I NSWR 831/23

I NSWR 831/23 POSTANOWIENIE Dnia 15 listopada 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Grzegorz Żmij (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Marek Dobrowolski SSN Aleksander Stępkowski w sprawie z protestu C. M. i M. M. przeciwko ważności referendum ogólnokrajowego przeprowadzonego w dniu 15 października 2023 r. przy udziale: 1) Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej, 2) Prokuratora Generalnego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 15 listopada 2023 r., pozostawia protest bez dalszego biegu. UZASADNIENIE Protestem z 24 października 2023 r. C. M. i M. M. wnieśli o „unieważnienie referendum” przeprowadzonego w dniu 15 października 2023 r. z uwagi na „dopuszczenie się przestępstwa przeciwko wyborom” mającego zmasowany charakter na terytorium całego kraju. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że posiadają wiedzę bezpośrednią oraz z serwisów społecznościowych, iż w lokalach OKW nie wydawano kart referendalnych, a także pytano biorących udział w referendum o liczbę kart do wydania. Podnieśli również, że doprowadzono do głosowania po godzinie 21:00, I NSWR 831/23 2 pomimo braku przedłużenia godzin głosowania przez PKW i po ujawnieniu sondażowych wyników wyborów. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Protest nie spełnia wymagań formalnych, dlatego też podlegał pozostawieniu bez dalszego biegu. Zgodnie z art. 33 ust. 1 u.r.o. przeciwko ważności referendum może być wniesiony protest ze względu na zarzut dopuszczenia się przestępstwa przeciwko referendum lub naruszenia przepisów niniejszej ustawy dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyniku referendum. Jak stanowi art. 34 ust. 2 u.r.o. do warunków i trybu wnoszenia protestu oraz sposobu jego rozpatrywania i trybu podejmowania uchwały w tej sprawie przez Sąd Najwyższy stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy. Stosownie do art. 241 § 3 k.wyb., wnoszący protest powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty. Biorąc pod uwagę powyższe przepisy stwierdzić należy, iż przedmiotem protestu wyborczego jest ważność referendum, a podstawę zakwestionowania tej ważności stanowią czyny przestępcze i naruszenia ustawy o referendum ogólnokrajowym dotyczące głosowania, ustalania wyników głosowania lub ustalania wyników samego referendum. Ponadto z wyżej przytoczonych przepisów wynika, iż obowiązkiem wnoszącego protest, zgodnie z przepisami ustawy o referendum ogólnokrajowym i odpowiednio stosowanymi przepisami Kodeksu wyborczego, jest sformułowanie w nim zarzutów dotyczących naruszenia unormowań zawartych w ustawie o referendum ogólnokrajowym, albo dopuszczenia się przestępstwa przeciwko referendum - mających wpływ na wynik wyborów, jak też przedstawienie lub wskazanie dowodów uzasadniających te zarzuty. Sąd Najwyższy analizując wniesiony protest doszedł do przekonania, że nie spełnia on wymogów z art. 241 § 3 k. wyb. w zw. z art. 34 ust. 2 u.r.o. I NSWR 831/23 3 Skarżący kwestionując ważność referendum, jako przyczynę jego nieważności wskazywali na przestępstwa przeciwko wyborom, jednakże aby zakwestionować wynik referendum ogólnokrajowego winni przede wszystkim wskazywać na przestępstwa przeciwko referendum rzutujących na głosowanie, ustalenie wyników głosowania lub wyniku referendum. Niezależnie od powyższego choć skarżący wskazywali na możliwość popełnienia przestępstwa nie sformułowali w tym zakresie adekwatnego zarzutu, jak również nie przedstawili i nie wskazali dowodów, na których je opierają. Podkreślić przy tym należy, że nie jest rolą Sądu Najwyższego zastępowanie skarżących w formułowaniu lub domniemywaniu możliwych do podniesienia zarzutów oraz wskazywanie lub poszukiwanie potencjalnych dowodów. Zgodnie z art. 243 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający warunków określonych w art. 241 k.wyb. Sankcja wynikająca z przytoczonego przepisu w postaci pozostawienia protestu bez dalszego biegu dotyczy m.in. sytuacji, gdy protest nie spełnia wymagań formalnych, stanowiących konstrukcyjne elementy protestu, określonych w art. 241 § 3 k.wyb., to jest, gdy wnoszący protest nie sformułuje zarzutów oraz nie przedstawi lub nie wskaże dowodów, na których opiera swoje zarzuty. Z uwagi na fakt, iż protest nie spełnia wymagań formalnych, o których mowa w art. 241 § 3 k.wyb. w zw. z art. 34 ust. 2 u.r.o., podlegał pozostawieniu bez dalszego biegu na podstawie art. 243 § 1 k.wyb. w zw. z art. 34 ust. 2 u.r.o. [SOP] [ał] I NSWR 831/23 4