I NSW 10324/25

I NSW 10324/25 POSTANOWIENIE Dnia 28 czerwca 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Adam Redzik (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Aleksander Stępkowski SSN Paweł Wojciechowski w sprawie protestu wyborczego Z. J. i Z.H. przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, z udziałem Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych 28 czerwca 2025 r., pozostawia protest bez dalszego biegu. Aleksander Stępkowski Adam Redzik Paweł Wojciechowski UZASADNIENIE I. 1. Z.J. i Z.H. (dalej także: Wnoszący protest), 16 czerwca 2025 r. wnieśli protest przeciwko ważności wyborów Prezydenta RP przeprowadzonych w dniu 1 czerwca 2025 r. wskazując, że „nadszedł czas na powyborcze i rzetelne rozliczenia” z uwagi na „szereg przestępstw przeciwko wyborom Prezydenta RP, które mają wpływ na przebieg głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów”. I NSW 10324/25 2 Wnoszący protest wskazali swoje adresy i numer PESEL, jednak protest nie został opatrzony własnoręcznym podpisem Z. H. Wnoszący protest nie wskazali też obwodowej komisji wyborczej przed którą realizowali swoje czynne prawo wyborcze. 2. Prokurator Generalny i Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej wnieśli o pozostawienie protestu bez dalszego biegu. Uczestnicy wskazali, że zarzuty zawarte w proteście mają abstrakcyjny charakter. Prokurator Generalny zauważył nadto, że Wnoszący protest nie wykazali, że w dniu wyborów ich nazwiska były umieszczone w spisie wyborców w jednym z obwodów głosowania. II. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: II.1. Wolne, równe, powszechne i bezpośrednie wybory realizowane w głosowaniu tajnym są świętem i istotą demokracji, stanowiąc emanację kluczowej zasady ustrojowej Rzeczypospolitej Polskiej z art. 2 Konstytucji RP. To w akcie wyborczym każdy uprawniony realizuje swoje prawo do partycypacji we władzy; wyboru swoich przedstawicieli czy też głowy państwa – Prezydenta RP. Wybory muszą być zatem przeprowadzone w sposób gwarantujący, że głosy wyborców zostaną policzone zgodnie z prawem, a wszelkie mogące wystąpić nieprawidłowości i przestępstwa związane z aktem wyborczym zostaną wyjaśnione. Szczególnym instrumentem służącym każdemu wyborcy jest protest wyborczy, który – w przypadku wyborów do Sejmu RP, Senatu RP oraz na urząd Prezydenta RP, zgodnie z Konstytucją RP, wnosi się bezpośrednio do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy rozpoznaje je a następnie rozstrzyga o ważności wyborów. Ten model ustrojowy sądowej kontroli wyborów do głównych organów władzy jest utwierdzony polską szczególną tradycją sięgającą Konstytucji RP z 17 marca 1921 r. (art. 19). – II.2. W przypadku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji RP, wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru na zasadach określonych w ustawie. Zasady te zostały zawarte w przepisach ogólnych art. 82 i art. 83 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (dalej także: k.wyb.) oraz – I NSW 10324/25 3 w odniesieniu do wyborów Prezydenta RP – w przepisach szczególnych art. 321-323 k.wyb. II.3. Materialnoprawne podstawy protestu wyborczego określone zostały natomiast w art. 82 § 1 pkt 1 i 2 k.wyb., zgodnie z którym przeciwko ważności wyborów, ważności wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony protest z powodu: 1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub 2) naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów. II.4. Wymagania formalne protestu określono w art. 321 k.wyb., zgodnie z którym protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego nie później niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników wyborów do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą (dalej także: PKW), przy czym nadanie w tym terminie protestu w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu Najwyższego (§ 1). II.5. Protesty wyborcze składa się do Sądu Najwyższego osobiście (wyjątek od zasady reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika) lub przez pełnomocnika. Zgodnie z art. 321 § 3 k.wyb. wnoszący protest powinien sformułować w proteście zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera owe zarzuty. Z uwagi na to, że protest wyborczy jest środkiem procesowym o indywidualno-konkretnym charakterze, należy konkretnie wskazywać w nim naruszenia i przedstawiać dowody ich popełnienia, a co najmniej uprawdopodobnić prawdziwość zarzutów. I NSW 10324/25 4 II.6. Możliwość rozpoznania protestu wyborczego warunkowana jest wskazanymi wyżej wymogami, ale ponadto protest musi spełniać minimalne warunki pisma procesowego określone w art. 126 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm., dalej także: k.p.c.), w tym zawierać m.in. własnoręczny podpis (odpowiednio art. 126 § 1 pkt 6 k.p.c.). Protest wyborczy to pierwsze pismo w sprawie, wobec czego powinien zawierać m.in. numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) wnoszącego protest (odpowiednio art. 126 § 2 pkt 2 k.p.c.). Podkreślić też należy, że w postępowaniu przed Sądem Najwyższym w sprawach z protestów wyborczych nie wzywa się do usunięcia braków formalnych, a przepisy art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a § 1-3 k.p.c. nie mają zastosowania (uchwała Sądu Najwyższego z 25 października 2023 r., I NZP 8/23). II.7. W analizowanym proteście prawidłowo podano dane osobowe wnoszących protest, w tym numer PESEL. Protest został opatrzony własnoręcznym podpisem wyłącznie jednego z Wnoszących protest (Z. J.). Podpis Z. H. został natomiast zeskanowany, a następnie wydrukowany. Należy zatem uznać, że protest wyborczy obarczony jest w tym zakresie nieusuwalnym brakiem formalnym. II.8. Kontynuując powyższe rozważania trzeba wskazać, że protest wyborczy w całości nie odpowiada ustawowym warunkom formalnym o których mowa w art. 321 § 3 k.wyb. Wnoszący protest nie przedstawili ani nie przywołali żadnych dowodów potwierdzających zarzucane nieprawidłowości, jak również, że miały one wpływ na wynik głosowania. Wnoszący protest opisali wyłącznie okoliczności, o których dowiedzieli się z doniesień medialnych. Przedstawione przez nich wydruki ze źródeł internetowych mające potwierdzać podniesione przez nich zarzuty, nie mogą być odczytywane jako okoliczności świadczące o dopuszczeniu się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego czy też naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów, które mają wpływ na wynik wyborów. W szczególności wnoszący protest nie wskazali choćby jednego przypadku, gdzie I NSW 10324/25 5 aplikacja do weryfikacji zaświadczeń o prawie do głosowania w miejscu pobytu wyborcy byłaby używana przez członków obwodowych komisji wyborczych, a używanie jej skutkowało pozbawieniem wyborcy prawa do oddania głosu w wyborach. 1. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że nieprawidłowości dot. ustalenia wyników głosowania w Obwodowych Komisjach Wyborczych nr: 95 w Krakowie, 25 w Strzelcach Opolskich, nr 35 w Grudziądzu stanowiły przedmiot oceny Sądu Najwyższego w ramach rozpoznawania innego, skutecznie wniesionego, protestu wyborczego. W postanowieniu z 27 czerwca 2025 r. Sąd Najwyższy wyraził opinię, że zarzuty protestu co do nieprawidłowości w sporządzeniu protokołu głosowania w obwodzie w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonego w dniu 1 czerwca 2025 r. m.in. przez ww. Obwodowe Komisje Wyborcze są zasadne, ale bez wpływu na wynik postępowania. II.9. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 322 § 1 zd. 1 k.wyb. w zw. z art. 321 § 1 k.wyb., orzekł jak w sentencji. sk [a.ł]