I NSW 323/19

Sygn. akt I NSW 323/19 POSTANOWIENIE Dnia 19 listopada 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Dobrowolski (przewodniczący) SSN Paweł Księżak (sprawozdawca) SSN Marcin Łochowski w sprawie z protestu wyborczego M. H. przeciwko ważności wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, przy udziale Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 19 listopada 2019 r., pozostawia protest bez dalszego biegu. UZASADNIENIE Pismem z dnia 22 października 2019 r. (data oddania w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego) M. H. złożył protest wyborczy przeciwko ważności wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, przeprowadzonych w dniu 13 października 2019 r., wskazując, że powodem jego wniesienia jest naruszenie normy art. 87 § 1 Kodeksu wyborczego przez wszystkie komitety wyborcze, które wprowadziły do Sejmu swoich kandydatów. Wnoszący protest wskazał, że gdyby rzeczywiste koalicyjne komitety wyborcze były rejestrowane jako koalicje, wynik wyborczy byłby zupełnie inny – w 2 zaistniałej sytuacji doszło zaś do wprowadzenia w błąd nie tylko Państwowej Komisji Wyborczej, ale i szeroko rozumianej opinii publicznej. W odpowiedzi Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej wyraził ocenę, że zarzut protestu jest bezzasadny. W odpowiedzi na protest Prokurator Generalny wyraził pogląd, że powinien on zostać pozostawiony bez dalszego biegu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 241 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (t.j. Dz.U. 2019, poz. 684; dalej: k.wyb.) protest przeciwko ważności wyborów do Sejmu wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyników wyborów przez Państwową Komisję Wyborczą w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Nadanie w tym terminie protestu w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu Najwyższego. Wedle art. 241 § 3 k.wyb. wnoszący protest powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty. Stosownie do art. 243 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający warunków określonych w art. 241. Niedopuszczalne jest przywrócenie terminu do wniesienia protestu. Art. 258 k.wyb. przewiduje, że w sprawach nieuregulowanych w dziale IV Kodeksu – „Wybory do Senatu” stosuje się odpowiednio przepisy działu III Kodeksu – „Wybory do Sejmu”. Relewantny z punktu widzenia niniejszej sprawy jest także art. 82 k.wyb., którego § 1 przewiduje, że przeciwko ważności wyborów, ważności wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony protest z powodu: 1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub 3 2) naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów. Art. 82 § 3 k.wyb. stanowi z kolei, iż protest przeciwko ważności wyborów w okręgu wyborczym lub przeciwko wyborowi posła, senatora, posła do Parlamentu Europejskiego, radnego lub wójta może wnieść wyborca, którego nazwisko w dniu wyborów było umieszczone w spisie wyborców w jednym z obwodów głosowania na obszarze danego okręgu wyborczego. Jak wskazuje się w orzecznictwie, przepis art. 243 § 1 k.wyb. odsyła do treści całego art. 241 k.wyb., a zatem do wszystkich jednostek redakcyjnych tego przepisu – a więc także do § 3, stawiającego przed osobą wnoszącą protest wyborczy wymaganie sformułowania zarzutów wymienionych w art. 82 § 1 Kodeksu wyborczego oraz przedstawienia lub wskazania dowodów na ich poparcie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 listopada 2015 r., III SW 119/15; postanowienie Sądu Najwyższego z 17 listopada 2015 r., III SW 136/15). Protest wyborczy wymaga przy tym przedstawienia lub wskazania dowodów, które rzeczywiście mogą potwierdzić wskazane zarzuty (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 grudnia 2007 r., III SW 63/07; postanowienie Sądu Najwyższego z 25 października 2011 r., III SW 22/11). Protest wniesiony przez M. H. opiera się na zarzucie naruszenia art. 87 § 1 k.wyb., zgodnie z którym partie polityczne mogą tworzyć koalicje wyborcze w celu wspólnego zgłaszania kandydatów. Partia polityczna może wchodzić w skład tylko jednej koalicji wyborczej. Wnoszący protest wskazał na proceder „przyjęcia (przez partie polityczne – przyp. aut.) na swój pokład kandydatów spoza swej partii, lecz rejestrując się jako komitet wyborczy partii” – podnosząc, że „oczywistym jest, że wszystkie te zabiegi dokonane zostały in farudem legis, celem obejścia zaporowej klauzuli 8% poparcia”. Jakkolwiek zakres protestu i związanej z tym sądowej kontroli ważności wyborów nie może być ograniczany do prawidłowości ściśle rozumianych czynności przebiegu głosowania oraz ustalenia wyników głosowania i wyborów – podstawą protestu może być zatem naruszenie art. 87 § 1 k.wyb. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2015 r., III SW 160/15) – to pamiętać jednak należy, że wnoszący protest, poza sformułowaniem zarzutu mieszczącego się w granicach 4 zakreślonych przez art. 82 § 1 k.wyb., zobligowany jest także do przedstawienia lub wskazania dowodów na jego poparcie (art. 241 § 3 k.wyb.). Wraz z rozpoznawanym protestem nie zostały zaś przedstawione żadne dowody. Jednocześnie M. H. nie wskazał żadnych dowodów – nie sformułował wniosków dowodowych – ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że „gdyby koalicje były rejestrowane jako koalicje, wynik wyborów mógłby być zupełnie inny. Zatem protest należy uznać za zasadny.”. W tej sytuacji stwierdzić należy, że wniesiony protest nie spełnia warunków określonych w art. 241 § 3 k.wyb. – i jako taki winien zostać pozostawiony bez dalszego biegu. Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że żaden przepis Kodeksu wyborczego nie ustanawia zakazu kandydowania przez członków danej partii politycznej z list komitetu wyborczego utworzonego przez inną partię polityczną – a zatem proceder, co do którego wnoszący protest twierdzi, że jest niedopuszczalny, w istocie nie jest w żaden sposób – czy to negatywnie czy pozytywnie – uregulowany. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 243 § 1 k.wyb. w zw. z art. 258 k.wyb., orzekł jak w sentencji postanowienia.