II NSNc 101/25

II NSNc 101/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 kwietnia 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Aleksander Stępkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Tomasz Przesławski Marek Sławomir Molczyk (ławnik Sądu Najwyższego) w sprawie z powództwa B. Spółki Akcyjnej w W. przeciwko A.G. o zapłatę po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 28 kwietnia 2026 r. skargi nadzwyczajnej wniesionej przez Rzecznika Finansowego od wyroku zaocznego Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z 8 grudnia 2021 r., sygn. I C 1813/21 1. oddala skargę nadzwyczajną; 2. znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania wywołanego wniesieniem skargi nadzwyczajnej. i UZASADNIENIE Rzecznik Finansowy, pismem z 30 czerwca 2025 r. wniósł skargę nadzwyczajną od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z 8 II NSNc 101/25 2 grudnia 2021 r., I C 1813/21 w sprawie z powództwa B. S.A. w W. (dalej: „powód”) przeciwko A.G. (dalej: „pozwany”), zaskarżając go w całości. Kontrolę orzeczenia skarżący zainicjował z uwagi na konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego jako naruszającego zasady, prawa i wolności człowieka określone w Konstytucji RP takie jak: zasada sprawiedliwości społecznej, zasada ochrony konsumenta, zasada prawidłowości działania organów władzy publicznej w rozumieniu ochrony obywatela przez arbitralnością władzy publicznej, a także z tego powodu, że zaskarżone orzeczenie w sposób rażący narusza prawo przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz stoi w sprzeczności z wiążącym Polskę prawem międzynarodowym. Na podstawie art. 89 § 1 pkt 1 u.SN, Rzecznik Finansowy zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie zasad lub wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji RP, co miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1) zasady związania prawem międzynarodowym oraz zasady pierwszeństwa prawa europejskiego przed ustawami krajowymi, określonych w art. 9 Konstytucji RP w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 76 Konstytucji RP przez niewzięcie pod uwagę abuzywności klauzul umownych i brak zastosowania przepisów Dyrektywy Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.U.UE.L. z 1993 r. Nr 95, str. 29 ze zm.; dalej: „Dyrektywa 93/13”) i tym samym niezapewnienie konsumentowi właściwej ochrony przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi, jako słabszej stronie stosunków cywilnoprawnych z przedsiębiorcą; 2) zasady prawa do sądu, w postaci sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy określonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP polegające na całkowitym pominięciu przez Sąd obowiązujących przepisów prawa w zakresie ochrony konsumenta i wydaniu wyroku zaocznego wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi, wskutek zaniechania dokonania oceny postanowień zawartych w umowie konsumenckiej o kredyt hipoteczny pod kątem ich abuzywności i niezniwelowania nierówności istniejącej pomiędzy konsumentem a przedsiębiorcą, i niewyciągnięcie wszystkich konsekwencji z tego stwierdzenia, a więc rozpoznania sprawy z pominięciem przepisów „art. 3851 § i nast.” ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm., dalej: „k.c.”). II NSNc 101/25 3 Na podstawie art. 89 § 1 pkt 2 u.SN, Rzecznik Finansowy zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 3) „art. 3851 § k.c.” w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13, polegające na ich błędnym niezastosowaniu w sprawie w wyniku zaniechania zbadania istoty sprawy (treści umowy zawartej między przedsiębiorcą i konsumentami), a w konsekwencji niezbadanie z urzędu zawartych postanowień umownych w zakresie m.in. wypłaty i spłaty kredytu pod kątem ich abuzywności, prowadzącego ostatecznie do odmowy przyznania ochrony pozwanemu jako konsumentowi. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Bielsku-Białej. Powód, w piśmie zatytułowanym odpowiedź na skargę nadzwyczajną, wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. W uzasadnieniu wskazał, że okoliczność, iż Sąd Okręgowy w Bielsku - Białej orzekł zgodnie z żądaniem pozwu, wyrokiem zaocznym, przy całkowitej bierności pozwanego, nie może stanowić samodzielnej podstawy do uwzględnienia skargi nadzwyczajnej. Pozwany nie skorzystał z danej mu przez Sąd szansy wypowiedzenia się w sprawie i złożenia odpowiedzi na pozew ani z uprawnienia do złożenia sprzeciwu do wyroku zaocznego, o którym to prawie został pouczony. Powód podkreślił, że umowa kredytowa, pomimo że została zawarta […] 2009 r., spełniała wymogi wprowadzone ustawą z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 165. poz. 984) („ustawa antyspredowa”). Umowa została zawarta ze świadomym wyborem pozwanego. Powód podkreślił także, że umowy o kredyt denominowany i indeksowany do waluty obcej zostały wprost wymienione w art. 69 Prawa bankowego jako możliwy wariant umowy kredytu, co nastąpiło na mocy ustawy antyspreadowej. Jako wynikające z obowiązujących ustaw, umowy te nie mogą być nieważne z mocy prawa. Umowa zawarta z pozwanym zawiera szczegółowe zasady określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo- odsetkowych oraz zasad przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu. Postanowienia tej umowy są precyzyjnie, czytelnie sformułowane jak również jednoznaczne a pozwany był w pełni świadomy jej zapisów, które nie są sprzeczne II NSNc 101/25 4 z dobrymi obyczajami, nie stanowią nieuczciwej praktyki rynkowej, nie naruszają w sposób rażący interesów konsumenta (w tym interesów ekonomicznych). W konsekwencji nie stanowią klauzul niedozwolonych. W ocenie powoda Sąd orzekł w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, uwzględniając to, że umowa zawarta z pozwanym spełniała wymogi jakie wprowadziła ustawa antyspredowa, a także zachowanie pozwanego w procesie. Pozwany, w odpowiedzi na skargę nadzwyczajną, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Bielsku-Białej, a także zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Pozwany w całości przychylił się do treści skargi i podniesionych w niej zarzutów. Sąd Okręgowy w Bielsku – Białej wydał zaskarżony wyrok na skutek rozpoznania sprawy z powództwa powoda o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kwoty 128 326,90 USD wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia złożenia pozwu do dnia zapłaty. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej doręczył pozwanemu odpis pozwu, wzywając do złożenia odpowiedzi na pozew oraz pouczając o skutkach niezłożenia odpowiedzi na pozew w terminie, określonych w art. 339 § 1 i 2 k.p.c., tj. możliwości wydania wyroku zaocznego na posiedzeniu niejawnym oraz przyjęciu za prawdziwe twierdzenia powoda o faktach zwartych w pozwie lub pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed posiedzeniem (k. 44-45 oraz 48). Pozwany nie złożył odpowiedzi na pozew. Sąd Okręgowy w Bielsku – Białej, na posiedzeniu niejawnym 8 grudnia 2021 r., wydał wyrok zaoczny, którym zasądził od pozwanego na rzecz powoda żądaną kwotę wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 8 października 2021 r. do dnia zapłaty (pkt 1), rozstrzygając w pkt. 2 o kosztach postępowania oraz nadając wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 3). W uzasadnieniu wyroku Sąd rozważał, czy zawarta przez strony umowa kredytu zawiera niedozwolone postanowienia umowne. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ocenił, że nie było podstaw do ustalenia, że postanowienia umowy nie zostały z pozwanym indywidualnie uzgodnione. Pozwany takiego zarzutu też nie podniósł. Sąd ustalił, że pozwany, zawierając umowę, złożył oświadczenie, że po zapoznaniu się z ofertą dokonał II NSNc 101/25 5 wyboru kredytu denominowanego do kursu USD. W ocenie Sądu, materiał dowodowy nie dawał podstawy do przyjęcia, że pozwany nie miał możliwości negocjowania postanowień umownych. Sąd ocenił również, czy klauzule dotyczące przewalutowania zostały sformułowane jednoznacznie. Stwierdził, że postanowienia umowy dotyczące wypłaty kwoty kredytu, a następnie spłaty kredytu nie zostały wyrażone w sposób niejednoznaczny w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c. Wniosek taki Sąd oparł na analizie postanowień umownych oraz treści oświadczeń złożonych przez pozwanego przy zawieraniu umowy. Sąd wziął pod uwagę, że pozwany nie zajął w sprawie żądnego stanowiska, wyprowadzając z tego wniosek o braku podstaw do kwestionowania oświadczeń złożonych przez niego przy zawieraniu umowy. Sąd przyjął, że pozwany zawarł umowę z pełną świadomością jej postanowień i skutków denominowania kredytu do dolara amerykańskiego. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej doręczył pozwanemu wyrok wraz z pouczeniem o prawie złożenia sprzeciwu w ciągu dwóch tygodni od doręczenia (k. 51 i 53). Pozwany nie złożył sprzeciwu od wyroku zaocznego z 8 grudnia 2021 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga nadzwyczajna jest bezzasadna. I. 1. Kontrola nadzwyczajna, wprowadzona do polskiego systemu prawnego w art. 89 - 95 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 622 - dalej u.SN) jest odpowiedzią na deficyty skargi konstytucyjnej, która nie pozwalała adekwatnie chronić przed naruszeniami konstytucyjnych praw przez wyroki sądów powszechnych lub wojskowych, które wprawdzie zapadały z naruszeniem zasad konstytucyjnych, jednak w oparciu o przepisy, którym nie można czynić zarzutu niekonstytucyjności (zob. sygnalizacja pełnego składu TK dokonana 12 marca 2003 r., S 1/03). Skarga nadzwyczajna likwiduje ten deficyt nadzwyczajnych środków zaskarżenia pozwalających na eliminację rażąco wadliwych orzeczeń z poszanowaniem prawa do sądu (zob. wyrok pełnego składu TK z 19 lutego 2003 r., P 11/02, pkt 5) afirmując w ten sposób zasadę demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości II NSNc 101/25 6 społecznej. Realizując te założenia, skarga nadzwyczajna nie stanowi instrumentu ponownej kontroli instancyjnej, ale służy skonkretyzowanej kontroli konstytucyjności aktów jurysdykcyjnych, zaś jej zgodność z międzynarodowymi standardami ochrony praw człowieka była już wyjaśniana w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 28 października 2020 r., I NSNc 22/20, pkt 16; z 25 listopada 2020 r., I NSNc 57/20, pkt 3). 2. Skarga nadzwyczajna może zostać wniesiona jedynie wówczas, gdy jest to konieczne dla zapewniania zgodności prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych i wojskowych z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 89 § 1 u.SN in principio) i tylko wówczas, gdy można ją oprzeć na przynajmniej jednej z trzech podstaw, określonych w art. 89 § 1 pkt 1-3 u.SN. Połączenie ogólnej przesłanki funkcjonalnej ze szczegółowymi podstawami skargi nadzwyczajnej sformułowaniem „o ile”, jednoznacznie wskazuje na konieczność jednoczesnego zaistnienia przesłanki funkcjonalnej i którejś (przynajmniej jednej) z jej szczegółowych podstaw wymienionych w art. 89 § 1 pkt 1-3 u.SN (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 25 czerwca 2020 r., I NSNc 48/19). Jednocześnie, relacja zachodząca między przesłanką funkcjonalną i przesłankami szczegółowymi wymaga, aby w pierwszej kolejności dokonać oceny zaistnienia podstaw szczegółowych, a następnie dopiero dokonać oceny tego, czy uchylenie prawomocnego wyroku sądu powszechnego lub wojskowego jest konieczne dla zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 28 października 2020 r., I NSNc 22/20, pkt 2; z 25 listopada 2020 r., I NSNc 57/20, pkt 10). Chociaż więc skarga nadzwyczajna jest instrumentem szeroko pojętego wymiaru sprawiedliwości, w znaczeniu o którym mowa w art. 175 ust. 1 Konstytucji RP, to przesłanka funkcjonalna skargi, nakazująca dokonanie oceny tego, czy uchylenie lub zmiana zaskarżonego orzeczenia sądu powszechnego jest konieczna dla zapewnienia poszanowania zasady ustrojowej wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP, podobnie jak i możliwość sformułowania zarzutów przewidzianych w art. 89 § 1 pkt 1 u.SN, czynią z tej skargi nade wszystko instrument kontroli konstytucyjności orzeczeń sądowych. Z tego względu, w centrum kontroli II NSNc 101/25 7 nadzwyczajnej stoi pytanie o poprawność zaskarżonego orzeczenia, nie zaś o to, czy jego treść była optymalna lub wolna od jakiejkolwiek niedoskonałości. 3. Ścisłe określenie przesłanek przedmiotowych skargi nadzwyczajnej związane jest z jej konstytucyjną funkcją ochronną wyrażającą się z jednej strony, w dążeniu do zapewnienia prawidłowości działania organów władzy publicznej (art. 7 w związku z art. 2 Konstytucji RP), a z drugiej strony, z konieczną ochroną stabilności i prawomocności orzeczeń sądowych oraz kształtowanych przez nie stosunków prawnych (art. 45 w związku z art. 2 Konstytucji RP; zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 28 października 2020 r., I NSNc 22/20; z 13 stycznia 2021 r., I NSNk 3/19). W konsekwencji, stwierdzone naruszenia stanowiące przesłanki szczegółowe kontroli nadzwyczajnej muszą być na tyle poważne, by spełniona została dodatkowo przesłanka funkcjonalna. Chodzi o to, by wzgląd na całokształt zasady wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP nakazywał ingerencję w powagę rzeczy osądzonej (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 9 grudnia 2020 r., I NSNu 1/20 i z 13 stycznia 2021 r., I NSNk 3/19). II 4. Zarzutu naruszenia art. 9 w zw. z art. 91 ust. 3 w zw. z art. 76 Konstytucji RP i wynikających z tych przepisów zasad związania Rzeczypospolitej prawem międzynarodowym oraz pierwszeństwa prawa europejskiego przed regulacją ustawową, jest bezzasadny. Naruszenie wskazanych przepisów nastąpiłoby wówczas, gdyby Rzeczpospolita Polska nie dochowała wymogu implementacji dyrektywy 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L 95 z 21.04.1993), co jest oczywistą nieprawdą. Implementacja dyrektywy 93/13/EWG do prawa polskiego nastąpiła m.in. przez zmianę art. 3851 k.c. z dniem 1 lipca 2000 r., dokonaną art. 18 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. 2000 Nr 22 poz. 271). Skarżący nie uzasadnia również zarzutu naruszenia tych przepisów Konstytucji RP twierdzeniem o nieprawidłowej implementacji skutkującej kolizją prawa krajowego z prawem unijnym. Innymi słowy, nie zarzuca nieprawidłowego wdrożenia Dyrektywy II NSNc 101/25 8 93/13 do prawa polskiego. Koncentruje się, natomiast na kwestionowaniu stosowania prawa krajowego przez sąd powszechny. Trudno też dociec, jaką funkcję w sposobie ukształtowania zarzutu, ma związkowe powołanie art. 76 Konstytucji. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, że art. 76 Konstytucji RP stanowi dopuszczalny wzorzec kontroli orzeczeń na podstawie art. 89 § 1 pkt 1 u.SN (zob. wyroki Sądu Najwyższego z: 28 października 2020 r., I NSNc 22/20; 25 listopada 2020 r., I NSNc 57/20), jak również to, że wyraża on zasadę konstytucyjną zobowiązującą organy państwa – w tym również sądy powszechne – do podejmowania działań w celu ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi (zob. wyroki TK z: 21 kwietnia 2004 r., K 33/03; 13 września 2005 r., K 38/04; z 17 maja 2006 r., K 33/05; 13 września 2011 r., K 8/09), o tyle z samej treści tego przepisu wynika konieczność powiązania go z normą rangi ustawowej, która określałaby zakres ochrony przewidzianej w tym przepisie. Skarżący jednak nie powiązał art. 76 Konstytucji z normą rangi ustawowej, a tego rodzaju błąd konstrukcyjny stoi na przeszkodzie merytorycznemu rozpoznaniu zarzutu naruszenia art. 76 Konstytucji RP. Bez wskazania bowiem norm ustawowych, które realizują ochronę deklarowaną w art. 76 Konstytucji, nie sposób – w świetle brzmienia samego tego przepisu, jak również art. 81 Konstytucji – ustalić zakresu tej konstytucyjnej ochrony. 5. Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, skarżący uzasadnił go tym, że Sąd Okręgowy w Bielsku – Białej – wbrew ciążącemu na nim w tym zakresie obowiązkowi - zaniechał dokonania oceny postanowień znajdujących się w umowie, w szczególności tzw. „klauzul waloryzacyjnych” pod kątem ich niedozwolonego charakteru, stosowanie do „art. 3851 § 1 i nast.” k.c. Skarżący podkreślił, że wyrok zaoczny został wydany wbrew kredytobiorcy – konsumentowi. Rację ma jednak powód wskazując, że sam w sobie, fakt wydania wyroku zaocznego na niekorzyść konsumenta, nie oznacza, że doszło do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Szczególna ochrona konsumenta nie oznacza bowiem, że sąd ma obowiązek rozstrzygania zawsze na jego korzyść. Celem ochrony konsumentów nie jest ich faworyzowanie, ale tworzenie rozwiązań prawnych, które pozwalają urzeczywistnić zasadę równorzędności stron stosunków cywilnoprawnych (szerzej zob. wyroki TK: z 11 lipca 2011 r., P 1/10; z 15 marca II NSNc 101/25 9 2011 r., P 7/09 i powołane tam orzecznictwo dotyczące art. 76 Konstytucji RP). Nie ulega wątpliwości, że „konsument jest słabszą stroną stosunku prawnego i z tej racji wymaga ochrony, a więc pewnych uprawnień, które doprowadziłyby do przynajmniej względnego zrównania jego pozycji względem przedsiębiorcy (zob. wyrok TK z 11 lipca 2011 r., P 1/10, OTK-A 2011, nr 6, poz. 53 pkt. III. 2.4.; zob. także wyrok TK z 13 września 2011 r., K 8/09). Jednak celem tej ochrony jest zapewnienie równości stosunków kontraktowych, nie zaś faworyzowanie konsumenta. Skarżący, odwołując się do orzecznictwa TSUE i SN, wskazuje na - wynikającą z Dyrektywy 93/13 – powinność sądu krajowego przy rozstrzyganiu sporu między przedsiębiorcą i konsumentem, zbadania z urzędu umowy konsumenckiej pod kątem występowania w niej niedozwolonych postanowień. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku, dowodzi, że Sąd Okręgowy takie badanie przeprowadził. Pomimo, że skarżący nie zajął w sprawie żadnego stanowiska, Sąd z urzędu przystąpił do ustalenia, czy zwarta umowa zawierała niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 3851 k.c. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalił, że postanowienia umowy zostały z pozwanym uzgodnione indywidualne. Wniosek taki wyprowadził z okoliczności złożenia przez pozwanego przy zawieraniu umowy oświadczenia potwierdzającego zapoznanie się przez niego z ofertą i dokonanie przez niego wyboru oferty kredytu denominowanego do kursu USD, oraz braku zastrzeżenia pozwanego, że postanowienia umowy nie zostały z nim indywidualnie uzgodnione. Następnie, Sąd przystąpił do oceny klauzul dotyczących przewalutowania pod kątem jednoznaczności ich sformułowania. Ocenił, że postanowienia dotyczące wypłaty kwoty kredytu, a następnie spłaty kredytu nie zostały sformułowane w sposób niejednoznaczny. Ocenę tę sformułował na podstawie analizy pisemnych oświadczeń złożonych przez pozwanego przy zawieraniu umowy, niezakwestionowania przez pozwanego prawdziwości złożonych przez niego oświadczeń oraz informacji zawartych w Zbiorze Ogólnych Zasad Kredytowania. Analiza uzasadnienia wyroku wskazuje, że zaskarżony skargą nadzwyczajną wyrok zaoczny nie został wydany z naruszeniem obowiązku zapewnienia ochrony sądowej konsumentowi jako słabszej strony umowy. Sąd Okręgowy wziął pod uwagę charakter konsumencki umowy, będącej podstawą roszczeń powoda. Okoliczności tej sprawy są zatem inne niż te, na które powołuje II NSNc 101/25 10 się skarżący, a w których Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone skargą nadzwyczajną orzeczenia. I tak, w sprawie II NSNC 395/23, Sąd Najwyższy uwzględnił skargę nadzwyczajną w sytuacji, gdy sąd powszechny wydał wyrok zaoczny, przyjmując, że nie jest konieczne badanie zapisów umownych. Z kolei w sprawach: II NSNc 70/24, II NSNc 182/23, II NSNc 208/23, oraz II NSNC 85/23 Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone skargą nadzwyczajną nakazy zapłaty, w sytuacji, gdy sądy wydające nakazy zapłaty, pomijając konsumencki charakter umowy, nie skierowały sprawy do rozpoznania na rozprawie i nie badały, czy postanowienia umowy kredytu mają nieuczciwy charakter. W sprawie niniejszej sytuacja jest diametralnie różna, Sąd Okręgowy nie tylko uwzględnił konsumencki charakter umowy, ale również z urzędu przystąpił do oceny ważności zawartej umowy z perspektywy art. 3851 § 1 k.c. dochowując wszelkich powinności wynikających z prawa konsumenckiego, mimo bezczynności pozwanego. 6. Odnośnie do ostatniego zarzutu skargi nadzwyczajnej, tj. zarzutu naruszenia „art. 3851 § k.c.” w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, zarzut ten został sformułowany w sposób wadliwy konstrukcyjnie, przez co nie podaje się merytorycznemu rozpoznaniu. Skarżący nie sprecyzował w petitum skargi jednostki redakcyjnej art. 3851 k.c. W tym miejscu przypomnieć należy, że zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 95 pkt 1 u.SN, w postępowaniu zainicjowanym skargą nadzwyczajną, zastosowanie mają przepisy k.p.c. dotyczące skargi kasacyjnej, które – zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego – wymagają precyzyjnego przytoczenia podstawy kasacyjnej, obejmującego oznaczenie numerem artykułu, paragrafu (ustępu) i ewentualnie kolejnych jednostek redakcyjnych przepisów, które miały zostać naruszone, oraz określenie na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (zob. między innymi wyroki Sądu Najwyższego z: 8 listopada 2013 r., I CSK 36/13; z 28 lutego 2018 r., II CSK 221/17; 4 marca 2015 r., IV CSK 387/14; 20 października 1999 r., III CKN 448/99; 25 kwietnia 2013 r., I UK 572/12; oraz postanowienia Sądu Najwyższego z: 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; 12 marca 2019 r., III PK 98/18; 4 czerwca 2019 r., III UK 291/18). W związku z powyższym, obowiązek przytoczenia podstaw skargi nadzwyczajnej również obejmuje powołanie przepisu, który zdaniem skarżącego został naruszony, z oznaczeniem konkretnej jednostki redakcyjnej aktu II NSNc 101/25 11 normatywnego, czyli artykułu, a także, jeśli występują (co ma miejsce w analizowanym przypadku), pomniejszych jednostek redakcyjnych. Przytoczenie podstawy skargi nadzwyczajnej musi być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie sądu granicami podstaw skargi (art. 39813 § 1 k.p.c. w zw. z art. 95 pkt 1 u.SN), Sąd Najwyższy uwzględnia tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze nadzwyczajnej jako naruszone. Jednocześnie formalizm ten jest uzasadniony faktem, że skarga jest składana przez podmiot kwalifikowany, od którego można, a nawet należy, oczekiwać precyzji przy formułowaniu zakresu zaskarżenia. Sąd Najwyższy nie może bowiem rozpoznawać skargi w oparciu o domniemaną intencję skarżącego i konkretyzować zawartych w niej zarzutów ani też przypisywać ich do właściwych jednostek redakcyjnych powołanych w skardze przepisów. Skarga nadzwyczajna musi być zredagowana w taki sposób, żeby treść zarzutów nie budziła żadnych wątpliwości, zaś intencje wnoszącego skargę winny być wyartykułowane w sposób jednoznaczny (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 15 stycznia 2025 r., II NSNc 364/23, oraz z 26 listopada 2024 r., II NSNc 384/23; jak również postanowienia Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2024 r., II NSNc 40/23; oraz z 29 maja 2019 r.). Odnosząc powyższe do art. 89 § 1 pkt 2 u.SN w zw. z art. 95 pkt 1 u.SN, skarżący formując w skardze nadzwyczajnej zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie powinien go skonkretyzować, wskazując, które przepisy - oznaczone numerem artykułu, paragrafu (ustępu) ustawy - zostały naruszone, czego w sprawie niniejszej skarżący nie dopełnił w odniesieniu do zarzutu trzeciego. To zaś uniemożliwia jego merytoryczne rozpoznanie. Niezależnie od tego, nawet gdyby zarzut ten został poprawnie sformułowany, podlegałby zapewne oddaleniu z racji wskazanych przy rozpoznawaniu zarzutu naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji. 7. Wobec niezaistnienia żadnej z przesłanek szczegółowych kontroli nadzwyczajnej i tym samym braku potrzeby badania ogólnej przesłanki funkcjonalnej, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 91 § 1 in fine u.SN oddalił skargę nadzwyczajną, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 39818 k.p.c. w zw. z art. 95 pkt 1 u.SN. Zdanie odrębne do wyroku złożył SSN Tomasz Przesławski. II NSNc 101/25 12 Zdanie odrębne SSN Tomasza Przesławskiego od wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2026 r. w sprawie o sygn. II NSNc 101/25 Nie zgadzam się z rozstrzygnięciem Sądu Najwyższego. W mojej ocenie wyrok zaoczny Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z 8 grudnia 2021 r. o sygn. akt I C 1813/21 powinien zostać uchylony. Podniesione w niniejszej sprawie zarzuty istocie sprawiają, że kluczowym zagadnieniem kontroli nadzwyczajnej było to, czy organ władzy państwowej, jakim jest sąd, uwzględnił konstytucyjne zobowiązanie państwa do ochrony konsumentów, wyrażone w art. 76 Konstytucji RP. Zgodnie z przywołanym art. 76 Konstytucji RP władze publiczne chronią konsumentów, użytkowników i najemców przed działaniami zagrażającymi ich zdrowiu, prywatności i bezpieczeństwu oraz przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi. Zakres tej ochrony określa ustawa. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego zaznacza się, że art. 76 Konstytucji RP wyraża zasadę konstytucyjną zobowiązującą władzę publiczną do podejmowania działań mających na celu ochronę konsumentów przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi (zob. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z 13 września 2011 r., K 8/09; z 11 lipca 2011 r., P 1/10; z 2 grudnia 2008 r., K 37/07; z 17 maja 2006 r., K 33/05; z 13 września 2005 r., K 38/04; z 21 kwietnia 2004 r., K 33/03; z 26 września 2000 r., P 11/99; z 12 stycznia 2000 r., P 11/98; z 10 października 2000 r., P 8/99). Wymagania wynikające z art. 76 Konstytucji RP powinny być uwzględniane zarówno przez ustawodawcę na etapie stanowienia prawa, jak i przez sądy, w procesie jego stosowania i dokonywania jego wykładni (zob. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 21 kwietnia 2004 r., K 33/03; 13 września 2005 r., K 38/04; 17 maja 2006 r., K 33/05; 13 września 2011 r., K 8/09; wyroki Sądu Najwyższego z: 28 II NSNc 101/25 13 lipca 2021 r., I NSNc 179/20; 5 października 2021 r., I NSNc 366/21; 27 października 2021 r., I NSNc 180/21). Odnosząc się do konstytucyjnych zasad ochrony konsumenta zwrócić uwagę trzeba także na to, że poza bezpośrednim umocowaniem w art. 76 Konstytucji RP, ochrona konsumentów, na mocy art. 9 Konstytucji RP znajduje podstawy także w Traktacie o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej: „TFUE”), a zważywszy, że kształt polskiego prawa konsumenckiego jest w ogromnej mierze efektem implementowania do krajowego porządku prawnego uregulowań unijnych, oczywiste jest, że ochrona wynikająca z art. 76 Konstytucji RP nie może abstrahować od zasad i wymagań prawa europejskiego (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 września 2005 r., K 38/04; wyroki Sądu Najwyższego z: 28 czerwca 2023 r., II NSNc 208/23; 28 października 2020 r., I NSNc 22/20). Stwierdzenie takie oznacza, że przy interpretacji art. 76 Konstytucji RP należy uwzględnić Dyrektywę z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.Urz.UE 1993, Nr 95, s. 29, dalej: „Dyrektywa 93/13”), której celem jest zbliżenie przepisów państw członkowskich odnoszących się do nieuczciwych warunków umownych w umowach konsumenckich (art. 1 ust. 1 Dyrektywy 93/13). W preambule do tej dyrektywy wprost wskazano, że sądy i organy administracyjne państw członkowskich muszą mieć do swojej dyspozycji stosowne i skuteczne środki zapobiegające dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Z orzecznictwa TSUE wynika, że prawo europejskie kształtuje wyraźną powinność przeprowadzania kontroli treści umów zawieranych z konsumentami (por. postanowienie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 28 listopada 2018 r., C-632/17, PKO BP S.A. przeciwko Jackowi Michalskiemu). W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje się także, że obowiązek oceny nieuczciwego charakteru warunków umowy spoczywa na organach wymiaru sprawiedliwości (wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 kwietnia 2016 r., Radlinge i Radlingerová, C-377/14). Sądy krajowe z urzędu weryfikują czy postanowienia umowne mają nieuczciwy charakter, stosując przy tym przepisy proceduralne w taki sposób, aby zapewnić konsumentowi skuteczną ochronę (wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 30 maja 2013 r., Jőrös, C-397/11). Z II NSNc 101/25 14 obowiązku tego nie zwalnia sądu brak aktywności po stronie konsumenta (wyrok z 14 czerwca 2012 r., Banco Español de Crédito SA, C-618/10). Sąd powinien poinformować konsumenta, że postanowienie umowne jest niedozwolone, nie można jednak uznać go za niewiążące, jeżeli konsument powoła się na to postanowienie umowne (wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 lutego 2013 r., Banif Plus Bank Zrt., C-472/11). Stanowisko takie znajduje potwierdzenie także w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Wskazuje się bowiem, że w każdym przypadku, w którym sąd rozpoznaje sprawę dotyczącą skierowanego przeciwko konsumentowi roszczenia wynikającego z umowy zawartej przez niego z przedsiębiorcą, ma on obowiązek zbadać treść tej umowy, aby ocenić, w jakim zakresie konsument jest związany postanowieniami takiej umowy, a zatem w konsekwencji czy dochodzone roszczenie zasługuje na uwzględnienie, a jeśli tak, to w jakim zakresie (wyrok Sądu Najwyższego z 30 czerwca 2022 r., I NSNc 646/21). Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej w konsekwencji naruszenia standardów wynikających z art. 76 Konstytucji RP uchybił także wymaganiom wynikającym z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, bowiem nie zapewnił stronom odpowiednich gwarancji składających się na prawo do rzetelnego i sprawiedliwego procesu sądowego, na który składa się także sprawiedliwość proceduralna. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 stycznia 2006 r., SK 30/05, wyraźnie zaznaczył, że „sprawiedliwość proceduralna należy do istoty konstytucyjnego prawa do sądu, albowiem prawo do sądu bez zachowania standardu rzetelności postępowania byłoby prawem fasadowym”. Sąd Najwyższy w pełni podziela wyrażony pogląd, że strona nie może ponosić ujemnych konsekwencji wiążących się z wadliwościami jakich dopuścił się sąd orzekający (postanowienie Sądu Najwyższego z 10 sierpnia 2007 r., II CZ 51/07). W niniejszej sprawie, z uwagi na zaniechania proceduralne Sądu Okręgowego prawo strony do sądu – w aspekcie sprawiedliwości proceduralnej – zostało naruszone. Zwrócić należy uwagę, że z ostrożnością należy podchodzić do sporządzonego w sprawie uzasadnienia wyroku Sądu okręgowego w Bielsku-Białej, bowiem sporządzone zostało już po wniesieniu skargi nadzwyczajnej, na wyraźne żądnie Sądu Najwyższego (zarządzenie z 11 września 2025 r., k. 22). W II NSNc 101/25 15 analizowanej sprawie sąd meriti nie zapewnił odpowiednich standardów ochrony konsumenckiej, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Bielsku- Białej. [az] [r.g.]