I NWW 1/23
Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych2023-03-09
Skład orzekający: Janusz Niczyporuk, Adama Rocha, Adama Roch, Adam Roch
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego, oparty wyłącznie na kwestionowaniu procedury powołania sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa, może zostać rozpoznany jako wniosek o wyłączenie sędziego z powodu braku niezawisłości lub niezależności?Ratio decidendi
Wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego, który opiera się wyłącznie na kwestionowaniu procedury powołania sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa, a nie zawiera konkretnych zarzutów dotyczących braku niezawisłości lub niezależności tego sędziego w danej sprawie, podlega rozpoznaniu na podstawie art. 26 § 3 ustawy o Sądzie Najwyższym i powinien zostać pozostawiony bez rozpoznania. Sąd Najwyższy podkreślił, że kontestowanie statusu konstytucyjnego organu, jakim jest Krajowa Rada Sądownictwa, z uwagi na wpływ parlamentarzystów na jej skład, stanowi brak poszanowania dla demokratycznych podstaw państwa prawnego.Stan faktyczny
M. B., reprezentowany przez obrońcę, złożył wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Adama Rocha od orzekania w sprawie kasacyjnej I KK 352/22. Jako podstawę wniosku wskazano wątpliwość co do bezstronności sędziego, wynikającą z procedury jego powołania przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. Wniosek nie zawierał konkretnych zarzutów dotyczących braku niezawisłości lub niezależności sędziego w przedmiotowej sprawie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy pozostawił wniosek o wyłączenie sędziego bez rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
I NWW 1/23 POSTANOWIENIE Dnia 9 marca 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Janusz Niczyporuk w sprawie z wniosku M. B. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Adama Rocha od orzekania w sprawie o syg. akt I KK 352/22, po rozpoznaniu na posiedzeniu bez udziału stron w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 9 marca 2023 r., wniosek pozostawia bez rozpoznania UZASADNIENIE M. B. pismem z 29 grudnia 2022 r. (data prezentaty) reprezentowany przez obrońcę adwokata J. M. złożył do Sądu Najwyższego wniosek o wyłączenie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 2 k.p.k. oraz art. 6 ust 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności SSN Adama Rocha od rozpoznania sprawy kasacyjnej oznaczonej sygnaturą I KK 352/22. W uzasadnieniu wniosku o wyłączenie sędziego obrońca M. B. wyjaśnił, że istnieje uzasadniona wątpliwość co do bezstronności Sędziego, rozumiana jako zdolność do zachowania obiektywizmu w przedmiotowej sprawie. W ocenie obrońcy M. B. SSN Adama Roch powołany został na urząd Sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018, poz. 3). W jego ocenie sprawia to, że SSN Adam Roch nie jest w stanie zapewnić standardów przewidzianych w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1
I NWW 1/23 2 Europejskiej Karty Praw Człowieka i Obywatela, a zatem nie może przeprowadzić przedmiotowego postępowania w sposób rzetelny i bezstronny. Zgodnie z zarządzeniem Prezesa Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego z 4 stycznia 2023 r. do rozpoznania sprawy I NWW 1/23 wyznaczono niniejszy skład jednoosobowy. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziego skierowany do Sądu Najwyższego na podstawie uzasadniononej wątpliwość co do bezstronności Sędziego, rozumianej jako brak zdolności do zachowania obiektywizmu, jako obejmujący ustalenie oraz ocenę zgodności z prawem powołania sędziego lub jego umocowania do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości, podlegał rozpoznaniu w sposób określony w art. 26 § 3 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz.U. 2021, poz. 1904 z późn. zm., dalej: „u.SN”). Wskazać bowiem należy, że obrońca M. B. w istocie rzeczy usiłował jedynie zakwestionować procedurę powołania kandydatów na urząd sędziego Sądu Najwyższego. Zredagowany przez niego wniosek miał abstrakcyjny charakter i nie odnosił się do żadnych konkretnych okoliczności związanych ze sprawą I KK 352/22. Argumentacja obrońcy M. B. stanowi zaś wskazaną wyżej narrację na temat rzekomej wątpliwości co do bezstronności SSN Adama Rocha, rozumianej jako brak zdolności do zachowania obiektywizmu w rozpoznaniu sprawy kasacyjnej oznaczonej sygnaturą I KK 352/22. Jest to w jego ocenie związane z brakiem niezależności Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018, poz. 3; dalej: „ustawa z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o KRS”). Odnosząc się do powyższego Sąd Najwyższy wyjaśnia, że zgodnie z 9a ust. 1 ustawy z dnia o Krajowej Radzie Sądownictwa (tekst jedn. Dz.U. 2021 poz. 269 z późn. zm.; dalej: „u.KRS”), Sejm wybiera spośród sędziów Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, sądów administracyjnych i sądów wojskowych piętnastu członków Rady na wspólną czteroletnią kadencję.
I NWW 1/23 3 Należy wskazać, że władza zwierzchnia w Rzeczypospolitej Polskiej należy do Narodu, ten zaś, jeśli nie sprawuje jej bezpośrednio, to czyni to za pośrednictwem swoich przedstawicieli (art. 4 Konstytucji RP). Tym samym kontestowanie statusu konstytucyjnego organu, jakim jest Krajowa Rada Sądownictwa, z uwagi na fakt, że na jego osobowy skład wpływ mają parlamentarzyści czyli przedstawiciele Narodu wybrani w wyborach bezpośrednich (art. 104 ust. 1 Konstytucji RP) oceniać należy jako brak poszanowania dla demokratycznych podstaw państwa prawnego. W myśl natomiast art. 26 § 2 u.SN do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych należy rozpoznawanie wniosków lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Wniosek w trybie art. 26 § 2 u.SN podlega rozpoznaniu „na zasadach określonych w odrębnych przepisach”, a więc w sprawach karnych, na zasadach określonych w k.p.k., w tym w szczególności w art. 41 do art. 43 k.p.k. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 28 października 2020 r., I NWW 87/20). Ocena wniosku o wyłączenie sędziego, przedłożonego przy rozpatrywaniu konkretnej sprawy na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., jako pozostającego w zakresie kognicji Sądu Najwyższego, musi wiązać się z ustaleniem, czy wniosek taki zawiera konkretny zarzut braku niezawisłości sędziowskiej. Tymczasem obrońca M. B. nie sformułował żadnych konkretnych zarzutów mających świadczyć o braku niezawisłości sędziego SSN Adama Rocha lub braku jego niezależności. Podstawą argumentacji zgłoszonego przez niego wniosku jest kontestowanie procedury konkursowej prowadzonej przez Krajową Radę Sądownictwa, a ukształtowaną przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o KRS. Z tych względów, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 26 § 3 u.SN. orzekł, jak w sentencji postanowienia.
I NWW 1/23 4
Powiązane orzeczenia
- I NWW 457/23 2024-11-13Czy wniosek o wyłączenie sędziego z powodu braku bezstronności oraz wadliwego umocowania sędziego do pełnienia funkcji orzeczniczej, oparty na zarzutach dotyczących procedury powołania sędziego, powinien być rozpoznany p…
- I NWW 32/22 2022-09-09Czy wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego, oparty na zarzucie braku niezależności lub niezawisłości sędziego wynikającym z procedury powołania przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w określony sposób, podl…
- I NWW 261/22 2023-07-03Czy wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego, oparty na kwestionowaniu procedury powołania Krajowej Rady Sądownictwa i braku niezależności sądu, podlega rozpoznaniu przez Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicz…
- I NWW 249/24 2025-01-21Czy wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego, oparty na zarzucie braku niezależności sądu lub niezawisłości sędziego w związku z procedurą powołania sędziego lub składem Krajowej Rady Sądownictwa, powinien zostać p…
- I ZO 107/24 2024-08-19Czy wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego od rozpoznania sprawy jest zasadny, jeśli opiera się na zarzutach dotyczących wadliwości procedury ich powołania, niezależności Krajowej Rady Sądownictwa oraz statusu Izb…
Powołane przepisy
art. 41 § 1 KPKart. 42 § 2 KPKart. 6 ust 1art. 45 ust. 1art. 6 ust. 1art. 26 § 3art. 4art. 104 ust. 1art. 26 § 2art. 41art. 43 KPK§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy