II NSKP 8/26
PostanowienieIzba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych2026-09-15
Skład orzekający: Paweł Księżak, Grzegorz Pastuszko, Aleksander Stępkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga kasacyjna od postanowienia Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego zatwierdzającego stawki jednostkowe opłaty podstawowej za dostęp do infrastruktury kolejowej, wniesiona przez przewoźnika kolejowego, który nie był stroną postępowania administracyjnego, może być skutecznie rozpoznana, zwłaszcza w kontekście implementacji dyrektywy 2001/14/WE?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając, że przewoźnik kolejowy nie był stroną postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia stawek jednostkowych opłaty podstawowej za dostęp do infrastruktury kolejowej, a decyzja Prezesa UTK nie została mu doręczona. W związku z tym termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął biegu, a wniosek o przywrócenie terminu był bezprzedmiotowy. Sąd uznał również, że art. 30 ust. 6 dyrektywy 2001/14/WE nie wywiera bezpośredniego skutku w prawie krajowym w sposób pozwalający na wykreowanie po stronie skarżącego uprawnień procesowych w braku odpowiednich norm krajowych.Stan faktyczny
Prezes UTK zatwierdził stawki jednostkowe opłaty podstawowej za dostęp do infrastruktury kolejowej. Powód, przewoźnik kolejowy, wniósł odwołanie, twierdząc, że decyzja nie została mu doręczona. Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny odrzucili odwołanie i wniosek o przywrócenie terminu. Powód wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i prawa UE. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną powoda i zasądził od niego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
II NSKP 8/26
POSTANOWIENIE
Dnia 15 września 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Aleksander Stępkowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Paweł Księżak
SSN Grzegorz Pastuszko
w sprawie z odwołania O. S.A. w P.
(dawniej P. S.A. w P.)
przeciwko Prezesowi Urzędu Transportu Kolejowego
z udziałem zainteresowanego P. spółki akcyjnej w W.
o zatwierdzenie stawek jednostkowych opłaty podstawowej
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 15 września 2026 r.
skargi kasacyjnej powoda od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 14
czerwca 2023 r., sygn. VII AGz 214/23
1. oddala skargę kasacyjną;
2. zasądza od O. spółki akcyjnej w P. na rzecz Prezesa Urzędu
Transportu Kolejowego kwotę 360 zł (trzystu sześćdziesięciu
złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego
w postępowaniu kasacyjnym wraz z odsetkami ustawowymi za
opóźnienie liczonymi od dnia doręczenia niniejszego
postanowienia do dnia zapłaty;
3. zasądza od O. spółki akcyjnej w P. na rzecz P. spółki
akcyjnej w W. kwotę 360 zł (trzystu sześćdziesięciu złotych)
tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego
w postępowaniu kasacyjnym wraz z odsetkami ustawowymi za
II NSKP 8/26 2
opóźnienie liczonymi od dnia doręczenia niniejszego
postanowienia do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Decyzją z 10 kwietnia 2008 r., nr (…), Prezes Urzędu Transportu Kolejowego
(dalej również: „Prezes UTK”, „pozwany”) zatwierdził stawki jednostkowe opłaty
podstawowej, wskaźniki i zasady zwiększania stawek jednostkowych opłaty
podstawowej oraz stawki opłat dodatkowych za dostęp i korzystanie
przez przewoźników kolejowych z infrastruktury kolejowej stanowiącej własność P.
S.A. w W. (dalej również: „zainteresowany”) na okres obowiązywania rozkładu jazdy
pociągów 2008/2009 pod względem zgodności z zasadami określonymi w art. 33 ust.
2-6, art. 34 oraz przepisami wydanymi na podstawie art. 35 ustawy z dnia 28 marca
2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.).
P. S.A. z siedzibą w P. (dalej: „powód”, „skarżący”) wniósł odwołanie od
powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
Powód zaskarżył decyzję w części dotyczącej zatwierdzenia stawek
jednostkowych opłaty podstawowej oraz wniósł o zmianę decyzji w części, poprzez
odmowę zatwierdzenia w/w stawek jednostkowych opłaty podstawowej
oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając
wniosek o przywrócenie terminu powód podniósł m.in., iż decyzja nigdy nie została
mu doręczona, gdyż w ocenie Prezesa UTK przewoźnicy kolejowi (w tym powód)
nie są stroną postępowania administracyjnego, w którym została wydana zaskarżona
decyzja.
Zainteresowany wniósł o oddalenie wniosku o przywrócenie terminu
do wniesienia odwołania od decyzji, odrzucenie odwołania od decyzji
oraz zasądzenie od powoda na rzecz zainteresowanego kosztów postępowania,
w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Postanowieniem z 7 lutego 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie: w punkcie
pierwszym oddalił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania;
w punkcie drugim odrzucił odwołanie; w punkcie trzecim zwrócił ze Skarbu Państwa
II NSKP 8/26 3
na rzecz powoda kwotę 30 zł uiszczoną jako opłata od wniosku o przywrócenie
terminu do wniesienia odwołania.
Sąd Apelacyjny w Warszawie w postanowieniu z 14 czerwca 2023 r.,
wydanym na skutek zażalenia powoda na ww. postanowienie Sądu Okręgowego,
w punkcie pierwszym odrzucił zażalenie na punkt pierwszy postanowienia
Sądu Okręgowego; w punkcie drugim oddalił zażalenie w pozostałym zakresie;
w punkcie trzecim zasądził od powoda na rzecz Prezesa UTK kwotę 360 zł tytułem
zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym; w punkcie
czwartym zasądził od powoda na rzecz zainteresowanego kwotę 360 zł tytułem
zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym.
Powód wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Apelacyjnego
w Warszawie z 14 czerwca 2023 r. zaskarżając je w części obejmującej pkt 2, 3 i 4.
Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił, na podstawie przewidzianej
w art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 47969 § 2 k.p.c. w związku
z art. 47969 § 1 k.p.c. (oraz art. 13b ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym)
oraz art. 30 ust. 6 dyrektywy 2001/14/WE, mające istotny wpływ na wynik sprawy,
polegające na odrzuceniu odwołania od decyzji Prezesa UTK pomimo tego,
że termin do wniesienia odwołania przez powoda nie upłynął ze względu
na niedoręczenie powodowi decyzji Prezesa UTK, co w konsekwencji spowodowało
nierozpoznanie merytorycznie odwołania,
2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 168 § 1 k.p.c. w związku
z art. 380 k.p.c., 397 § 3 k.p.c. oraz art. 30 ust. 6 dyrektywy 2001/14/WE, mające
istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na nieprawidłowym uznaniu, że powód
ze swojej winy nie dokonał w terminie czynności procesowej (nie wniósł odwołania),
w sytuacji gdy:
a) polskie przepisy nie przewidywały (i nadal nie przewidują) prawa
do wniesienia odwołania dla przewoźnika kolejowego (w tym powoda),
b) państwo członkowskie (Polska) nie może powoływać się wobec jednostek
(w tym powoda) na przepisy nieprawidłowo implementowanej dyrektywy
2001/14/WE,
c) nie są precyzyjne przepisy dyrektywy 2001/14/WE dotyczące prawa
do zaskarżenia przed właściwym sądem decyzji organu kontrolnego zatwierdzającej
II NSKP 8/26 4
ustalone przez zarządcę infrastruktury stawki jednostkowe opłaty podstawowej
za minimalny dostęp do tej infrastruktury przez przewoźnika kolejowego,
d) przed wydaniem przez TSUE wyroku z 24 lutego 2022 r. w sprawie
C-563/20 państwo polskie i Prezes UTK stali na stanowisku, że dyrektywa
2001/14/WE nie przewiduje dla przewoźnika kolejowego uprawnienia do wniesienia
odwołania od decyzji Prezesa UTK w sprawie zatwierdzenia stawek jednostkowych
opłaty podstawowej za dostęp do infrastruktury kolejowej,
e) powód dowiedział się o bezpośrednim skutku art. 30 ust. 6 dyrektywy
2001/14/WE wymagającego, aby decyzje podejmowane przez organ kontrolny
podlegały kontroli sądowej, dopiero z wyroku TSUE z 24 lutego 2022 r. w sprawie
C-563/20, a w konsekwencji na nieprawidłowym uznaniu, że wniosek o przywrócenie
terminu do wniesienia odwołania jest niezasadny, co doprowadziło do niezasadnego
odrzucenia odwołania.
Mając na uwadze przytoczone wyżej podstawy kasacyjne skarżący wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy
do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie,
2) rozpoznanie w trybie art. 380 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., art 397
§ 3 k.p.c. oraz art. 39821 k.p.c. postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 14 czerwca 2023 r., VII AGz 214/23 w zakresie w jakim rozpoznając w trybie
art. 380 k.p.c. w związku z 397 § 3 k.p.c. postanowienie sądu pierwszej instancji
oddalające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Sąd Apelacyjny
uznał, iż sąd pierwszej instancji zasadnie oddalił wniosek o przywrócenie terminu
do wniesienia odwołania,
3) zasądzenie od pozwanego i zainteresowanego na rzecz powoda kosztów
postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,
4) o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Pozwany w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o:
1) wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej powoda
do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie;
2) oddalenie w całości skargi kasacyjnej powoda, stosownie do treści
art. 39814 k.p.c., z uwagi na fakt, iż skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw;
3) oddalenie wniosku powoda o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie;
4) zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym
według norm prawem przepisanych.
II NSKP 8/26 5
Zainteresowany w odpowiedzi na skargę kasacyjną, na wypadek przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, wniósł o oddalenie w całości skargi kasacyjnej,
jako nie mającej uzasadnionych podstaw i o oddalenie wniosku powoda
o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, w związku z niewystępowaniem
w sprawie zagadnienia prawnego i brakiem innych względów, które by przemawiały
za rozpoznaniem skargi kasacyjnej na rozprawie, oraz o zasądzenie od powoda
kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm
przepisanych.
W piśmie z 13 listopada 2024 r. zainteresowany wniósł ponadto o odrzucenie
skargi kasacyjnej powoda.
Postanowieniem z 10 marca 2026 r., II NSK 132/23, Sąd Najwyższy przyjął
skargę kasacyjną do rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna powoda podlega oddaleniu.
1. Zgodnie z art. 39811 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną
na posiedzeniu niejawnym, chyba że w sprawie występuje istotne zagadnienie
prawne, a skarżący złożył w skardze kasacyjnej wniosek o jej rozpoznanie
na rozprawie. Sąd Najwyższy może także rozpoznać skargę kasacyjną na rozprawie,
jeżeli przemawiają za tym inne względy. Sformułowane zagadnienie prawne nie ma
znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Nie bez znaczenia pozostaje
również okoliczność, że w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne,
co jednoznacznie wynika z dalszej części uzasadnienia, zaś za rozpoznaniem
na rozprawie nie przemawiają inne względy. Tym samym, Sąd Najwyższy przyjął
skargę kasacyjną do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym (por. także wyroki Sądu
Najwyższego z: 19 września 2023 r., II NSKP 37/23; 21 września 2023 r.,
II NSKP 31/23).
2. Przed przystąpieniem do oceny podstaw kasacyjnych należy w pierwszej
kolejności wyjaśnić, dlaczego skarga kasacyjna w ogóle podlegała merytorycznemu
rozpoznaniu, mimo dostrzegalnej w jej treści niespójności między zakresem
zaskarżenia a zakresem sformułowanego wniosku o uchylenie orzeczenia
II NSKP 8/26 6
(por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 16 października 2024 r., II NSK 16/24
oraz II NSK 31/24; 12 grudnia 2024 r., II NSK 65/24; 17 grudnia 2024 r., II NSK 76/24).
Skarżący zaskarżył bowiem postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 24 czerwca 2023 r., VII AGz 214/23, jedynie w części, to jest w zakresie pkt 2, 3
i 4, obejmujących oddalenie zażalenia na postanowienie Sądu Okręgowego
w Warszawie, a także rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania.
Jednocześnie we wniosku skargi kasacyjnej powód zażądał uchylenia zaskarżonego
orzeczenia w całości. Konstrukcja ta ujawnia rozbieżność między wytyczonymi
granicami zaskarżenia a samym żądaniem skargi.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przez długi czas reprezentowany był
pogląd, że niespójne określenie zakresu zaskarżenia orzeczenia oraz wniosku
o uchylenie orzeczenia należy uznać za nieusuwalny brak formalny . Przyjmowano,
że taka konstrukcja żądań zawartych w skardze kasacyjnej, będącej środkiem
zaskarżenia podlegającym szczególnym rygorom formalnym, jest niedopuszczalna
i powinna prowadzić do jej odrzucenia. Argumentowano, że sąd nie może
zastępować skarżącego i wprowadzać domniemania zakresu złożonego wniosku
o uchylenie. Przyjmowano, że brak tego wskazania czyni skargę kasacyjną
niedopuszczalną (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 9 października 2024 r.,
II NSK 1/24; 6 sierpnia 2014 r., V CSK 24/14; 20 lutego 2015 r., V CSK 427/14;
10 czerwca 2020 r., III CSK 149/19; 6 sierpnia 2024 r., I CSK 3497/23).
Stanowisko to zostało zakwestionowane przez Sąd Najwyższy w uchwale
składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 5 marca 2026 r., III CZP 29/25, w której
na skutek przedstawienia zagadnienia prawnego: „czy skarga kasacyjna, w której
zakres zaskarżenia orzeczenia (art. 3984 § 1 pkt 1 k.p.c.) określono niezgodnie
z zakresem wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia (art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c.),
podlega odrzuceniu na podstawie art. 398 6 § 2 k.p.c.?” Sąd Najwyższy stwierdził, że
określenie zakresu wniosku skargi kasacyjnej jest niezbędne jedynie, gdy wniosek
ten obejmuje uchylenie i zmianę zaskarżonego orzeczenia (art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c.)
oraz, że określenie w skardze kasacyjnej zakresu wniosku o uchylenie zaskarżonego
orzeczenia niezgodnie z zakresem zaskarżenia (art. 3984 § 1 pkt 1 k.p.c.) nie stanowi
samodzielnej podstawy odrzucenia skargi.
Zgodnie z wynikającą z uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego
z 5 marca 2026 r., III CZP 29/25, argumentacją charakter wniosku o uchylenie
zaskarżonego orzeczenia determinuje skutki jego ewentualnej wadliwości.
II NSKP 8/26 7
Wniosek w niniejszej sprawie ma wyłącznie charakter kasacyjny,
a nie reformatoryjny. Z tego względu jego wada, polegająca na żądaniu uchylenia
orzeczenia w szerszym zakresie (w całości), niż wynikałoby to z wytyczonych
w petitum skargi kasacyjnej granic zaskarżenia (w części), nie rzutuje na możliwość
rozpoznania skargi.
Wspomniana niespójność nie stanowiła zatem przeszkody uniemożliwiającej
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i sama w sobie nie uzasadniała
jej odrzucenia.
2. Przechodząc do oceny pierwszego zarzutu skargi kasacyjnej,
należy zwrócić uwagę na jego nieprecyzyjną konstrukcję. Zarzucając naruszenie
przepisów postępowania, tj. art. 47969 § 2 k.p.c. w związku z art. 47969 § 1 k.p.c.
(oraz art. 13b ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym) oraz art. 30 ust. 6 dyrektywy
2001/14/WE, skarżący zaniechał wskazania przepisu określającego rodzaj decyzji
Prezesa UTK, od której wniesiono odwołanie. Dopiero z analizy uzasadnienia skargi
kasacyjnej można wyprowadzić wniosek, że przedmiotem zaskarżenia jest decyzja
wydawana na podstawie art. 33 ust. 15 ustawy o transporcie kolejowym.
Stroną postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia stawek
jednostkowych opłaty podstawowej za dostęp do infrastruktury kolejowej jest
wyłącznie zarządca infrastruktury. Przewoźnik kolejowy nie ma statusu strony
w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji zatwierdzającej stawki
jednostkowe opłaty podstawowej za dostęp do infrastruktury kolejowej. W skardze
kasacyjnej nie wykazano istnienia obowiązku doręczenia decyzji przewoźnikowi.
3. Zarzut nr 2, tj. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 168 § 1 k.p.c.
w związku z art. 380 k.p.c., 397 § 3 k.p.c. oraz art. 30 ust. 6 dyrektywy 2001/14/WE,
mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na nieprawidłowym uznaniu,
że powód ze swojej winy nie dokonał w terminie czynności procesowej
(nie wniósł odwołania), również opiera się na nietrafnych założeniach.
Skarżący wychodzi z przekonania, że art. 30 ust. 6 dyrektywy 2001/14/WE
wywołuje skutek bezpośredni (powołując go jako samodzielną podstawę kasacyjną),
a ponadto zakłada, że podmiotowi niebędącemu stroną postępowania
administracyjnego w ogóle przysługuje termin do wniesienia odwołania od decyzji
Prezesa UTK, który to termin rozpoczął swój bieg, lecz nie upłynął z uwagi
na niedoręczenie decyzji.
II NSKP 8/26 8
Przedstawiona konstrukcja pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa
krajowego powołanymi w ramach podstaw skargi, a przede wszystkim z wiążącą
Sąd Najwyższy podstawą faktyczną rozstrzygnięcia (art. 3983 § 3 k.p.c.
oraz art. 39813 § 2 k.p.c).
Zarówno z art. 13b ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym, jak i z art. 47969
§ 2 k.p.c. w związku z art. 47969 § 1 k.p.c., wprost wynika, że możliwość zaskarżenia
decyzji organu regulacyjnego do sądu ochrony konkurencji i konsumentów
warunkowana jest uprzednim jej doręczeniem. Z ustaleń Sądu Apelacyjnego
jednoznacznie wynika, że decyzja Prezesa UTK, od której wywiedziono odwołanie,
w ogóle nie została skarżącemu doręczona (skarżone postanowienie, s. 6-7).
Konsekwencje procesowe tych okoliczności są jednoznaczne. Skoro decyzja
Prezesa UTK nie została skarżącemu doręczona, to termin do wniesienia odwołania
od decyzji – wydanej w postępowaniu, w którym skarżący i tak nie posiadał przymiotu
strony – w ogóle nie rozpoczął biegu. W takim układzie procesowym wniosek
o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia jest bezprzedmiotowy.
Nie można bowiem przywrócić terminu do dokonania czynności procesowej,
jeżeli jego bieg się nie rozpoczął.
4. Przechodząc do całościowej oceny zarzutów kasacyjnych, należy dostrzec,
że wywód skarżącego dotknięty jest wewnętrzną niespójnością. Z jednej strony
skarżący upatruje w art. 30 ust. 6 dyrektywy 2001/14/WE samodzielnej podstawy
kasacyjnej, opierając się na założeniu o jego bezpośredniej skuteczności w krajowym
porządku prawnym, z drugiej zaś (skarga kasacyjna, s. 43-44, 47) wprost przyznaje,
że przepisy dyrektywy 2001/14/WE dotyczące prawa przewoźnika kolejowego
do zaskarżenia przed właściwym sądem decyzji organu kontrolnego zatwierdzającej
stawki jednostkowe nie są precyzyjne, to zaś uniemożliwia ich bezpośrednie
stosowanie.
Rozstrzygnięcia wymaga zatem kluczowa dla sprawy kwestia, czy – w świetle
wyroku TSUE z 24 lutego 2022 r., ORLEN KolTrans sp. z o.o., C-563/20 – art. 30
ust. 6 dyrektywy 2001/14/WE wywiera w prawie krajowym skutek bezpośredni,
pozwalający na wykreowanie po stronie skarżącego uprawnień procesowych
pomimo braku w tym zakresie odpowiednich norm w prawie krajowym.
Zgodnie z brzmieniem art. 30 ust. 6 dyrektywy 2001/14/WE:
„Państwa Członkowskie podejmą środki konieczne do zapewnienia, żeby decyzje
podejmowane przez organ kontrolny podlegały kontroli sądowej”. Przepis ten
II NSKP 8/26 9
w warstwie językowej kieruje do państw członkowskich nakaz podjęcia dodatkowych,
krajowych środków legislacyjnych w celu implementacji gwarancji kontroli sądowej.
Zważyć należy, że samodzielnie (to jest w oderwaniu od art. 30 ust. 2-5) przepis ten
nie określa ani zakresu, ani trybu kontroli sądowej decyzji Prezesa UTK
zatwierdzającej ustalone przez zarządcę infrastruktury stawki. Dotyczy to
w szczególności sytuacji, w której odwołanie wnosi podmiot mający status
„wnioskodawcy” w rozumieniu art. 2 lit. b dyrektywy 2001/14/WE, lecz nieposiadający
statusu strony w postępowaniu administracyjnym na gruncie prawa krajowego.
Do ustalenia zakresu kontroli sądowej takiej (zatwierdzającej) decyzji nie znajdują
zastosowania art. 30 ust. 2-5 dyrektywy 2001/14/WE, co wynika wprost z wyroku
TSUE w sprawie C-563/20.
Jak wskazał TSUE w pkt 50 wyroku w sprawie C-563/20, art. 30 dyrektywy
2001/14 nie przewiduje procedury zatwierdzenia opłat za infrastrukturę, a ust. 2-5
tego artykułu nie wymagają, aby zarządcy infrastruktury przedkładali opłaty
za infrastrukturę, które zamierzają pobierać, lub zmienne, które pozwalają
na ich obliczenie, do zatwierdzenia organowi kontrolnemu – przeciwnie, przepisy te
ograniczają się do ustanowienia kontroli ustalonych już opłat, co wynika między
innymi z art. 30 ust. 2 i art. 30 ust. 3 zd. 1 dyrektywy 2001/14/WE. Konsekwentnie,
w pkt 54 TSUE wyjaśnił, że dyrektywa 2001/14/WE nie przewiduje procedury
zatwierdzenia opłat za infrastrukturę lub zmiennych umożliwiających określenie tych
opłat, nie pozwala ona też na ustalenie, czy ta lub inna osoba prawna lub fizyczna
posiada status „strony” w takim postępowaniu.
Wątpliwości co do braku bezpośredniego skutku art. 30 ust. 6 dyrektywy
2001/14/WE nie usuwają również tezy zawarte w pkt 71 i 72 wyroku TSUE w sprawie
C-563/20. W pkt 71 TSUE odwołał się do wcześniejszego wyroku z 8 lipca 2021 r.,
Koleje Mazowieckie, C‑120/20 (pkt 58), w którym stwierdził, że przepisy art. 30 ust. 2,
5 i 6 dyrektywy 2001/14 są bezwarunkowe i wystarczająco precyzyjne, a zatem
wywierają bezpośredni skutek w zakresie wskazanym w pkt 57 wyroku TSUE
w sprawie C-120/20. Należy jednak stanowczo podkreślić, że w orzeczeniu tym
TSUE stwierdził, że art. 30 ust. 2, 5 i 6 dyrektywy 2001/14 ustanawia
dla przedsiębiorstwa kolejowego prawo wystąpienia do organu regulacyjnego w celu
zakwestionowania kwoty opłat indywidualnych ustalonych przez zarządcę
infrastruktury i, w stosownym wypadku, do przedłożenia decyzji podjętej przez ten
organ kontroli sądowej poprzez wniesienie sprawy do właściwego sądu
II NSKP 8/26 10
(wyrok TSUE z 8 lipca 2021 r., Koleje Mazowieckie, C‑120/20, pkt 57). Oznacza to
po pierwsze, że teza o bezpośrednim skutku nie odnosiła rozpatrywanego
samodzielnie i odrębnie art. 30 ust. 6 dyrektywy 2001/14/WE, ale do rozpatrywanych
łącznie art. 30 ust. 2, 5 i 6 dyrektywy 2001/14/WE, podczas gdy w niniejszej sprawie
ust. 2 i 5 nie znajdują zastosowania (zob. wyrok TSUE, C-563/20, pkt 50). Po drugie,
wypowiedź TSUE o bezpośrednim skutku art. 30 ust. 2, 5 i 6 dyrektywy 2001/14/WE
dotyczyła odmiennego stanu faktycznego niż w niniejszej sprawie, w której wniesiono
skargę kasacyjną. Skarżący nie odwołuje się od decyzji organu kontroli wydanej
w wyniku zakwestionowania przez niego kwot opłat indywidualnych ustalonych
przez zarządcę infrastruktury, podczas gdy kontroli sądowej takiej właśnie decyzji
dotyczyła teza o bezpośrednim skutku art. 30 ust. 2, 5 i 6 dyrektywy 2001/14/WE
w sprawie C-120/20, powtórzona w sprawie C-563/20. W niniejszej sprawie skarżący
odwołuje się od decyzji o zatwierdzeniu przez Prezesa UTK ustalonej przez zarządcę
infrastruktury stawki jednostkowej opłaty podstawowej za minimalny dostęp
do infrastruktury, która – o czym była mowa – nie jest objęta zakresem regulacji
art. 30 ust. 2 i 5 dyrektywy 2001/14/WE (por. wyrok TSUE, C-563/20, pkt 50-51).
Przepis art. 30 ust. 2 dyrektywy 2001/14/WE stanowi, że wnioskodawca będzie miał
prawo do odwołania się do organu kontrolnego, jeżeli uważa, że został potraktowany
nieuczciwie, dyskryminująco lub został w jakikolwiek inny sposób poszkodowany.
To z kolei prowadzi do wniosku, że gdyby przyjąć, na zasadzie bezpośredniej
skuteczności, iż skarżącemu przysługuje bezpośrednie prawo odwołania do sądu
na podstawie przepisów k.p.c., wówczas skarżący zostałby pozbawiony uprawnienia
do kontroli rozstrzygnięcia o zatwierdzeniu stawek minimalnych przez organ kontroli,
o którym to prawie mowa w art. 30 dyrektywy 2001/14/WE.
5. Sąd Najwyższy dostrzega, że w pkt 72 wyroku C-563/20, TSUE stwierdził,
że art. 30 ust. 6 dyrektywy 2001/14 powinien być interpretowany w ten sposób,
iż przedsiębiorstwo kolejowe, które korzysta lub zamierza korzystać z infrastruktury
kolejowej, powinno mieć możliwość zaskarżenia przed właściwym sądem decyzji
organu kontrolnego zatwierdzającej ustalone przez zarządcę infrastruktury stawki
jednostkowe opłaty podstawowej za minimalny dostęp do tej infrastruktury.
Wypowiedź ta nie jest jednak precyzyjna. Nie określa ona właściwego sądu
oraz pozostałych aspektów kontroli sądowej. Nie przesądza również, że kontrola
sądowa decyzji, o której mowa w pkt 72 wyroku TSUE, C-563/20, ma być
dokonywana w trybie przepisów k.p.c. o postępowaniu w sprawach z zakresu
II NSKP 8/26 11
regulacji transportu kolejowego. Z art. 13b ust. 2-3 ustawy o transporcie kolejowym
wynika natomiast, że kontrola sądowa w tym trybie dotyczy wskazanych tam
enumeratywnie decyzji i warunkowana jest doręczeniem decyzji, a zakres obowiązku
doręczenia nie obejmuje podmiotu, którego dotyczyła wypowiedź TSUE w sprawie
C-563/20 w pkt 72.
6. Podsumowując, TSUE dokonując wykładni art. 30 ust. 6 dyrektywy
2001/14/WE nie stwierdził, że prawo kontroli sądowej decyzji organu kontroli
zatwierdzającej ustalone przez zarządcę infrastruktury stawki może być
uwarunkowane okolicznością w postaci doręczenia przedsiębiorstwu kolejowemu
decyzji. TSUE nie wskazał również czy skorzystanie z prawa kontroli sądowej może
być ograniczone czasowo, a jeżeli tak, to od jakiego momentu liczyć początek biegu
tego terminu, w sytuacji gdy organ kontroli nie jest obowiązany doręczyć ww. decyzję
podmiotowi uprawnionemu do wszczęcia takiej kontroli sądowej.
W świetle powyższych rozważań, art. 30 ust. 6 dyrektywy 2001/14/WE nie jest
wystarczająco precyzyjny, aby mógł odnieść bezpośredni skutek w prawie krajowym,
a odpowiedzi na powyższe pytania nie daje wykładnia przepisów prawa krajowego
wskazanych w zarzutach skargi kasacyjnej. Niezbędna jest interwencja
ustawodawcy w celu dostosowania prawa krajowego do wykładni art. 30 ust. 6
dyrektywy 2001/14/WE dokonanej przez TSUE. W rezultacie art. 30 ust. 6 dyrektywy
2001/14/WE nie może stanowić podstawy skargi kasacyjnej.
7. Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814
k.p.c. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł
na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 3
w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
(tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).
[a.ł]
K.O.]
Powiązane orzeczenia
- III SK 27/15 2016-03-02Czy Prezes Urzędu Transportu Kolejowego, wydając decyzję zastępującą umowę o udostępnienie infrastruktury kolejowej, jest uprawniony do dowolnego kreowania praw i obowiązków stron stosunku zobowiązaniowego?
- III SK 62/14 2015-04-23Czy Prezes Urzędu Transportu Kolejowego jest uprawniony do dowolnego kształtowania praw i obowiązków przewoźnika i zarządcy w decyzji zastępującej umowę o udostępnienie infrastruktury kolejowej na podstawie art. 29 ust.…
- I NSZ 25/20 2020-06-17Czy skarga kasacyjna przysługuje od postanowienia Sądu Apelacyjnego oddalającego zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego, które oddaliło zażalenie na postanowienie Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego o odmowie wszczę…
- II NSK 34/24 2024-09-11Czy skarga kasacyjna dotycząca zatwierdzenia stawek jednostkowych opłaty podstawowej za udostępnianie czynnych odcinków linii kolejowych może zostać przyjęta do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, jeśli powód jednocześnie p…
- I NSZ 40/20 2020-12-09Czy skarga kasacyjna przysługuje od postanowienia Sądu Apelacyjnego oddalającego zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego, które oddaliło zażalenie na postanowienie Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego o odmowie wszczę…
Powołane przepisy
art. 33 ust.
2art. 34art. 35art. 3983 § 1 pkt 2 KPCart. 47969 § 2 KPCart. 47969 § 1 KPCart. 13b ust. 2art. 30 ust. 6art. 168 § 1 KPCart. 380 KPCart. 391 § 1 KPCart 397
§ 3 KPC
Źródło: Sąd Najwyższy, repozytorium https://repozytorium2.sn.pl, pozyskano 29.10.2026. Treść przetworzona przez legal-ai.pl (konwersja tekstu, podział na fragmenty, analiza AI, powiązania z innymi danymi); Sąd Najwyższy nie zatwierdza tych materiałów ani nie ponosi za nie odpowiedzialności. · PDF źródłowy