II NSKP 34/23

WyrokIzba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych2025-05-07

Skład orzekający: Paweł Księżak, Maria Szczepaniec, Paweł Wojciechowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna nałożona przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki za niestosowanie się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej, wprowadzonych na podstawie art. 11c ust. 2 pkt 2 Prawa energetycznego, jest zasadna, jeśli ograniczenia te nie zostały wprost wymienione w hipotezie art. 56 ust. 1 pkt 3a Prawa energetycznego w brzmieniu obowiązującym do 3 lipca 2021 r.?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, uznając, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów art. 327¹ § 1 k.p.c., co uniemożliwia kontrolę kasacyjną. W szczególności brak było ustaleń faktycznych, dowodów, na których się oparto, oraz przyczyn odmowy wiarygodności innym dowodom. Sąd Najwyższy wskazał również, że ocena prawna dotycząca podstawy prawnej nałożenia kary była lakoniczna i nie pozwalała na rekonstrukcję toku myślowego sądu odwoławczego.
Stan faktyczny
Prezes Urzędu Regulacji Energetyki nałożył na spółkę M.1 karę pieniężną za niestosowanie się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej w sierpniu 2015 r. Sąd Okręgowy uchylił decyzję, uznając brak podstaw do nałożenia kary, m.in. z powodu niedoręczenia planu ograniczeń. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, oddalając odwołanie spółki i zasądzając koszty na rzecz Prezesa URE, uznając, że ograniczenia podlegają sankcjom, a spółka powinna mieć świadomość zmienionych wartości mocy umownej i bezpiecznej. Spółka wniosła skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w punktach II i III oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie, pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego. Skarga kasacyjna w zakresie dotyczącym punktu I wyroku została odrzucona.

Pełny tekst orzeczenia

II NSKP 34/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 maja 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wojciechowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Paweł Księżak SSN Maria Szczepaniec w sprawie z powództwa M.1 spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki o wymierzenie kary pieniężnej na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 7 maja 2025 r. po rozpoznaniu skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 18 stycznia 2022 r. sygn., VII AGa 155/21 1. odrzuca skargę kasacyjną w zakresie, w jakim dotyczyła ona punktu I (pierwszego) zaskarżonego wyroku; 2. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie II (drugim) oraz III (trzecim) i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego. II NSKP 34/23 2 UZASADNIENIE Decyzją z 9 października 2018 r. numer […] (dalej: „Decyzja”) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (dalej zamiennie: „Prezes URE” lub „pozwany”), na podstawie art. 56 ust. 2 i art. 56 ust. 1 pkt 3a, w związku z art. 11 i art. 11d ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz.U. 2018, poz. 755,650, 685,771,1000,1356, 1629 i 1637, dalej zamiennie: „p.e.” lub „Prawo energetyczne”) w związku z § 5 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lipca 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu wprowadzania ograniczeń w sprzedaży paliw stałych oraz w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej lub ciepła (Dz.U. 2007, nr 133, poz. 924 dalej: „Rozporządzenie”) oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2017, poz. 1257 ze zm.) w związku z art. 30 ust. 1 p.e., po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu w dniu 17 maja 2017 r. na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 3a p.e., postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia odbiorcy: M. sp. z o.o. w S. kary pieniężnej za niestosowanie się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej wprowadzonych w dniach 10-31 sierpnia 2015 r., orzekł, co następuje: 1. M. sp. z o. o. w odniesieniu do obiektów zlokalizowanych w S: a. przy ulicy [...] w dniach 10 i 11 sierpnia 2015 r., b. przy ulicy gen. [...]1 w dniach 10 i 11 sierpnia 2015 r. naruszyła obowiązek stosowania się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej wynikający z art. 11 i art. 11d ust. 3 p.e., co podlega karze pieniężnej określonej w art. 56 ust. 1 pkt 3a p.e. 2. Za działanie wymienione w punkcie 1 wymierzył M. sp. z o.o. karę pieniężną w kwocie 79 174 zł. Zaznaczenia wymaga, że wpisem z 28 października 2019 r. ujawnionym w Krajowym Rejestrze Sądowym zmianie uległa nazwa spółki z „M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S.” na „M.1 spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S.” (dalej zamiennie: „powód”, „skarżący”, „Spółka” lub „Odbiorca”) . Powód złożył odwołanie zaskarżając decyzję w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji w całości II NSKP 34/23 3 poprzez umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie wymierzenia spółce kary pieniężnej za niestosowanie się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej. Pozwany wniósł o oddalenie odwołania oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wyrokiem z dnia 30 listopada 2020 r. Sąd Okręgowy w Warszawie w punkcie 1 uchylił zaskarżoną decyzję, w punkcie 2 zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 837 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd Okręgowy ustalił, że dostawa energii elektrycznej na powoda była realizowana w oparciu o zawartą z T. S. A. (dalej: „OSD”) umowę o świadczenie usług dystrybucji z dnia 28 maja 2013 r., nr […] (punkt poboru ul. [...] w S.) oraz z dnia 20 grudnia 2010 r., nr […] (punkt poboru ul. [...]1 w S.). Informacje o wielkości danych dotyczących odbiorcy, co do powyższych punktów poboru zostały zawarte w Planach wprowadzania ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej z dnia 11 sierpnia 2014 r., dotyczących okresu od 10 do 31 sierpnia 2015 r. (dalej: „Plany wprowadzenia ograniczeń”). P. S.A. (dalej zamiennie: „P. S.A.” lub „O.1”) w dniu 10 sierpnia 2015 roku wydały komunikat, iż w związku z obniżeniem dostępnych rezerw zdolności wytwórczych poniżej niezbędnych wielkości, spowodowanych m.in. wyjątkowo wysokimi temperaturami i niskimi stanami wód w zbiornikach wodnych i rzekach, stwierdziły wystąpienie zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej w rozumieniu postanowień art. 3 pkt 16d p.e. wprowadzając, na podstawie art. 11c ust. 2 pkt 2 p.e., od godz. 10:00 dnia 10 sierpnia 2015 r. ograniczenia w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej. Jednocześnie, w dniu 10 sierpnia 2015 r. P. S.A., działając na podstawie art. 11c ust. 3 p.e., powiadomiły Ministra Gospodarki i Prezesa URE o wystąpieniu zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej, podjętych działaniach i środkach w celu usunięcia tego zagrożenia i zapobieżenia jego negatywnym skutkom oraz zgłosiły Ministrowi Gospodarki konieczność wprowadzenia ograniczeń na podstawie art. 11 ust. 7 p.e., tj. w trybie wydania przez Radę Ministrów rozporządzenia o wprowadzeniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej do dnia 31 sierpnia 2015 r. Rada II NSKP 34/23 4 Ministrów w dniu 11 sierpnia 2015 r. wydała Rozporządzenie w sprawie wprowadzenia ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej, które zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw pod poz. 1136 i wprowadziło te ograniczenia w okresie od dnia 11 sierpnia 2015 r. od godz. 24:00 do dnia 31 sierpnia 2015 r. do godz. 24:00. Na wezwanie Prezesa URE O., do której sieci Odbiorca jest przyłączony, pismem z dnia 10 maja 2016 r. oraz pismem z dnia 5 sierpnia 2016 r. przedstawił zbiorcze dane wskazujące na stopień niedostosowania się odbiorców ujętych w planie wprowadzania ograniczeń do wprowadzonych ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej. Na podstawie powyższych danych zostały wygenerowane informacje wskazujące na stopień niedostosowania się Odbiorcy do wprowadzonych w dniach 10-31 sierpnia 2015 r. ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej w odniesieniu do punktów poboru energii elektrycznej w obiekcie Odbiorcy. W powyższej informacji wskazano, że Odbiorca nie dostosował się do wprowadzonych w dniach 10-31 sierpnia 2015 r. ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej, w odniesieniu do dwóch obiektów w następujący sposób: w punkcie poboru w S. przy ul. [...] wartość przekroczenia przez Odbiorcę dopuszczalnego poboru mocy [MW w godzinie] w poszczególnych dniach wyniosła: 1. 10 sierpnia 2015 r. łącznie 0,1194000 (MW w godzinie); 2. 11 sierpnia 2015 r. łącznie 0,0750000 (MW w godzinie); Łącznie dla wyżej wymienionego okresu w tym punkcie poboru odbiorca przekroczył 0,1944000 MW w godzinie. W punkcie poboru w S. przy ulicy gen. [...]1 wartość przekroczenia przez Odbiorcę dopuszczalnego poboru mocy [MW w godzinie] w poszczególnych dniach wyniosła: 1. 10 sierpnia 2015 r. łącznie 20,4770000 (MW w godzinie); 2. 11 sierpnia 2015 r. łącznie 5,7200000 (MW w godzinie); Łącznie dla wyżej wymienionego okresu w punkcie poboru w S. przy ulicy [...]1 Odbiorca przekroczył 26,1970000 MW w godzinie. W obu punktach poboru Odbiorca przekroczył łącznie 26,3914 MW w godzinie. Sąd I instancji uznał, iż powód nie należy do kręgu podmiotów, które w myśl § 6 ust. 1 Rozporządzenia podlegają ochronie przed wprowadzanymi ograniczeniami. II NSKP 34/23 5 Sąd Okręgowy wskazał, że w czasie wprowadzonych ograniczeń w odniesieniu do punktu poboru przy ul. [...]1 w S. powoda wiązała moc umowna w wysokości 7 800 kW, natomiast moc bezpieczna wynosiła wówczas 3 600 kW. Pomimo tego w Planie wprowadzania ograniczeń dla tego punktu poboru wskazana była wartość mocy umownej w wysokości 7,527 MW. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że zarówno wartość mocy umownej jak i wartość mocy bezpiecznej wskazana w Planie wprowadzania ograniczeń była nieaktualna w stosunku do wartości umówionych z powodem, które obowiązywały powoda w czasie wprowadzonych ograniczeń. Z tego wynika, że w dniach 10 i 11 sierpnia 2015 r. Plan wprowadzania ograniczeń pochodzący z dnia 11 sierpnia 2014 r. zawierał wartości niezgodne z umową, a zatem wbrew treści § 9 Rozporządzenia. Wartość mocy umownej w 11 stopniu zasilania została określana nieprawidłowo, wbrew treści § 9 pkt 2 Rozporządzenia, a tym samym wartości dotyczące stopni zasilania od 12 do 19 nie zostały określone w sposób zapewniający równomierne obniżanie mocy elektrycznej pobieranej przez odbiorcę. Powyższe jest o tyle istotne, że w myśl cytowanego wyżej § 9 Rozporządzenia, wielkości planowanych ograniczeń zawarte w planach ograniczeń określa się z uwzględnieniem wysokości mocy umownej określonej w umowie, przy 11 stopniu zasilania, zwłaszcza, iż stopnie zasilania od 12 do 19 (które według zbiorczego zestawienia były wprowadzone w dniach 10,11 sierpnia 2015 roku - k. 10-11 akt adm.) powinny zapewniać równomierne obniżanie mocy elektrycznej pobieranej przez odbiorcę. W odniesieniu do rozliczenia przekroczenia poboru energii w czasie wprowadzonych ograniczeń co do punktu poboru przy ul. [...] w S. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że powód wskazał, że z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby Spółka otrzymała ustalony dla niej pismem z dnia 11 sierpnia 2014 r. Plan wprowadzania ograniczeń. Plan wprowadzania ograniczeń dla tego punktu poboru znajduje się w aktach postępowania administracyjnego, ale pozwany nie wykazał, że plan ten został skutecznie powodowi doręczony. W ocenie Sądu Okręgowego załączony do akt postępowania administracyjnego dokument w postaci wydruku dotyczącego korespondencji wychodzącej z dnia 12 sierpnia 2014 roku, nie stanowi wystarczającego dowodu, że dokument ten został powodowi doręczony w taki sposób, aby powód mógł zapoznać się z jego treścią w myśl art. 61 § 1 k.c. Brak było II NSKP 34/23 6 zatem podstaw do przyjęcia, że wskazane wartości w przedmiotowym Planie wprowadzenia ograniczeń były dla powodowa wiążące, w szczególności we wskazanych przez pozwanego dniach 10 i 11 sierpnia 2015 roku. Tym samym, żaden z tych dokumentów (k. 8-9, 10-11 akt adm.) nie mógł posłużyć pozwanemu do prawidłowego ustalenia wartości dokonanych ewentualnie przekroczeń poboru energii przez powoda w dniu 10 i 11 sierpnia 2015 r. Sąd Okręgowy uznał, że brak było podstaw do nałożenia na powoda kary pieniężnej, wskazanej w punkcie 2 decyzji. Za powyższym przemawiała również okoliczność, iż pozwany dokonał wymiaru kary ustalonej wprost proporcjonalnie do wartości ustalonego przez pozwanego przekroczenia. Od powyższego rozstrzygnięcia apelację wniósł pozwany, zaskarżając je w całości i wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez oddalenie odwołania powoda oraz zmianę rozstrzygnięcia o kosztach procesu poprzez zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, za pierwszą instancję, według norm prawem przepisanych oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zmianę zaskarżonej przez powoda decyzji Prezesa URE częściowo w pkt 1 poprzez orzeczenie niedostosowania się przez powoda do wprowadzonych ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej w odniesieniu do obiektów zlokalizowanych w S. przy ul. [...] w dniach 10 i 11 sierpnia 2015 r. i przy ul. [...]1 w dniu 10 sierpnia 2015 r. oraz w pkt 2 tej decyzji poprzez wymierzenie powodowi kary pieniężnej w kwocie 5326 zł, oddalenie odwołania powoda w pozostałej części i wzajemne zniesienie między stronami kosztów postępowania za obie instancje. Wyrokiem z 18 stycznia 2022 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie w sprawie o sygn. VII AGa 155/21 w punkcie I sprostował zaskarżony wyrok w ten sposób, że w miejsce oznaczenia firmy powoda „M.” wpisał każdorazowo „M.1” oraz w punkcie II zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że: w punkcie 1 oddalił odwołanie, w punkcie 2 zasądził od M.1 spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 720 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w punkcie III zasądził od M.1 spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na rzecz II NSKP 34/23 7 Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 540 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny wskazał, że nie można zaaprobować takiej wykładni przepisów, która nakazywałaby uznać, iż ograniczenia w dniach 10 i 11 sierpnia 2015 r. nie podlegają sankcjom. Nie można bowiem tracić z pola widzenia nadrzędnego celu, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa Krajowego Systemu Elektroenergetycznego. Mając to na uwadze, nie zgodził się z Sądem Okręgowym jakoby nie było podstaw do nałożenia na powoda kary wskazanej w pkt 2 zaskarżonej decyzji. Rozstrzygając o niezasadności nałożenia kary Sąd Okręgowy oparł się na kwestii niedoręczenia planu ograniczeń. Sąd Apelacyjny nie podzielił oceny dokonanej przez Sąd I instancji. Powód powinien mieć świadomość zmienionej wartości mocy umownej i bezpiecznej. Sąd Apelacyjny wskazał, że nie można się zgodzić z powodem, iż przekroczenia miały charakter nieznaczny i niezawiniony, co miałoby wskazywać na możliwość odstąpienia od wymierzenia kary. Sąd II instancji zważył, że szkodliwość czynu jest znaczna, a nie znikoma, co wyklucza możliwość odstąpienia od wymierzenia kary. Sytuacja do której doszło w sierpniu 2015 r. związana z warunkami pogodowymi spowodowała zagrożenie bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej i zdolności przesyłowej krajowego systemu przesyłowego. Nastąpiła dodatkowo kumulacja negatywnych zachowań odbiorców energii, na co wskazał Prezes URE w uzasadnieniu swojej decyzji, jednocześnie organ uwzględnił fakt, iż powód dostosował się ostatecznie do ograniczeń zawężając podstawę wymiaru kary wyłącznie do godzin, w których miało miejsce naruszenie. Zatem organ uwzględnił powyższą okoliczność przy wymiarze kary. Przyjęta metodologia wymiaru kary jako iloczyn 3000 zł i łącznego przekroczenia mocy odpowiadającego ilości MW w poszczególnych godzinach doby jest adekwatnym do naruszenia obciążeniem. Skargą kasacyjną z 21 kwietnia 2022 r. powód zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 18 stycznia 2022 r. sygn. VII AGa 155/21 w całości. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił: 1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania tj. II NSKP 34/23 8 1. art. 321 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 382 k.p.c., przez wydanie zaskarżonego wyroku bez dostatecznego rozpoznania i ustosunkowania się do zarzutów Spółki zawartych w odwołaniu od Decyzji oraz piśmie procesowym Spółki z dnia 30 lipca 2020 r., a dotyczących twierdzeń faktycznych i zarzutów naruszenia art. 11c ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 11d ust. 3 p.e., oraz art. 56 ust 1 pkt 3a p.e. (w brzmieniu obowiązującym do 3 lipca 2021 r.), a w konsekwencji braku podstawy prawnej i kompetencji Prezesa URE do wymierzenia Spółce kary pieniężnej na mocy Decyzji, podczas gdy kwestie te stanowią istotę sprawy, która nie została przez Sąd Apelacyjny rozpoznana; 2. art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 47953 § 1 k.p.c. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 56 ust. 1 pkt 3a (w brzmieniu obowiązującym do 3 lipca 2021 r.) i art. 30 ust. 1 p.e. poprzez zmianę zaskarżonego wyroku i oddalanie odwołania Spółki od Decyzji, pomimo że Decyzja była nieważna z mocy prawa jako wydana bez podstawy prawnej tj. w sytuacji gdy przepis art. 56 ust 1 pkt 3a p.e. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania Decyzji nie dawał możliwości nałożenia przez Prezesa URE kar pieniężnych za niestosowanie się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej wprowadzonych na podstawie art. 11c ust. 2 pkt 2 p.e.i obowiązujących w dniach 10-11 sierpnia 2015 r.; 3. art. 3271 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 387 § 21 pkt 1 i 2 k.p.c., poprzez sporządzanie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób, który nie pozwala ustalić podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, oraz zasadniczych motywów rozstrzygnięcia przesądzających o zmianie wyroku SOKiK i oddaleniu odwołania Spółki, ponieważ: 1. nie jest jasne jaka była podstawa faktyczna rozstrzygnięcia, jakie fakty Sąd Apelacyjny uznał za udowodnione, na jakich dowodach się oparł bowiem uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że z jednej strony Sąd Apelacyjny nie wskazuje w nim aby dokonał odmiennych ustaleń zaś z drugiej strony nie stwierdził aby ustalając podstawę faktyczną przyjął za własne ustalenia SOKiK w całości lub w części; 2. wyjaśnienie przyczyn uznania za zasadne zarzutów apelacyjnych pozwanego, oraz przyczyn dokonania przez Sąd Apelacyjny odmiennej od SOKiK oceny II NSKP 34/23 9 prawnej w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności prawnych takich jak: (i) podstawa prawna wprowadzonych w dniach 10-11 sierpnia 2015 r. ograniczeń oraz (ii) podstawa prawna wymierzenia kary pieniężnej na Spółkę, zostało przeprowadzone bez jakiekolwiek analizy normatywnej przepisów prawa materialnego oraz bez przytoczenia ich treści i sprowadza się li tylko do jednego akapitu na str. 15 uzasadnienia zaskarżonego wyrok; 3. podstawa prawna rozstrzygnięcia została błędnie (w sposób niepełny) przywołana jako: „art. 56 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 11, art. lic ust. 3, art. lid ust. 3 oraz w z w. z art. lic ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo energetyczne” co nie pozwala w pełni ustalić jakie przepisy prawa materialnego stanowiły rzeczywiście podstawę prawną rozstrzygnięcia wobec ich nieprawidłowego przytoczenia w szczególności wobec braku w przepisach ustawy prawo energetyczne przepisów oznaczonych przez Sąd Apelacyjny jako: „art. lic ust. 3, art. lid ust. 3 oraz w z w. z art. lic ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo energetyczne”; 4. Sąd Apelacyjny zmieniając wyrok SOKiK i oddalając odwołanie Spółki od Decyzji nie odniósł się w sposób dostateczny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów Spółki dotyczących w szczególności braku podstawy prawnej i kompetencji Prezesa URE do wymierzenia Spółce kary pieniężnej na podstawie art. 56 ust 1 pkt 3a p.e.(w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania Decyzji) w szczególności zaś do zarzutów niedopuszczalnej i naruszającej podstawowe standardy gwarancyjne wykładni rozszerzającej art. 56 ust. 1 pkt 3a p.e. (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania Decyzji) oraz wadliwości legislacyjnej tegoż przepisu oraz konieczności; respektowania tych standardów przy stosowaniu przepisów określających delikty administracyjne; 5. w uzasadnieniu nie zostało dostatecznie wyjaśnione z jakich powodów Sąd Apelacyjny inaczej ocenił zalegające w aktach sprawy dowody (pismo T. S A. z dnia 11 stycznia 2018 r. wraz z jego załącznikami – zbiorczy wydruk z korespondencji – wychodzące w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności: (i) skuteczności doręczenia Spółce przez OSD II NSKP 34/23 10 ustalonego pismem z dnia 11 sierpnia 2014 r. Planu wprowadzania ograniczeń dla zakładu Spółki przy ul. [...] w S.; - co miało istny wpływ na wynik sprawy i co skutkuje niemożnością poddania zaskarżonego wyroku skutecznej kontroli instancyjnej. 6. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj. 1. art. 56 ust. 1 pkt 3a p.e. (w brzmieniu obowiązującym do 3 lipca 2021 r.) w zw. z art. 11, art. 11d ust. 3 p.e. oraz art. 11c ust. 2 pkt 2p.e., § 8 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 oraz § 9 Rozporządzenia poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że: 1. przepis art. 56 ust. 1 pkt 3a p.e. (w brzmieniu obowiązującym do 3 lipca 2021 r.) sankcjonował naruszenie przez Spółkę ograniczeń poboru mocy wprowadzonych przez operatora systemu przesyłowego – P. S.A w dniu 10 sierpnia 2015 r. od godziny 10:00 i obowiązujące do końca dnia 11 sierpnia 2015 r. do godziny 24:00, podczas gdy prawidłowa, językowa wykładnia art. 56 ust. 1 pkt 3a p.e. (w brzmieniu obowiązującym do 3 lipca 2021 r.) nakazuje uznać, że naruszenie ww. ograniczeń nie mieści się w hipotezie tego przepisu, gdyż ograniczenia wprowadzone na podstawie art. 11c ust. 2 pkt 2) p.e. nie zostały w niej w ogóle wskazane, a zawarte w art. 56 ust. 1 pkt 3a) p.e. wyliczenie ma charakter enumeratywny, co stanowi zarazem całkowicie niedopuszczalną wykładnię rozszerzającą rzeczonego przepisu; 2. przepis art. 11d ust. 3 p.e. stanowi rozwinięcie (dopełnienie) uprawnień O.1 wskazanych w art. 11c ust. 2 p.e., oraz jakoby te przepisy łącznie miały stanowić podstawę prawną wprowadzanych ograniczeń podczas gdy przepis ten (art. 11d ust. 3 p.e.) dotyczy możliwości ograniczenia przez O., a nie O.1, świadczonych przez nich usług przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej w zakresie niezbędnym do usunięcia zagrożenia bezpieczeństwa dostaw, względnie nie stanowi on samoistnej podstawy wprowadzenia ograniczeń przez O.1, a nadto jeśli by nawet hipotetycznie przyjąć, iż oba przepisy (art. 11c ust. 2 pkt 2 p.e. i art. 11d ust. 3 p.e.) stanowią dopiero łącznie podstawę prawną wprowadzonych ograniczeń, to nawet w takiej sytuacji art. 56 ust. 1 pkt 3a p.e. nie mógłby stanowić podstawy prawnej wymierzenia Spółce kary pieniężnej za naruszenie ograniczeń II NSKP 34/23 11 wprowadzonych na takiej właśnie podstawie bowiem w hipotezie tego przepisu w brzmieniu sprzed 3 lipca 2021 r. nie mieściło się zachowanie polegające na „niestosowaniu się do ograniczeń wprowadzonych na podstawie art. 11c ust 2 pkt 2 p.e. w zw. z art. 11d ust. 3 p.e., a zawarte w art. 56 ust. 1 pkt 3a) p.e. wyliczenie ma charakter enumeratywny zaś wymierzenie kary pieniężnej w takich okolicznościach stanowi zarazem całkowicie niedopuszczalną wykładnię rozszerzającą rzeczonego przepisu; 3. przywołane w petitum zarzutu przepisy winny być „odczytywane i stosowane” łącznie, oraz, że ich wykładnia powinna prowadzić do wniosku, że w systemie prawa w dniu wydania zaskarżonej Decyzji istniała podstawa prawna do wymierzenia Spółce kary pieniężnej wskazanej w pkt 2 Decyzji podczas gdy zawarte w art. 56 ust. 1 pkt 3a p.e. wyliczenie ma charakter enumeratywny, a naruszenie ograniczeń wprowadzonych na podstawie art. 11c ust. 2 pkt 2 p.e. nie mieści się w hipotezie tego przepisu, co stanowi zarazem niedopuszczalną wykładnię rozszerzającą przepisu karnego na niekorzyść; a nadto jeśli by nawet hipotetycznie przyjąć, że wszystkie wymienione w zarzucie przepisy (tj. art. 11, art. 11d ust. 3 art. 11c ust. 2 pkt 2 p.e., § 8 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 oraz § 9 Rozporządzenia) łącznie dopiero stanowiły podstawę prawną wprowadzonych w dniach 10-11 sierpnia 2015 r. ograniczeń, to aby przepis art. 56 ust.1 pkt 3a p.e. (w brzmieniu sprzed 3 lipca 2021 r.) mógł stanowić podstawę prawną do nałożenia kary pieniężnej za ich naruszenie musiałby w swej hipotezie określać, że karze podlega zachowanie polegające na niestosowaniu się do ograniczeń wprowadzonych na tak określonej podstawie prawnej (tj. na podstawie art. 11, art. 11d ust. 3, art. 11c ust. 2 pkt 2 p.e. oraz § 8 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 oraz § 9 Rozporządzenia), podczas gdy zachowanie takie nie zostało wymienione w hipotezie art. 56 ust. 1 pkt 3a p.e. (w brzmieniu sprzed 3 lipca 2021 r.), a wymierzenie kary pieniężnej w takich okolicznościach na podstawie tegoż przepisu stanowiło zarazem całkowicie niedopuszczalną wykładnię rozszerzającą rzeczonego przepisu; 1. art. 56 ust. 1 pkt 3a p.e. (w brzmieniu obowiązującym do 3 lipca 2021 r.) w zw. z art. 11, art. 11d ust. 3 p.e. oraz art. 11c ust. 2 pkt 2p.e., § 8 ust. 1, ust. II NSKP 34/23 12 2 i ust. 3 oraz § 9 i § 10 Rozporządzenia poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że: 1. plany wprowadzania ograniczeń w sprzedaży paliw stałych oraz w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej lub ciepła nie mogą podlegać częstszej niż coroczna aktualizacji, również w przypadku gdy w trakcie roku dojdzie do zmiany umowy w zakresie obowiązujących odbiorcę końcowego wartości mocy umownej i mocy bezpiecznej podczas gdy zgodnie z § 9 Rozporządzenia wielkości planowanych ograniczeń w poborze energii elektrycznej, ujęte w planach ograniczeń, określa się w stopniach zasilania od 11 do 20, przy czym 11 stopień zasilania określa, że odbiorca może pobierać moc do wysokości mocy umownej określonej w umowach, a stopnie zasilania od 12 do 19 powinny zapewniać równomierne obniżanie mocy elektrycznej pobieranej przez odbiorcę zaś 20 stopień zasilania określa, że odbiorca może pobierać moc do wysokości ustalonego minimum, a zgodnie z § 10 Rozporządzenia dopuszczalne maksymalne ograniczenia w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej oraz sposób powiadamiania odbiorców o obowiązujących stopniach zasilania uwzględnia się w umowach; 2. plany wprowadzania ograniczeń w sprzedaży paliw stałych oraz w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej lub ciepła obowiązują odbiorcę końcowego nawet jeśli dokument stanowiący ten plan nie został doręczony odbiorcy końcowemu przez O.1 podczas gdy zgodnie z § 8 i § 10 Rozporządzenia obowiązek określenia obowiązujących odbiorcę limitów poboru energii dla danych stopni zasilania w razie wprowadzonych ograniczeń w poborze mocy obciąża O. S. D. a nie odbiorcę końcowego, zaś dopuszczalne maksymalne ograniczenia w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej oraz sposób powiadamiania odbiorców o obowiązujących stopniach zasilania uwzględnia się w umowach; – a w konsekwencji przyjęcie na kanwie niniejszej sprawy, że: 3. Spółka w dniach 10-11 sierpnia 2015 r. w odniesienie do punktu poboru w jej zakładzie w S. przy ul. [...]2 po pierwsze miała obowiązek stosować się do nieaktualnego (nieuwzględniającego zwiększonej mocy umownej i bezpiecznej) planu ograniczeń dla tego punktu poboru, a po drugie, że II NSKP 34/23 13 nieaktualny plan ograniczeń dla tego punktu poboru mógł stanowić dla Prezesa URE podstawę wiążących ustaleń co do istnienia i rozmiaru przekroczeń w poborze mocy w tym punkcie odbioru w dniach 10-11 sierpnia 2015 r.; 4. Spółka w dniach 10-11 sierpnia 2015 r. w odniesieniu do punktu poboru w jej zakładzie w S. przy ul. [...] po pierwsze była związana planem ograniczeń z dnia 11 sierpnia 2014 r. mimo, że dokument ten nie został Spółce doręczony (okoliczność ta nie została wykazana przez Prezesa URE), a po drugie, że niedoręczony Spółce plan wprowadzania ograniczeń dla tego punktu odbioru mógł stanowić dla Prezesa URE podstawę ustaleń co do istnienia i rozmiaru przekroczeń poboru mocy przez Spółkę w dniach 10-11 sierpnia 2015 r. w tym punkcie poboru; a z ostrożności procesowej: 2. art. 56 ust. 1 pkt p.e. (w brzmieniu obowiązującym do 3 lipca 2021 r.) w zw. z art. 56 ust. 6a p.e. poprzez: 1. brak odstąpienia od wymierzenia Spółce kary pieniężnej, pomimo wystąpienia w sprawie okoliczności uzasadniających odstąpienie przez Prezesa URE od wymierzenia przedmiotowej kary; 2. brak zmiarkowania kary pieniężnej wymierzonej Spółce w zakresie przekroczeń w dopuszczalnym poborze mocy energii elektrycznej obowiązującym dla stopni zasilania 12.-19. na zasadzie art. 56 ust. 6 p.e.; 3. wymierzenie kary pieniężnej Spółce z całkowitym pominięciem dyrektyw wysokości kary pieniężnej, a zatem z pominięciem okoliczności takich jak niski stopień szkodliwości czynu, brak zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie Spółki oraz jej zachowanie bezpośrednio po wprowadzeniu ograniczeń i dalsze stosowanie się do wprowadzonych ograniczeń. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Apelacyjny, II NSKP 34/23 14 2. względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy i zmianę zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie poprzez oddalenie apelacji Prezesa URE w całości, a ponadto, w każdym z ww. przypadków skarżący wniósł o zasądzenie na rzecz powoda kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Prezes URE w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od powoda na swoją rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 1. W pierwszej kolejności zważyć należy, że skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu w części w jakiej dotyczyła punktu I (pierwszego) zaskarżonego wyroku. Zgodnie z art. 3941 i 3942 k.p.c. postanowienie o sprostowaniu wydane przez sąd drugiej instancji nie podlega zaskarżeniu i jest prawomocne (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 października.2022 r., I CSK 3412/22). Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986.§ 3 k.p.c. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. 2. Skarga kasacyjna zasługiwała natomiast na uwzględnienie w zakresie, w jakim zmierzała do uchylenia pkt II i III zaskarżonego wyroku bowiem w części zasadne są zarzuty zgłoszone w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, a ocena pozostałych zarzutów jest przedwczesna. Zasadnym okazał się przede wszystkim zarzut naruszenia przez Sąd Apelacyjny przepisów postępowania tj. art. 3271 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 387 § 21 pkt 1 i 2 k.p.c. 3. W orzecznictwie jednolicie wskazuje się, że powołanie się na podstawę naruszenia w postaci art. 3271 § 1 k.p.c. (poprzednio art. 328 § 2 k.p.c.) jest usprawiedliwione i może być skuteczne jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy z uzasadnienia orzeczenia nie daje się odczytać, jaki stan faktyczny lub prawny stanowił podstawę rozstrzygnięcia, co uniemożliwia kontrolę kasacyjną (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 27 marca 2008 r., III CSK 315/07, z 21 lutego 2008 r., III CSK II NSKP 34/23 15 264/07; z 28 listopada 2014 r., I CSK 735/13; z 17 grudnia 2015 r., I CSK 1028/14; z 15 kwietnia 2016 r., I CSK 278/15; z 5 października 2018 r., I CSK 608/17; z 29 lipca 2020 r., I NSK 8/19). Nie ma wątpliwości, że na gruncie obowiązującego prawa istotą merytorycznego rozpoznania sprawy przez Sąd jest dokonanie oceny wiarogodności i mocy przeprowadzonych dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, następnie ustalenie, w oparciu o tę ocenę, faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i wreszcie zastosowanie do ustalonego w ten sposób stanu faktycznego obowiązujących przepisów prawa materialnego, co pozwala sądowi wiążąco rozstrzygnąć w orzeczeniu kończącym sprawę w danej instancji, czy roszczenie dochodzone przez powoda jest zasadne i zasługuje na ochronę prawną. Przebieg rozumowania, które ostatecznie doprowadziło sąd orzekający w danej sprawie do konkluzji wyrażonej w sentencji orzeczenia, powinien zostać następnie odzwierciedlony w uzasadnieniu orzeczenia, gdzie należy wymienić okoliczności, które sąd przyjął za podstawę faktyczną swego rozstrzygnięcia oraz wyjaśnić, dlaczego uznał je za udowodnione, co polegać musi na skonkretyzowaniu okoliczności, mających znaczenie dla oceny mocy i wiarygodności dowodów. Sąd powinien też szczegółowo opisać, a nie tylko wymienić, dowody, na których się oparł oraz wyjaśnić przyczyny, dla których innym faktom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, odwołując się do własnego przekonania wywiedzionego z wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego w oparciu o zasady logiki i doświadczenia życiowego. Wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku nie może z kolei ograniczać się do przytoczenia przepisów prawa, lecz polegać winno także na wyprowadzeniu z nich norm prawnych przy zastosowaniu przez Sąd określonych metod wykładni oraz na wytłumaczeniu, dlaczego należało zastosować w sprawie konkretny przepis (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 22 kwietnia 2024 r. V AGa 114/23). Przy ocenie zarzutu naruszenia art. 3271 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. nie można pominąć, że w przyjętym w polskim porządku prawnym modelu apelacji pełnej, postępowanie przed sądem drugiej instancji jest kontynuacją postępowania pierwszoinstancyjnego. To oznacza, że sąd odwoławczy jest sądem merytorycznym, który powinien za każdym razem poczynić własne ustalenia faktyczne i na ich II NSKP 34/23 16 podstawie dokonać oceny prawnej powództwa. Na sądzie drugiej instancji spoczywa zatem, podobnie jak na sądzie pierwszej instancji, obowiązek sporządzenia uzasadnienia wyroku zawierającego wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a mianowicie: ustalenie faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku i z przytoczeniem przepisów prawa (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 16 grudnia 2015 r., IV CSK 149/15). Zakres odpowiedniego zastosowania art. 3271 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 k.p.c. w postępowaniu przed sądem drugiej instancji zależy od treści wydanego orzeczenia oraz, w dużym stopniu, od przebiegu postępowania apelacyjnego, a także od działań procesowych podjętych przez sąd odwoławczy, dyktowanych rodzajem zarzutów apelacyjnych oraz limitowanych granicami wniosków apelacji (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 listopada 1998 r., III CKN 792/98). W wypadku zmiany zaskarżonego apelacją orzeczenia i wydania orzeczenia reformatoryjnego na podstawie materiału zebranego w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym, sąd odwoławczy jest obowiązany dokonać własnych ustaleń, wskazując, na jakich dowodach je oparł, a także wyjaśniając, z jakich przyczyn innym dowodom odmówił wiarygodności. Konieczna jest również ocena zarzutów zgłoszonych w apelacji z przytoczeniem przepisów prawa materialnego i procesowego. Postępowanie przed sądem apelacyjnym jest dalszym ciągiem merytorycznego rozpoznania sprawy, a sąd ten ma obowiązek – podobnie jak sąd pierwszej instancji – w uzasadnieniu swojego orzeczenia zdać szczegółową relację z oceny zgromadzonego materiału i dokonanych ustaleń faktycznych. Sąd drugiej instancji, jako sąd orzekający merytorycznie, powinien dokonać samodzielnej oceny wyników postępowania dowodowego przeprowadzonego przez sąd pierwszej instancji i poczynić własne ustalenia faktyczne. Sąd ten może podzielić ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji, co wymaga jednak wyraźnego zaznaczenia w uzasadnieniu, może też dokonać ustaleń faktycznych odmiennych, a nawet sprzecznych z ustaleniami stanowiącymi podstawę zaskarżonego apelacją wyroku, i to wyłącznie na podstawie dowodów zgromadzonych w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 13 listopada 2003 r., IV CK 183/02; z 11 kwietnia 2006 r.; z 10 sierpnia 2010 r., I PK 41/10; z 28 sierpnia 2012 r., II NSKP 34/23 17 II PK 25/12; z 15 kwietnia 2016 r., I CSK 278/15). W orzecznictwie akceptowany jest sposób wskazania przez sąd drugiej instancji zaakceptowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia polegający na stwierdzeniu, że podziela on ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji i przyjmuje je za własne, z tym, że kwestia ta nie może pozostawać w sferze domysłów lecz musi jednoznacznie wynikać z uzasadnienia orzeczenia (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 16 grudnia 2015 r., IV CSK 149/15). Z odpowiedniego zastosowania art. 3271 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 k.p.c. wynika także konieczność wskazania przez sąd drugiej instancji podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Uzasadnienie powinno wskazywać przepisy, które sąd zastosował oraz sposób ich wykładni. Argumentacja prawna powinna być spójna, nie powinna więc zawierać wykluczających się wzajemnie ocen prawnych (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2015 r., I CSK 1028/14). Wskazać należy, że jeżeli uzasadnienie nie zawiera wskazania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia poprzez ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej lub wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa, wówczas orzeczenie podlega uchyleniu, sprawa zaś zostaje przekazana do ponownego rozpoznania (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 26 lipca 2007 r., V CSK 115/07; zob. też A. Jakubecki, w: H. Dolecki, T. Wiśniewski (red.), Kodeks, 2011, s. 1043; S. Dąbrowski, A. Łazarska, Uzasadnianie orzeczeń, s. 31-34 i cyt. tam orzecznictwo). 4. W ocenie Sądu Najwyższego uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie posiada wszystkich koniecznych elementów określonych w art. 3271 § 1 pkt 1 k.p.c. co uniemożliwia jego pełną kontrolę kasacyjną. W treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie ma nawet wzmianki o tym, iż Sąd II instancji przyjął za własne ustalenia sądu pierwszej instancji w całości lub w części. Z treści uzasadnienia nie wynika też, ażeby Sąd II instancji zmienił lub uzupełnił ustalenia faktyczne albo, że przeprowadził w tym celu postępowanie dowodowe. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawierało zatem koniecznego w świetle art. 3271 § 1 pkt 1 k.p.c. ustalenia faktów, które sąd drugiej instancji uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł i przyczyn dla których innym dowodom II NSKP 34/23 18 odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co już samo w sobie stanowi wystarczającą podstawę do uznania zarzutu skarżącego za zasadny i uchylenia zaskarżonego wyroku. Poza tym z treści uzasadnienia nie wynika, jakie motywy leżały u podstaw wydania rozstrzygnięcia reformatoryjnego i oddalenia odwołania powoda od Decyzji Prezesa URE. Z lektury uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika jedynie, że Sąd II instancji odmiennie, aniżeli Sąd I instancji ocenił „kwestię niedoręczenia planu ograniczeń”. Sąd Apelacyjny nie podzielił oceny prawnej dokonanej przez Sąd Okręgowy i uznał, że wydruk korespondencji jest wystarczającym dowodem, że plan ograniczeń został powodowi doręczony, a nawet gdyby faktycznie nie doszło do doręczenia planu, to odbiorca jako profesjonalnie działający podmiot winien podjąć kroki umożliwiające mu zapoznanie się z tym planem, do którego przestrzegania zobowiązał się w umowie (k. 221, VII AGa 155/21). Ponadto, Sąd Apelacyjny nie zgodził się ze stanowiskiem przyjętym i uargumentowanym przez Sąd Okręgowy, że ze względu na to, że wbrew treści § 9 Rozporządzenia wartość mocy umownej jak i wartość mocy bezpiecznej wskazana w Planie ograniczeń była niezgodne z umową, to plan ten nie mógł być przyjęty za podstawę ustaleń w przedmiocie przekroczenia poboru energii w punkcie poboru przy ul. gen. [...]1 w S. (k. 222, VII AGa 155/21). Treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie pozwala jednak na zrekonstruowanie toku myślowego Sądu Apelacyjnego, który doprowadził do przyjęcia przez ten sąd odmiennego stanowiska, z uzasadnienia można jedynie wywnioskować, iż Sąd Apelacyjny miał na względzie, iż plany ograniczeń podlegają corocznej aktualizacji (k. 171, XVII AmE 413/18; k. 222, VII AGa 155/21). Z kolei ocena prawna dotycząca podniesionej w apelacji i podstawowej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii dotyczącej wymierzenia spółce kary pieniężnej na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 3a p.e. (w brzmieniu obowiązującym do 3 lipca 2021 r.) za niedostosowanie się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej wprowadzonych na podstawie art. 11c ust. 2 pkt 2 p.e. sprowadziła się do bardzo lakonicznych trzech zdań, w których Sąd Apelacyjny przyznał rację Prezesowie UKE, iż przepisy art. 56 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 11, art. 11c ust. 3, art. 11d ust. 3 oraz art. II NSKP 34/23 19 11c ust. 2 pkt 2 winne być odczytywane i stosowane łącznie, w ścisłym związku oraz uznał za niedopuszczalną wykładnię „która nakazywałaby uznać, iż ograniczenia w dniach 10 i 11 sierpnia 2015 r. nie podlegają sankcjom” zważywszy na cel, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa Krajowego Systemu Elektroenergetycznego. Z lektury treści uzasadnienia Sądu Apelacyjnego wynika, że zostało ono sporządzone w sposób wykluczający możliwość przeprowadzenie efektywnej kontroli kasacyjnej, ze względu na pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przez Sąd Apelacyjny ustaleń faktycznych oraz niewystarczającej argumentacji prawnej dla poparcia odmiennych ocen prawnych niż przyjęte przez Sąd pierwszej instancji. 5. Wobec stwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia art. 3271 § 1 k.p.c., w tym przede wszystkim ze względu na brak wiążących ustaleń faktycznych w sprawie, nie jest możliwe rozpoznanie pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania jak też zarzutów naruszenia prawa materialnego. 6. Ze względu jednak na to, że istotę niniejszej sprawy stanowią kwestie ujęte w podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutach naruszenia prawa materialnego, którym podporządkowane zostały zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a co znajduje odzwierciedlenie w konstrukcji zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w których skarżący wielokrotnie przywołuje przepisy prawa materialnego, zasadnym jest jedynie na marginesie poczynienie kilku uwag. 7. Po pierwsze, co do podstawowego zagadnienia wyłaniającego się na tle niniejszej sprawy, a ujętego w zarzucie naruszenia prawa materialnego sformułowanym w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, dotyczącego stosowania i wykładni art. 56 ust. 1 pkt 3a (w brzmieniu obowiązującym do 3 lipca 2021 r.) w zw. z art. 11, art. 11d ust. 3 p.e. oraz art. 11c ust. 2 pkt 2 p.e., a sprowadzającego się do kwestii tego, czy art. 56 ust. 1 pkt 3a p.e. (w brzmieniu obowiązującym do 3 lipca 2021 r.) obejmuje sankcją wyłącznie niedostosowanie się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej wprowadzonych na podstawie art. 11 ust. 7 p.e., czyli rozporządzeniem Rady Ministrów, czy też niedostosowanie się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej wprowadzonych na podstawie art. 11c ust. 2 pkt 2 p.e., należy wskazać, iż zagadnienie to zostało obszernie wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego i aktualnie nie budzi ono II NSKP 34/23 20 już wątpliwości (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 5 października 2022 r., I NSKP 2/22; z 1 marca 2023 r., II NSKP 5/23; z 24 maja 2023 r., II NSKP 16/23; z 31 sierpnia 2023 r., II NSKP 14/23; postanowienie Sądu Najwyższego z 18 maja 2022 r., I NSK 78/21). 8. Po drugie, w zarzucie sformułowanym w pkt 2 petitum skargi, poruszona została kwestia sprowadzająca się w istocie do oceny wzajemnej relacji treści planu ograniczeń oraz treści umowy w zakresie mocy umownej i mocy bezpiecznej, w przypadku dokonania zmiany umowy w zakresie mocy umownej i mocy bezpiecznej w trakcie obowiązywania planu ograniczeń. Wyjaśnienie tej kwestii wymaga łącznego uwzględnienia treści § 8, § 9 § 10 jak też § 3 ust. 4 p.e. Rozporządzenia, z których w szczególności wynika, że moc bezpieczna (minimum poboru mocy) powinna być ustalona z odbiorcą energii, co następuje w treści umowy. 9. Po trzecie, podniesiona w zarzucie sformułowanym w pkt 2 petitum skargi kwestia, dotycząca skuteczności doręczenia planu wprowadzonych ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej, w tym również doręczenia w formie listu zwykłego, została wyjaśniona w wyroku Sądu Najwyższego z 25 maja 2022 r., I NSKP 6/22 i jest jednolicie ujmowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 2 sierpnia 2023 r., II NSK 19/23; z 21 grudnia 2022 r., I NSK 90/22, z 7 września 2022 r., I NSK 48/22). Należy przy tym zauważyć, że ww. pogląd wyrażany był w stanach faktycznych, w których odbiorca konsekwentnie kwestionował otrzymanie planu już na etapie postępowania administracyjnego, zaś Prezes URE zarówno w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, jak i w postępowaniu sądowym był w stanie wykazać jedynie, iż plan był wysłany jako list zwykły, w ramach masowej korespondencji (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 25 maja 2022 r., I NSKP 6/22; wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 22 marca 2021 r., XVII AmE 176/19). 10. Zważywszy na stwierdzenie zasadności zarzutu naruszenia art. 3271 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391§ 1 k.p.c. oraz art. 387 § 21 pkt 1 i 2 k.p.c., na podstawie art. 39815 k.p.c., Sąd Najwyższy uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 18 stycznia 2022 r. sygn. VII AGa 155/21 w części tj. w zakresie pkt II i III oraz przekazał w tym zakresie sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie, pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie w II NSKP 34/23 21 przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego (art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c.). Paweł Księżak Paweł Wojciechowski Maria Szczepaniec [r.g.]

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 56 ust. 2art. 56 ust. 1art. 11art. 11d ust. 3art. 104art. 30 ust. 1art. 3 pkt 16art. 11c ust. 2art. 11c ust. 3art. 11 ust. 7art. 61 § 1 KCart. 321 § 1 KPC

Źródło: Sąd Najwyższy, repozytorium https://repozytorium2.sn.pl, pozyskano 29.10.2026. Treść przetworzona przez legal-ai.pl (konwersja tekstu, podział na fragmenty, analiza AI, powiązania z innymi danymi); Sąd Najwyższy nie zatwierdza tych materiałów ani nie ponosi za nie odpowiedzialności. · PDF źródłowy