I NSP 345/26

I NSP 345/26 POSTANOWIENIE Dnia 16 września 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Czubik (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Leszek Bosek SSN Marek Dobrowolski w sprawie ze skargi A. D.-M. i P. M. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. VI ACa 4190/23, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 16 września 2026 r., oddala skargę. D.Z. Leszek Bosek Paweł Czubik Marek Dobrowolski UZASADNIENIE Pismem z … lutego 2026 r. A. D.-M. i P. M. (dalej: „Skarżący”), reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyli skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI ACa 4190/23, wnosząc o: 1) stwierdzenie, że w ww. postępowaniu nastąpiła przewlekłość postępowania; 2) wydanie Sądowi rozpoznającemu sprawę zalecenia rozpoznania sprawy w terminie 1 miesiąca; 3) przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz każdego ze Skarżących kwot po 10 000 zł; 4) zasądzenie od Skarbu Państwa I NSP 345/26 2 na rzecz każdego ze Skarżących zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych jak w postępowaniu zażaleniowym. W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że w sprawie Skarżący złożyli pozew do Sądu Okręgowego w Warszawie przeciwko bankowi … lutego 2021 r. W dniu 13 października 2023 r. Sąd I instancji wydał wyrok. W dniu … grudnia 2023 r. Skarżący złożyli apelację od pkt. III wyroku. Natomiast apelacja strony pozwanej wpłynęła do Sądu 18 grudnia 2023 r. W dniu 14 grudnia 2023 r. Sąd I instancji podjął decyzję o przekazaniu akt do Sądu Apelacyjnego w Warszawie celem rozpatrzenia apelacji. Sprawę zarejestrowano pod sygn. akt VI ACa 4190/23. W dniu 9 stycznia 2024 r. Sąd Apelacyjny przesłał do stron zawiadomienie o składzie rozpoznającym sprawę. Do chwili obecnej Sąd nie doręczył stronom odpisów apelacji. Mimo, że sprawa trafiła do referatu sędziego w grudniu 2023 r. wciąż nie doręczono nawet apelacji pozwanego do Skarżących. Jak wskazał autor skargi, postępowanie przed Sądem Apelacyjnym trwa już 26 miesięcy. Sąd Apelacyjny w Warszawie podejmował w tym okresie jedynie czynności mające na celu organizację postępowania, ale nie merytoryczne jego zakończenie, tj. doręczenie zawiadomienia o składzie orzekającym. Co więcej, przedmiotowe postępowanie trwa od 5 lat, co już samo w sobie stanowi zdecydowanie nadmierny czas na rozpoznanie sprawy. Z tych względów należy uznać, że w sprawie doszło do przewlekłości postępowania. Prawo Skarżących do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone, ponieważ postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego prawomocnie postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. W ocenie Skarżących, taki sposób procedowana stanowi o naruszeniu przez Sąd zarówno podstawowych obowiązków zawartych w art. 7 Konstytucji RP, jak i podstawowych praw Skarżących gwarantowanych przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi m.in. o rozpatrzeniu sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W piśmie z … maja 2026 r., którego wpłynęło z Sądu Apelacyjnego w Warszawie, wniesiono o oddalenie skargi. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: I NSP 345/26 3 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz.U. 2023, poz. 1725; dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”), strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania (art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość). O przewlekłości postępowania można mówić zarówno wtedy, gdy sąd nie podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je podejmuje, ale są one nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w rozpatrzeniu sprawy (postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15). Na znaczenie sprawnego rozstrzygania sporów sądowych, jako jednego z elementów zagwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu, zwraca się uwagę w literaturze (S. Pikulski, J. Szczechowicz, Ludzki wymiar prawa a przewlekłość postępowania sądowego Księga Jubileuszowa Profesora Tadeusza Jasudowicza, Toruń 2004, s. 353 i n.). I NSP 345/26 4 Ustawa o skardze na przewlekłość nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowano, że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej, która trwa co najmniej 12 miesięcy (postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06 oraz z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06). Podobnie przyjmował Naczelny Sąd Administracyjny (postanowienia NSA: z 7 lipca 2006 r., I OPP 64/06; z 24 kwietnia 2008 r., I OPP 16/08 oraz z 4 czerwca 2008 r., I OPP 20/08). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd Najwyższy stwierdza, że nie doszło w niej do naruszenia prawa do sądu w aspekcie rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Bezspornym faktem jest, że akta sprawy wraz z apelacją Skarżących (a następnie z apelacją strony pozwanej – przekazanie 22 grudnia 2023 r., k. 444 akt sprawy) wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 15 grudnia 2023 r. (k. 439 akt sądowych). Sąd dokonał pewnych czynności wstępnych (wylosowanie sędziego referenta, zawiadomienie o składzie orzekającym). W dniu 13 lutego 2026 r. wydano zarządzenie po dokonaniu kontroli formalnej apelacji (k. 491 akt sądowych), a 16 lutego 2026 r. wezwano pełnomocnika Skarżących do uzupełnienia braków formalnych apelacji i przesłano mu odpis apelacji pozwanego. Zarządzeniem z 5 marca 2026 r. skierowano sprawę na rozprawę zaplanowaną na 10 kwietnia 2026 r. (k. 518 akt sądowych). Na rozprawie tej Sąd Apelacyjny wydał wyrok, kończąc prawomocnie postępowanie (k. 542 akt sądowych). Całokształt okoliczności sprawy przesądza o braku bezczynności Sądu Apelacyjnego i skutkuje oddaleniem skargi wraz z wszystkimi jej wnioskami szczegółowymi. Stwierdzić należy, że choć nie wyznaczono terminu rozpoznania sprawy w ciągu 12 miesięcy od dnia jej wpływu, to złożenie skargi na przewlekłość spełniło swój zasadniczy cel, tj. nadało sprawie w postępowaniu odwoławczym prawidłowy bieg. Skarga wpłynęła do Sądu 16 lutego 2026 r. i już 5 marca 2026 r. wydano zarządzenie o skierowaniu sprawy na rozprawę. Zaplanowana rozprawa odbyła się 10 kwietnia 2026 r. i zapadł na niej wyrok kończący prawomocnie postępowanie. Sąd Najwyższy w składzie orzekającym wyraża pogląd, że głównym celem ustawy o skardze na przewlekłość jest swoiste mobilizowanie sądów do I NSP 345/26 5 przeciwdziałania bezczynności. Z taką właśnie sytuacją mieliśmy do czynienia w rozważanym przypadku, w którym Sąd Apelacyjny zareagował na wpływ skargi bardzo sprawnie i w niespełna dwa miesiące po jej otrzymaniu – wydał prawomocne orzeczenie. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość, orzekł jak w sentencji postanowienia. D.Z. [r.g.]