III UZP 1/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Bała.Sędziowie SN: S. Szymańska, (sprawozdawca), E. Mzyk.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej W. Sztejn, w sprawie z wniosku Marii W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. o ustalenie obowiązku ubezpieczenia po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu postanowieniem z dnia 5 października 1988 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy osoba wykonująca pracę nakładczą na rzecz nie uspołecznionego zakładu pracy podlega obowiązkowi ubezpieczenia, jeżeli pobiera rentę lub emeryturę, i czy takiego wykonawcę należy uważać za pracownika w świetle § 27 rozporządzenia z dnia 31 grudnia 1975 r. (Dz. U. Nr 3, poz. 17 ze zm.)?"podjął następującą uchwałę:Osoba wykonująca pracę nakładczą na rzecz nieuspołecznionego zakładu pracy podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego także wówczas, gdy pobiera rentę inwalidzką lub emeryturę. Uzasadnienie faktycznePrzedstawione zagadnienie prawne powstało na tle następującego stanu sprawy:Pozwany organ rentowy decyzją z dnia 18 marca 1988 r. ustalił, że osoby zatrudnione w systemie pracy nakładczej przez Marię W., prowadzącą zakład rzemieślniczy, podlegają ubezpieczeniu społecznemu, i zobowiązał ją do zapłaty zaległych składek wraz z odsetkami, jednakże decyzją z dnia 25 maja 1988 r. odstąpił od żądania zapłaty odsetek za zwłokę. Wnioskodawczyni domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji jako pozbawionej podstawy prawnej, ponieważ - jej zdaniem - emeryci i renciści wykonujący pracę nakładczą, a takich zatrudnia, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia w myśl rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 grudnia w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą (Dz. U. z 1976 r. Nr 3, poz. 19; zm.: Dz. U. z 1985 r. Nr 37, poz. 175).Pozwany organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, podnosząc, że zgodnie z § 1 ust. 2 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów ma ono zastosowanie także do osób wykonujących pracę nakładczą na rzecz nie uspołecznionych zakładów pracy, a wykonawcy nie podlegają ubezpieczeniu tylko wówczas, gdy są objęci ubezpieczeniem z innego tytułu. Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych uznał, że w sprawie występuje zagadnienie prawne budzące wątpliwości, które wymagają rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl § 27 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1975 r. wykonawcę uważa się za pracownika w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników, o ubezpieczeniu społecznym, o ubezpieczeniu rodzinnym oraz o świadczeniach pieniężnych z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, jeżeli nie jest objęty tymi przepisami z innego tytułu. Z mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 lipca 1985 r., zmieniającego rozporządzenie w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą (Dz. U. Nr 37, poz. 175), przepis ten ma zastosowanie także do osób wykonujących pracę nakładczą na rzecz nie uspołecznionych zakładów pracy. Z przytoczonego § 27 wynika, że osoby wykonujące pracę nakładczą w zakresie ubezpieczenia społecznego traktowane są jak pracownicy, pod warunkiem jednak, że nie podlegają ubezpieczeniu społecznemu z innego tytułu, Nie ma podstawy do wniosku, że warunek podlegania ubezpieczeniu społecznemu z innego tytułu spełniają osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę nakładczą będące jednocześnie emerytami lub rencistami. Osoby te bowiem są osobami pobierającymi określone świadczenia emerytalno-rentowe, a nie ubezpieczonymi. Dlatego też emeryci i renciści wykonujący pracę nakładczą podlegają z tego tytułu ubezpieczeniu społecznemu w systemie pracowniczym. Za takim stanowiskiem przemawia także wykładnia funkcjonalna § 27 omawianego rozporządzenia. Osoba wykonująca pracę nakładczą i będąca jednocześnie emerytem lub rencistą ma z tego tytułu prawo do określonego świadczenia pieniężnego oraz do świadczeń w naturze (por. art. 7 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.).Przyjęcie, że taka osoba nie podlega ubezpieczeniu społecznemu, doprowadziłoby jednak - przykładowo - do pozbawienia jej prawa do zasiłku chorobowego w razie choroby, a także do pozbawienia prawa do inwalidzkiej renty wypadkowej z tytułu wypadku pozostającego w związku z wykonywaniem pracy nakładczej, czego nie można byłoby zaakceptować. Z tych powodów Sąd Najwyższy podjął uchwałę przytoczoną w sentencji.