II NSK 49/23

II NSK 49/23 POSTANOWIENIE Dnia 11 lipca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wojciechowski w sprawie z powództwa M. sp. z o.o. z siedzibą w P. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki o obliczenie opłaty koncesyjnej na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 11 lipca 2024 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 23 maja 2022 r., VII AGa 371/21 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od powoda M. sp. z o.o. z siedzibą w P. na rzecz pozwanego Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 540 (pięćset czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia postanowienia zobowiązanemu do dnia zapłaty. UZASADNIENIE Wyrokiem z 23 maja 2022 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację powoda M. Sp. z o.o. w P. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 24 lutego 2021 r., XVII AmE 322/19 oraz orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego. II NSK 49/23 2 Skargą kasacyjną z 26 sierpnia 2022 r. – uzupełnioną pismem procesowym z 19 września 2022 r. – M. Sp. z o.o. w P. zaskarżyła ww. wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy na podstawie art. 39816 k.p.c. poprzez uwzględnienie apelacji powoda i zmianę wyroku Sądu I instancji poprzez uwzględnienie złożonego w sprawie odwołania oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego za pierwszą i drugą instancję, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na dwóch przesłankach, tj. potrzebie wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości oraz oczywistej zasadności skargi. W uzasadnieniu wniosku o przejęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powodowa spółka wskazała przede wszystkim na istnienie potrzeby dokonania wykładni przepisów § 4 ust 3 i § 6 ust. 1-4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 października 2021 r. w sprawie opłaty koncesyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1938; dalej jako też jako „rozporządzenie”) w zw. z art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r., poz. 266). Skarżąca podkreśliła, że w ocenie spółki przyjęta przez Prezesa URE wykładnia jest niezgodna z ich istotą i celem, a także zakresem delegacji ustawowej. Jak wskazała, art. 34 ust. 3 wprowadza delegację ustawową dla Rady Ministrów do ustalenia, w drodze rozporządzenia wysokości i sposobu pobierania przez Prezesa URE opłat koncesyjnych. Zatem z brzmienia treści upoważnienia, a także wynikającej z Konstytucji RP zasady, iż nakładać daninę publiczną można jedynie w drodze aktu o randze ustawy, należy – w ocenie skarżącej spółki – wywieść, że rozporządzenie w sprawie opłat koncesyjnych nie może stanowić podstawy do żądania opłaty, której nie przewiduje ustawa. Skoro zaś przepis rangi ustawowej ustanowił jako zasadę opłatę coroczną, a więc płaconą raz do roku, to delegację ustawową do wydania rozporządzenia odnoszącego się tylko do wysokości i sposobu pobierania tego typu opłat, należy wykonywać ściśle II NSK 49/23 3 i tylko w takim właśnie kierunku. Oznacza to – zdaniem skarżącej – że rozporządzenie wydane na podstawie i w granicach delegacji ustawowej mogło wskazywać na wysokość i sposób poboru opłat, ale dokonywanych tylko raz do roku. W podsumowaniu wywodu skarżąca podniosła, że w wyniku błędnej wykładni regulacji dotyczących obowiązku uiszczania opłaty za udzielenie koncesji OPC, opartej o zaburzenie hierarchii obowiązujących aktów prawnych przez Prezesa URE, Sąd Okręgowy oraz Sąd Apelacyjny, skarżąca nie miała możliwości dochodzenia swoich praw, gdyż organ jak i Sądy, które przeanalizowały sprawę, opierały się na nieuzasadnionej interpretacji obowiązujących przepisów, w następstwie czego spółka zobowiązania była uiścić opłatę koncesyjną drugi raz w ciągu jednego roku. Ponadto skarżąca wskazała, że stan faktyczny w sprawie spełnia również przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., podkreślając, że zarówno utrudnienia logistyczno-techniczne, jak i ciężka sytuacja finansowa, których doświadczyła w ostatnim czasie, świadczą o działaniu siły wyższej. Nie ma ona też takich uprawnień, które pozwoliłyby na zatrzymanie zaistniałych zdarzeń czy działań organów skarbowych. Nie zostało to jednak – w ocenie skarżącej – prawidłowo zinterpretowane przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki czy kolejne instancje. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz w każdym przypadku o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu Prezes URE wskazał, że w jego ocenie skarżąca spółka nie wykazała celowości dokonania wykładni przepisów prawa ze względu na potrzeby praktyki sądowej, a nadto podkreślił, że w przedmiotowej sprawie ukształtowała się już jednolita w orzecznictwie Sądu Apelacyjnego i dominująca w orzecznictwie SOKiK wykładani przepisów prawa regulujących pobieranie opłat koncesyjnych, a wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie, od którego powód wywiódł skargę kasacyjną, jest jednym z wielu wydanym w tej instancji potwierdzających przyjętą jednolitą na tym poziomie orzeczniczym wykładnię. Nadto podniósł, iż powód nie zdołał wykazać, że zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawa budzących wątpliwości, podkreślając, że skarżący II NSK 49/23 4 nie zaproponował w skardze, żadnych pogłębionych wywodów w tym zakresie popartych doktryną czy orzecznictwem. Jego wywód sprowadza się w zasadzie do stwierdzenia, że przepisy rozporządzenia są sprzeczne z delegacja ustawową tj. art. 34 ust.3 ustawy – Prawo energetyczne. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 1. Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. 2. W niniejszej sprawie skarżący w pierwszej kolejności oparł wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., czyli na wystąpieniu w sprawie potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. 3. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego, z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 22 maja 2024 r., I CSK 114/23; 6 czerwca 2024 r., I CSK 1310/23). W przypadku, gdy w ramach stosowania tych przepisów powstały już w orzecznictwie sądów określone rozbieżności, skarżący powinien je przedstawić, jak też uzasadnić, że dokonanie wykładni jest niezbędne II NSK 49/23 5 do rozstrzygnięcia sprawy (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07; z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15; z 25 czerwca 2020 r., III UK 473/19). 4. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że przedstawiona skarga nie spełnia opisanych wymogów. Skarżąca spółka nie zawarła w skardze żadnych pogłębionych wywodów w zakresie wykładni § 4 ust. 3 i § 6 ust. 1-4 rozporządzenia w zw. z art. 34 ust. 3 Prawa energetycznego. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania sprowadza się do ogólnego zakwestionowania trafności wykładni przyjętej przez Sąd II-ej instancji oraz wyrażenia własnego stanowiska w tym zakresie. W szczególności strona skarżąca nie zaprezentowała orzeczeń sądowych, w których wyrażane byłyby rozbieżne poglądy co do podnoszonej kwestii, jak również nie odwołała się do dorobku doktryny w tym zakresie. Nie wyjaśniła również, z jakiego powodu dotychczasowe bogate orzecznictwo sądów ma być niewystarczające dla rozstrzygnięcia wątpliwości co do wykładni tych przepisów. 5. Na marginesie jedynie zauważyć można, że stanowisko Sądu Apelacyjnego w Warszawie w zakresie interpretacji powołanych przez skarżącego przepisów zostało zaaprobowane również w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 czerwca 2022 r., I NSK 64/21). 6. Odnosząc się do drugiej z powołanych przez skarżącego przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania należy podkreślić, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 czerwca 2024 r., I CSK 3602/23 i tam powołane orzecznictwo). II NSK 49/23 6 7. W niniejszej sprawie zaś skarżący ograniczył się do zdawkowego wskazania, że „…utrudnienia logistyczno-techniczne, jak i ciężka sytuacja finansowa, których doświadczyła w ostatnim czasie, świadczą o działaniu siły wyższej”, co miało zostać błędnie ocenione przez Sąd II-ej instancji. Jednocześnie nie zawarł żadnych argumentów wyjaśniających, dlaczego Sąd Najwyższy powinien uwzględnić tę przyczynę przyjęcia skargi do rozpoznania. 8. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c., art. 99 k.p.c. i art. 108 § 1 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 14 ust. 2 pkt 3 w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935). [SOP] [ał]