I NSWR 77/23

I NSWR 77/23 POSTANOWIENIE Dnia 23 listopada 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Janusz Niczyporuk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Tomasz Demendecki SSN Elżbieta Karska w sprawie z protestu J. R., przeciwko ważności referendum ogólnokrajowego, przy udziale Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 23 listopada 2023 r., postanawia: pozostawić protest bez dalszego biegu. UZASADNIENIE Pismem z 23 października 2023 r. (data prezentaty) J. R. (dalej: „Skarżący”) wniósł do Sądu Najwyższego protest przeciwko ważności referendum przeprowadzonego 15 października 2023 r. W uzasadnieniu protestu Skarżący stwierdziła, że około godziny 11:20 w Obwodowej Komisji Wyborczej w K. przy ul. […] wziął udział w referendum ogólnokrajowym zarządzonym na dzień 15 października 2023 r. Jak twierdzi Skarżący tego dnia podszedł do stolika z Obwodową Komisją Wyborczą, przedstawił dowód osobisty, złożył podpis na liście wyborców i ustnie przy świadkach złożył oświadczenie o odmowie przyjęcia karty do referendum. Uzasadniając motywy złożonego protestu Skarżący powołał się na nieprawidłowości, które w jego ocenie polegały na nieuwzględnieniu I NSWR 77/23 2 przez członka Obwodowej Komisji Wyborczej odmowy przyjęcia karty do referendum. Skarżący podkreślił nadto, że po otrzymaniu karty referendalnej i oddaniu głosu zastępca Przewodniczącego Obwodowej Komisji Wyborczej poinformował go o konieczności wrzucenia karty to urny, wbrew jego woli, ponieważ ten chciał zostawić ją „przy obserwatorze wyborczym”. Wskazane okoliczności stanowią w ocenie Skarżącego złamanie prawa wyborczego. Skarżący oczekuje nadto unieważnienia głosów referendalnych z komisji nr […] w K. oraz „W szczególności oczekuje unieważnienia jego głosu referendalnego”. Państwowa Komisja Wyborcza w odpowiedzi na protest pismem z 2 listopada 2023 r., wniosła o pozostawienie go bez dalszego biegu przytaczając w tym zakresie argumentację. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zasady wnoszenia protestów przeciwko ważności referendum ogólnokrajowego określa ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (tekst jedn. Dz.U. 2020, poz. 851 ze zm., dalej: „u.r.o.”). Zgodnie z art. 33 ust. 1 tej ustawy, przeciwko ważności referendum może być wniesiony protest ze względu na zarzut dopuszczenia się przestępstwa przeciwko referendum lub naruszenia przepisów u.r.o. dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyniku referendum. Wszelkie inne zarzuty stanowią wyjście poza przewidziany ustawą przedmiot protestu, co czyni go niedopuszczalnym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 2007 r., III SW 30/07, niepublikowane). Zgodnie natomiast z art. 34 ust. 1, protest przeciwko ważności referendum wnosi się do Sądu Najwyższego na piśmie w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyniku referendum przez Państwową Komisję Wyborczą w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie do art. 34 ust. 2 u.r.o., do warunków i trybu wnoszenia protestu przeciwko ważności referendum stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. 2022, poz. 1277 ze zm., dalej: „k.wyb.”). I NSWR 77/23 3 Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający warunków określonych w art. 241 k.wyb. Jak wskazuje się w orzecznictwie, przepis art. 243 § 1 k.wyb. odsyła do treści całego art. 241 k.wyb., a zatem do wszystkich jednostek redakcyjnych tego przepisu. Należy zatem stwierdzić, że wynikająca z normy prawnej zawartej w art. 243 § 1 zd. 1 k.wyb. sankcja w postaci pozostawienia protestu bez dalszego biegu dotyczy sytuacji, gdy protest pochodzi od osoby niewymienionej w katalogu podmiotów uprawnionych do dokonania tej czynności, zawartym w art. 82 § 3 k.wyb., lub został wniesiony z naruszeniem terminu przewidzianego w art. 241 § 1 k.wyb., bądź też nie spełnia wymagań formalnych stanowiących konstrukcyjne elementy protestu, określonych w art. 241 § 3 k.wyb., tj. gdy wnoszący nie formułuje zarzutów oraz nie przedstawia lub nie wskazuje dowodów, na których opiera swoje zarzuty (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2015 r., III SW 119/15). W pierwszej kolejności zważyć należy, że Skarżący nie domaga się stwierdzenia przez Sąd Najwyższy nieważności referendum zarządzonego na dzień 15 października 2023 r., a stwierdzenie nieważności oddanego przez niego głosu lub głosów referendalnych z komisji nr […] w K. Już tylko z tej przyczyny protest Skarżącego winien być pozostawiony bez dalszego biegu, skoro brak w nim niezbędnego elementu, konstytuującego i stanowiącego istotę protestu przeciwko ważności referendum, jakim jest żądanie stwierdzenia nieważności referendum. Skarżący w treści protestu, powołuje się nadto na zachowania członków Obwodowej Komisji Wyborczej nr […] w K. Zważyć przy tym należy, że nieprawidłowości takie, o ile rzeczywiście miały miejsce nie zostały wykazane. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na ich potwierdzenie, uchybiając tym samym obowiązkowi wynikającemu z art. 33 ust. 1 u.r.o. w zw. z art. 241 § 3 i art. 243 § 1 k.wyb. Z powyższych względów, na podstawie art. 34 ust. 2 u.r.o. w zw. z art. 243 § 1 k.wyb. postanowiono o pozostawieniu protestu wyborczego bez dalszego biegu. [SOP] [ms] I NSWR 77/23 4