa do lokali znajdujących się w budynku przy ul. P. […] w K., uległy przekształceniu w prawa odrębnej własności. Dotyczyło to także lokalu nr […], co do którego spółdzielcze własnościowe prawo przysługiwało pierwotnie […] S.A. W chwili sprzedaży upadłej spółdzielni, dla spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nr […] prowadzona była księga wieczysta o nr K[…]/1, która została założona 26 kwietnia 2001 r. W dziale I księgi wskazano, że własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego nr […] związane jest z nieruchomością opisaną w księdze wieczystej KW nr […]6. W związku ze wskazaną umową sprzedaży majątku Spółdzielni, w szczególności zawartym w § 7 wnioskiem o wpisanie […] S.A. w W. jako właściciela oraz o wykreślenie z księgi wieczystej macierzystej i ksiąg wieczystych lokalowych współobciążonych hipoteki przymusowej łącznej kaucyjnej w wysokości 27 958 907,50 zł, dokonywane były w księgach wieczystych stosowne wpisy, zgodne z wnioskiem. W dniu 18 maja 2012 r. przedmiotowa hipoteka została wykreślona z księgi wieczystej macierzystej oraz ksiąg współobciążonych – Dz. Kw. […]2, natomiast w zakresie księgi K[…]/1 zostało to dokonane z dniem 25 maja 2012 r. Dz. Kw. […]3 (k. 93 akt księgi wieczystej). W dniu 25 czerwca 2012 r. uczestnik M. […] z siedzibą w S., Księstwo Liechtenstein (dalej: M. […]), złożył skargę na powyższy wpis wnosząc o wpisanie w dziale IV na jego rzecz hipoteki przymusowej łącznej kaucyjnej w wysokości 27 958 907,50 zł. Sąd Rejonowy w K., postanowieniem z 28 grudnia 2012 r. (Dz. Kw. […]4) zaskarżony wpis utrzymał w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do wpisania hipoteki łącznej na nieruchomościach lokalowych, które powstały w wyniku przekształcenia spółdzielczych własnościowych praw do lokali w prawo odrębnej własności
3 na podstawie art. 1718 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (t.j. Dz.U. 2020, poz. 1465, dalej: u.s.m.), w tym w K[…]/1. Sąd Okręgowy w K., postanowieniem z 25 lipca 2013 r., sygn. VII Ca […], oddalił apelację wnioskodawcy (M. […]). W efekcie powyższego orzeczenia wpis o wykreśleniu hipoteki w księdze wieczystej K[…]/1 uprawomocnił się. Równolegle toczyło się postępowanie dotyczące wpisu hipoteki łącznej w wysokości 27 958 907,50 zł w księdze macierzystej, a mianowicie K[…]/7, który w związku ze sprzedażą upadłej Spółdzielni został z niej wykreślony. Wpis ten został zaskarżony przez uczestnika M. […] i następnie utrzymany w mocy postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z 20 sierpnia 2012 r. (Dz. Kw. […]5). Po rozpoznaniu apelacji złożonej przez spółkę M. […], Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z 10 grudnia 2012 r. sygn. VII Ca […] oddalił złożony środek odwoławczy. Jednak postanowieniem z 27 lutego 2014 r., II CSK 349/13, Sąd Najwyższy po rozpoznaniu skargi kasacyjnej uczestnika postępowania, od orzeczenia Sądu Okręgowego w K. w sprawie VII Ca […], uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W wyniku wskazanego postanowienia Sądu Najwyższego, Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z 9 października 2014 r., sygn. VII Ca […], uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w K. z 20 sierpnia 2012 r., Dz. Kw. […]5 i przekazał temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z 29 czerwca 2015 r. (Dz. Kw. […]6) Sąd Rejonowy w K. uchylił zaskarżony wpis (o wykreślenie hipoteki w księdze macierzystej) i oddalił wniosek o wykreślenie z księgi wieczystej K[…]/7 hipoteki przymusowej łącznej kaucyjnej na rzecz wnioskodawcy. Postanowienie to się uprawomocniło i stało się podstawą do składania przez M. [X.], a następnie M. […] z siedzibą w R., Księstwo Liechtenstein (dalej: M. […]) wniosku o wpis hipoteki w księdze wieczystej macierzystej i innych lokalowych, a następnie do dochodzenia zapłaty od poszczególnych właścicieli lokali. Należy podkreślić, że lokal nr […] (KW nr K[…]/1) był przedmiotem obrotu na rynku wtórnym. Na podstawie umowy sprzedaży z 7 stycznia 2015 r., M. S. i J. S. nabyli od B. S.A. własność nieruchomości objętej księgą wieczystą K[…]/1.
4 Natomiast 7 lipca 2015 r. między M. […], jako sprzedającym, a M. [X.], jako kupującym, została zawarta umowa sprzedaży wierzytelności na kwotę 27 958 907,50 zł wraz z przynależnymi do niej prawami, w tym zabezpieczeniami w postaci hipoteki przymusowej łącznej na nieruchomości objętej księgą wieczystą K[…]/7 (macierzystej) oraz na wyodrębnionych z niej nieruchomościach lokalowych (w umowie wskazano szereg ksiąg wieczystych lokalowych). W dniu 17 sierpnia 2015 r. spółka M. [X.] została wpisana jako nowy wierzyciel hipoteczny w miejsce M. […] do księgi wieczystej macierzystej. W dniu 17 listopada 2016 r. M. [X.] złożyło wniosek o ponowny wpis hipoteki w dziale IV w księdze wieczystej K[…]/1 dla lokalu nr […]. Treść żądania sprowadzała się do wpisania w dziale IV ww. księgi wieczystej, hipoteki w kwocie 27 958 907,50 zł, na rzecz M. [X.], w związku z wyodrębnieniem (jak wskazano – w wyniku przekształcenia z mocy prawa na podstawie umowy zawartej przez syndyka Spółdzielni Mieszkaniowej „P.” w upadłości z B. S.A. w dniu 13 kwietnia 2012 r. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nr […] w odrębną własność lokalową) lokalu […] z nieruchomości budynkowej opisanej w księdze wieczystej nr K[…]/7, która obciążona jest hipoteką, niezasadnie – jak wskazano we wniosku – wykreśloną 18 maja 2012 r., które to wykreślenie zostało uchylone na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w K. z 29 czerwca 2015 r. i która to hipoteka obciążała zgodnie z prawem lokal nr […] w chwili jego wyodrębnienia w dniu 13 kwietnia 2012 r. Powyższy wniosek skutkował wpisaniem w dniu 25 stycznia 2017 r. hipoteki w księdze wieczystej lokalu […] o nr K[…]/1. Uczestnicy M. S. i J. S. wnieśli skargi na powyższą czynność referendarza sądowego. Sąd Rejonowy w K. rozstrzygnął te skargi i postanowieniem z 26 maja 2017 r., Dz. Kw. […]7, zaskarżony wpis utrzymał w mocy. M. S. i J. S. zaskarżyli przedmiotowe postanowienie apelacją wnosząc o jego zmianę i wykreślenie wpisu dokonanego 25 stycznia 2017 r. w dziale IV K[…]/1 oraz o oddalenie wniosku o wpis hipoteki przymusowej łącznej kaucyjnej w kwocie 27 958 907,50 zł na rzecz spółki M. [X.], ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 10 października 2017 r., sygn. VII Ca […], Sąd Okręgowy w K. oddalił apelację.
5 Na powyższe postanowienie skargę nadzwyczajną wniósł Prokurator Generalny i na zasadzie art. 89 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz.U. 2021, poz. 154; dalej: u.SN) zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: 1. naruszenie zasad, wolności i praw człowieka i obywatela, określonych w Konstytucji RP, a mianowicie: - zasady prawa do własności i praw majątkowych oraz równej dla wszystkich ochrony tych praw, wyrażonej w art. 64 ust. 1, 2, 3 i art. 21 Konstytucji RP, przez wydanie orzeczenia skutkującego uprawomocnieniem się wpisu hipoteki łącznej, na podstawie art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U. 2019, poz. 2204: dalej: u.k.w.h.), w księdze wieczystej nieruchomości lokalowej nr K[…]/1, co do której prawo własności powstało z mocy art. 1718 ust. 1 u.s.m., a przez to pozbawienie ochrony, powstałego w oparciu o przepis art. 1718 ust. 1 u.s.m. prawa, służącego zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych i jednocześnie niekorzystne ukształtowanie sytuacji prawnej uprawnionych pierwotnie ze spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, jak też kolejnych nabywców prawa własności (powstałego w wyniku przekształcenia na podstawie art. 1718 ust. 1 u.s.m.) tylko z tego powodu, że nabywcą w toku postępowania upadłościowego budynku spółdzielni był podmiot niebędący spółdzielnią mieszkaniową; 1. zasady zaufania do państwa i jego organów oraz zasady bezpieczeństwa prawnego i sprawiedliwości społecznej, w tym ochrony praw słusznie nabytych, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP oraz zasady równości wobec prawa wynikającej z art. 32 Konstytucji RP – poprzez wydanie orzeczenia skutkującego uprawomocnieniem się wpisu w księdze wieczystej lokalowej nr K[…]/1, hipoteki przymusowej łącznej kaucyjnej, co doprowadziło do powstania odpowiedzialności wobec wierzyciela spółdzielni za jej zobowiązania, sprzecznie z treścią przepisu art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (t.j. Dz.U. 2020, poz. 275; dalej: Pr.sp.) i w konsekwencji spowodowanie, że sytuacja prawna i majątkowa nabywcy lokalu, co do którego pierwotnie przysługiwało spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, stała się nieporównanie gorsza W stosunku
6 do innych osób/podmiotów, które dysponują spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu nie ponosząc tego rodzaju odpowiedzialności; 2. zasady legalizmu określonej w art. 7 zobowiązującej organy władzy publicznej do działania na podstawie i w granicach prawa oraz prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy określonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 1718 u.s.m., art. 11, art. 12 ust. 1, art. 241 ust. 2, art. 76, art. 94 u.k.w.h. art. 249 § 1 k.c. oraz art. 19 § 3 Pr.sp. i doprowadzenie do ujawnienia hipoteki w księdze wieczystej nr K[…]/1 prowadzonej dla lokalu […], w związku z przekształceniem się spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu w odrębną własność na podstawie art. 1718 u.s.m. pomimo tego, że wskazana hipoteka przed przekształceniem nie obciążała spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. II. naruszenie w sposób rażący prawa, tj. 1. art. 1718 ust. 1 u.s.m. przez błędną wykładnię, a w konsekwencji art. 76 ust. 1 u.k.w.h. przez niezasadne zastosowanie w niniejszej sprawie i przyjęcie, że w wyniku sprzedaży w postępowaniu upadłościowym przedsiębiorstwa upadłej spółdzielni obejmującego również budynek spółdzielczy, na rzecz podmiotu niebędącego spółdzielnią, obciążająca budynek hipoteka obciąża również, na zasadzie art. 76 ust. 1 u.k.w.h., prawa odrębne własności lokali, które powstały z mocy art. 1718 ust. 1 u.s.m., co miało istotny wpływ na treść orzeczenia, bowiem Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 10 października 2017 r., sygn. VII Ca […], oddalił apelację uczestnika i w efekcie doszło do uprawomocnienia się wpisu hipoteki łącznej obciążającej uprzednio budynek spółdzielczy w księdze wieczystej nieruchomości lokalowej uczestnika, co do której prawo odrębnej własności powstało z mocy art. 1718 ust. 1 u.s.m., podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów i ustalenie braku podstaw do stosowania art. 76 ust. 1 u.k.w.h. skutkować winno uchyleniem orzeczenia Sądu I instancji, który utrzymywał w mocy błędny wpis Referendarza o hipotece łącznej; 1. art. 241 ust. 2, art. 11 i 12 ust. 1 u.k.w.h. oraz art. 249 § 2 k.c., poprzez nieuwzględnienie ich treści i doprowadzenie przez Sąd Okręgowy w
7 K. postanowieniem z dnia 10 października 2017 r. sygn. VII Ca […] do uprawomocnienia się wpisu hipoteki łącznej w księdze lokalowej K[…]/1, w sytuacji gdy nie doszło do skutecznego obciążenia hipoteką spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, dla którego prowadzona jest wskazana księga wieczysta nr K[…]/1, co wykluczało wpisanie hipoteki w związku z przekształceniem spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu w odrębną własność, a zatem nowopowstałe prawo odrębnej własności powinno być tak obciążone jak dotychczasowe prawa spółdzielcze, a nie jak prawo własności całej nieruchomości; 2. art. 19 § 3 Pr.sp. poprzez jego nieuwzględnienie przy wydaniu przez Sąd Okręgowy w K. postanowienia oddalającego apelację uczestników kwestionującą wpis hipoteki w księdze lokalowej nr K[…]/1, co w konsekwencji spowodowało powstanie po stronie uczestników odpowiedzialności za zobowiązania spółdzielni wobec jej wierzyciela, sprzecznie z przywołaną normą; - art. 94 u.k.h.w. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że hipoteka przymusowa łączna kaucyjna istnieje nadal, w sytuacji wygaśnięcia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką na skutek likwidacji dłużnika (upadłej spółdzielni) wobec zakończenia postępowania upadłościowego i wykreślenie go z Krajowego Rejestru Sądowego. Na zasadzie art. 91 § 1 u.SN Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu Okręgowego w K. z 10 października 2017 r., sygn. VII Ca […] i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania wraz z pozostawieniem temu sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania ze skargi nadzwyczajnej. W piśmie z 4 maja 2021 r., stanowiącym odpowiedź na skargę nadzwyczajną, M. [X.] wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od skarżącego i uczestników solidarnie na rzecz wnioskodawcy kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym, według norm przepisanych. Jednocześnie M. [X.] wniósł o rozpoznanie skargi nadzwyczajnej na rozprawie oraz o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach księgi wieczystej nr K[…]/7 i w aktach postępowania upadłościowego
8 Spółdzielni Mieszkaniowej „P.” sygn. VII GUp […]. Ponadto M. [X.] wniósł o przekazanie do rozstrzygnięcia uchwałą pełnego składu Sądu Najwyższego lub uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego zagadnienia prawnego, o którym mowa w skardze, tj. odpowiedzi na pytanie: czy w przypadku sprzedaży w postępowaniu upadłościowym przedsiębiorstwa spółdzielni mieszkaniowej, którego składnikiem jest nieruchomość obciążona hipoteką i jednocześnie spółdzielczymi własnościowymi prawami do lokali, hipoteka ta wygasa także w stosunku do odrębnych praw własności lokali powstałych z mocy prawa w wyniku przekształcenia tych spółdzielczych własnościowych prawa do lokali. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W związku z postanowieniem Sądu Najwyższego z 16 lutego 2022 r., I NSNc 601/21 w przedmiotowej sprawie należało uchylić postanowienie Sądu Okręgowego w K. z 10 października 2017 r., sygn. VII Ca […], oraz poprzedzające je postanowienie Sądu Rejonowego w K. z 26 maja 2017 r., Dz. Kw. […]7 oraz umorzyć postępowanie w sprawie. Przed przejściem do rozważań szczegółowych wskazać należy, że wniosek o rozpatrzenie skargi na rozprawie nie zasługuje na uwzględnienie bowiem, biorąc pod uwagę treść postanowienia Sądu Najwyższego z 16 lutego 2022 r., I NSNc 601/21, w którym Sąd Najwyższy jednoznacznie rozstrzygnął kwestię podnoszoną przez wnioskodawcę, nie sposób uznać, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne. Nie ma zatem podstaw dla stosowania art. 39811 § 1 k.p.c. Analogicznie, niezależnie od zastrzeżeń proceduralnych, na uwzględnienie nie zasługuje wniosek o przekazanie do rozstrzygnięcia uchwałą pełnego składu Sądu Najwyższego lub uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego zagadnienia prawnego, o którym mowa w skardze. Stosownie do art. 91 § 1 u.SN w przypadku uwzględnienia skargi nadzwyczajnej, Sąd Najwyższy uchyla zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i stosownie do wyników postępowania orzeka co do istoty sprawy albo przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania właściwemu sądowi, w razie potrzeby uchylając także orzeczenie sądu pierwszej instancji, albo umarza
9 postępowanie. Sąd Najwyższy oddala skargę nadzwyczajną, jeżeli stwierdzi brak podstawy do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. W rozpoznawanej sprawie Prokurator Generalny zaskarżył prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w K. z 10 października 2017 r., sygn. VII Ca […], oddalające apelację M. S. i J. S. od postanowienia Sądu Rejonowego w K. z 26 maja 2017 r., Dz. Kw. […]7. To ostatnie utrzymywało w mocy orzeczenie referendarza sądowego z 25 stycznia 2017 r. w przedmiocie wpisu do księgi wieczystej K[…]/1, prowadzonej dla lokalu […], hipoteki przymusowej łącznej kaucyjnej w kwocie 27 958 907,50 zł na rzecz M.[…] Podkreślić należy, że księga wieczysta K[…]/1 stanowiła księgę współobciążoną w stosunku do księgi macierzystej K[…]/7. Na mocy postanowienia Sądu Najwyższego z 16 lutego 2022 r., I NSNc 601/21, wykreślono wpis hipoteki przymusowej łącznej kaucyjnej w kwocie 27 958 907,50 zł wpisanej na rzecz M. […] do księgi macierzystej K[…]/7 oraz przekazano sprawę Sądowi Rejonowemu w K. w celu dokonania tego wpisu zarówno w księdze macierzystej, jak i w księgach współobciążonych (pkt 3 postanowienia), a zatem również w przedmiotowej księdze wieczystej K[…]/1. Sąd Najwyższy w powołanym postanowieniu ustalił, że hipoteka kaucyjna przymusowa łączna wygasła z chwilą dokonania sprzedaży upadłościowej likwidacyjnej zawartej w formie aktu notarialnego za numerem Repertorium A […], tj. 13 kwietnia 2012 r. i powinna zostać wykreślona w pełni zgodnie z wnioskiem sformułowanym w tym akcie notarialnym. Hipoteka ta nie mogła także obciążyć nieruchomości powstałych w wyniku przekształcenia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, o którym mowa w art. 1718 u.s.m. Stąd też nakazano Sądowi Rejonowemu w K. realizację wykreślenia tej hipoteki z księgi macierzystej oraz wszystkich ksiąg współobciążonych. Dotyczy to także lokalu nr […], dla którego prowadzona jest księga wieczysta K[…]/1. Należy w pełni przychylić się do stanowiska Sądu Najwyższego wrażonego w przytoczonej sprawie, polegającego na uznaniu, że jeżeli w toku postępowania upadłościowego nieruchomość nabywa inny podmiot niż spółdzielnia, wówczas spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu przekształca się we własność lokalu na mocy art. 1718 u.s.m., które to zdarzenie prawne nie może być kwalifikowane jako
10 podział nieruchomości w rozumieniu art. 76 u.k.w.h. Oznacza to, że pierwotnie uprawniony ze spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nabywa odrębną własność lokalu bez obciążeń hipotecznych ciążących wcześniej na nieruchomości spółdzielczej. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy stwierdza, że wpis hipoteki w księdze wieczystej K[…]/1, którego dotyczy rozpoznawana w niniejszym postępowaniu skarga nadzwyczajna Prokuratora Generalnego został już wykreślony na mocy postanowienia Sądu Najwyższego z 16 lutego 2022 r., I NSNc 601/21. Z tego względu, na podstawie art. 91 § 1 u.SN Sąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Okręgowego w K. z 10 października 2017 r., sygn. VII Ca […] i postanowienie Sądu Rejonowego w K. z 26 maja 2017 r., Dz. Kw. […]7, na mocy których, przed 16 lutego 2022 r. uwidoczniony był wpis hipoteki w księdze wieczystej K[…]/1. Wobec uchylenia postanowienia I i II Instancji postępowanie to jako bezprzedmiotowe, należało umorzyć. Jednocześnie, na podstawie art. 39818 k.p.c. w zw. z art. 95 pkt 1 u.SN Sąd Najwyższy zniósł wzajemnie między stronami koszty postępowania wywołanego wniesieniem skargi nadzwyczajnej. a.s.
Powiązane orzeczenia
- I NSNC 595/21 2022-05-18Czy hipoteka przymusowa łączna kaucyjna obciążająca nieruchomość spółdzielczą, która została sprzedana w postępowaniu upadłościowym podmiotowi niebędącemu spółdzielnią, obciąża odrębne własności lokali powstałe z przeksz…
- I NSNC 295/21 2022-06-28Czy hipoteka przymusowa łączna kaucyjna obciążająca nieruchomość spółdzielczą przed jej sprzedażą w postępowaniu upadłościowym na rzecz podmiotu niebędącego spółdzielnią mieszkaniową, obciąża odrębne prawo własności loka…
- I NSNC 527/21 2022-04-06Czy hipoteka przymusowa łączna kaucyjna, wpisana na nieruchomości spółdzielni mieszkaniowej, wygasa w stosunku do odrębnych praw własności lokali powstałych z mocy prawa w wyniku przekształcenia spółdzielczych własnościo…
- I NSNC 292/21 2022-05-11Czy hipoteka przymusowa łączna kaucyjna obciąża odrębną własność lokalu powstałą w wyniku przekształcenia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, jeśli spółdzielcze prawo do lokalu było obciążone hipoteką, a nieru…
- I NSNC 302/21 2022-07-07Czy wpis hipoteki przymusowej łącznej kaucyjnej do księgi wieczystej lokalu, który powstał w wyniku przekształcenia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, jest dopuszczalny, jeśli hipoteka ta obciążała nieruchomo…
Powołane przepisy
art. 1718art. 89 § 1 pkt 1art. 64 ust. 1art. 21art. 76 ust. 1art. 1718 ust. 1art. 2art. 32art. 19 ust. 3art. 7art. 45 ust. 1art. 11
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy