I NSP 40/26
PostanowienieIzba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych2026-04-29
Skład orzekający: Tomasz Przesławski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sędzia powinien zostać wyłączony od orzekania w sprawie, w której miałby oceniać przewlekłość postępowania w innej sprawie, w której sam jest członkiem składu orzekającego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uwzględnił wniosek sędziego o wyłączenie od orzekania w sprawie, w której miałby oceniać przewlekłość postępowania w innej sprawie, w której sam był członkiem składu orzekającego. Stwierdzono, że taka konfiguracja procesowa uniemożliwia utrzymanie przez sędziego statusu bezstronnego, co uzasadnia wyłączenie na podstawie art. 49 § 1 k.p.c.Stan faktyczny
Sędzia L. B. złożył wniosek o wyłączenie go od orzekania w sprawie I NSP 40/26. Jako podstawę wniosku wskazał, że skarga na przewlekłość postępowania dotyczy sprawy, w której sam został wyznaczony do składu orzekającego (sygn. I NKRS 58/22). Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek na posiedzeniu niejawnym.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy wyłączył sędziego L. B. od orzekania w sprawie I NSP 40/26.Pełny tekst orzeczenia
I NSP 40/26
POSTANOWIENIE
Dnia 29 kwietnia 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tomasz Przesławski
w sprawie ze skargi G. B.
naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Najwyższym w sprawie o sygn. I NKRS 58/22,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
w dniu 29 kwietnia 2026 r.,
w przedmiocie wniosku SSN L.B. o wyłączenie go od orzekania
w sprawie I NSP 40/26
wyłącza SSN L. B. od orzekania w sprawie I NSP 40/26.
UZASADNIENIE
SSN L. B. (dalej: „wnioskodawca”) pismem z 21 kwietnia 2026 r. wniósł o
wyłączenie go od rozpoznania sprawy I NSP 40/26. Jako okoliczność
uzasadniającą wyłączenie wskazano, że skarga na przewlekłość dotyczy
postępowania przez Sądem Najwyższym w sprawie o sygn. I NKRS 58/22, w której
SSN L. B. został wyznaczony do składu orzekającego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek SSN L. B. o wyłączenie go od orzekania w sprawie oznaczonej
sygn. akt I NSP 40/26 należało uwzględnić.
I NSP 40/26 2
Zgodnie z brzmieniem art. 49 § 1 k.p.c. sąd wyłącza sędziego na jego
żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby
wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego zaznacza się, że „instytucja wyłączenia
sędziego, trwale związana z zasadą bezstronności i stanowiąca jeden z istotnych
elementów niezawisłości, spełnia w procesie sądowym bardzo ważne funkcje;
z jednej strony zapewnia obiektywizm orzekania oraz utwierdza społeczne zaufanie
do sądu, z drugiej natomiast zwalnia sędziego od rozwiązywania trudnych
konfliktów sumienia” (postanowienie Sądu Najwyższego z 15.03.2007 r.,
II CZ 13/07).
Wykładnia art. 49 § 1 k.p.c. daje podstawy do sformułowania dwóch
przesłanek mających wpływ na uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego.
Po pierwsze, jest to obiektywna, a więc weryfikowalna, wątpliwość co do jego
bezstronności występująca w okolicznościach konkretnej sprawy (postanowienie
Sądu Najwyższego z 16 stycznia 2025 r., I ZO 188/24). Po drugie, wątpliwość
ta powinna mieć charakter uzasadniony (postanowienie Sądu Najwyższego
z 16 grudnia 2019 r., II CO 208/19).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt analizowanej sprawy stwierdzić
należy, że występują obiektywne i uzasadnione wątpliwości, które podważałyby
bezstronność SSN L. B. w rozpoznaniu sprawy oznaczonej sygnaturą I NSP 40/26.
Wynika to z tego, że w sprawie o sygn. I NSP 40/26 SSN L. B. musiałby oceniać
przewlekłość postępowania w sprawie, w której jest członkiem składu
orzekającego, tj. w sprawie o sygn. I NKRS 58/22. W takiej konfiguracji procesowej
niemożliwe byłoby utrzymanie przez wnioskodawcę statusu sędziego
bezstronnego.
Wobec powyższego, Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie.
Tomasz Przesławski
MR
[a.ł]
I NSP 40/26 3
Powiązane orzeczenia
- I NSP 275/23 2024-01-24Czy w postępowaniu sądowym, w którym strona wniosła o stwierdzenie przewlekłości, doszło do naruszenia prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki?
- I NSP 425/25 2025-12-09Czy naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki może nastąpić w postępowaniu incydentalnym, które wpływa na bieg postępowania głównego?
- I NSP 469/24 2026-07-21Czy Sąd Najwyższy jest właściwy do rozpoznania skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli przewlekłość postępowania dotyczy sądów okręgowego i apelacyjnego, a postępowanie…
- I NSP 171/20 2020-12-09Czy przewlekłość postępowania przed sądem drugiej instancji, polegająca na kilkumiesięcznej bezczynności w wyznaczeniu terminu rozprawy apelacyjnej, uzasadnia stwierdzenie naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy be…
- I NSP 337/24 2026-05-14Czy w sprawie o sygn. II PUO 3/21, toczącej się przed Sądem Najwyższym, doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki?
Powołane przepisy
art. 49 § 1 KPC§ 1
Źródło: Sąd Najwyższy, repozytorium https://repozytorium2.sn.pl, pozyskano 30.10.2026. Treść przetworzona przez legal-ai.pl (konwersja tekstu, podział na fragmenty, analiza AI, powiązania z innymi danymi); Sąd Najwyższy nie zatwierdza tych materiałów ani nie ponosi za nie odpowiedzialności. · PDF źródłowy