III UZP 20/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN Z. Stypułkowska.Sędziowie SN: B. Błachowska (sprawozdawca), S. Szymańska.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Czesława K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w P. o zasiłek chorobowy po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu postanowieniem z dnia 8 maja 1989 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy pracownikowi przysługuje prawo do zasiłku chorobowego w sytuacji, gdy niezdolność do pracy spowodowana została w wyniku popełnienia wykroczenia, a z drugiej strony spowodowana była zaawansowaną chorobą cukrzycy?"podjął następującą uchwałę:Pracownikowi przysługuje zasiłek chorobowy za okres niezdolności do pracy z powodu różnych chorób, chociażby przyczyna jednej z tych chorób pozbawiała go prawa do zasiłku, jeżeli pozostałe choroby nie są związane z tą przyczyną. Uzasadnienie faktycznePrzedstawiona Sądowi Najwyższemu wątpliwość prawna powstała na tle następującego stanu faktycznego:Czesław K. prawomocnym orzeczeniem Kolegium Rejonowego ds. Wykroczeń przy Naczelniku Miasta i Gminy w S. W. z dnia 19 września 1986 r. został uznany winnym spowodowania wypadku drogowego i ukarany karą grzywny oraz zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 12 miesięcy, gdyż w dniu 7 sierpnia 1986 r. będąc w stanie nietrzeźwości kierował motorowerem i nie zachował należytej ostrożności powodując zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym przez to, że zjechał z drogi i uderzył w drzewo doznając obrażeń ciała. Przebywał na zwolnieniu lekarskim od dnia 8 sierpnia 1986 r. do dnia 25 stycznia 1987 r. i pobrał z tego tytułu zasiłek chorobowy w kwocie 139.689 zł. Decyzją z dnia 18 lutego 1988 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w P. stwierdził, że Czesław K. nie miał prawa do zasiłku chorobowego za okres od dnia 8 sierpnia 1986 r. do dnia 25 stycznia 1987 r., i zobowiązał go do zwrotu na rzecz zakładu pracy, tj. Państwowego Gospodarstwa Rolnego w Ł., nieprawnie pobranego zasiłku chorobowego za wymieniony okres w kwocie łącznej 139.689 zł. Czesław K. odwołał się od tej decyzji do Sądu zarzucając, że tylko jeden miesiąc był na zwolnieniu lekarskim z powodu urazów odniesionych w wypadku, natomiast pozostały okres zwolnienia lekarskiego był spowodowany inną chorobą, tj. cukrzycą. Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu dopuścił dowód z biegłych lekarzy różnych specjalności i z historii choroby Czesława K. Z tych dowodów m.in. wynika, że powód przed wypadkiem nie leczył się na cukrzycę, natomiast po wypadku, gdy znalazł się w szpitalu z powodu doznanych wówczas obrażeń, rozpoznano u niego również cukrzycę i z tego powodu był leczony insuliną. Cukrzyca stwierdzona w szpitalu na pewno istniała już dawno przed wypadkiem, dowodem czego były duże wartości poziomu cukru we krwi i w moczu, przekraczające parokrotnie przyjęte wartości jako normalne. Poziom cukru zaczął się stabilizować w listopadzie 1986 r. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy udzielając odpowiedzi jak w sentencji uchwały miał na uwadze, co następuje:W pytaniu w istocie chodzi o wątpliwości powstałe w sytuacji, gdy okres niezdolności do pracy pracownika jest wywołany chorobami, z których jedna jest spowodowana przyczyną pozbawiającą pracownika prawa do zasiłku chorobowego. Przyczyny pozbawiające pracownika prawa do zasiłku chorobowego, a ściśle: powodujące, że nie powstaje prawo do zasiłku chorobowego, są taksatywnie wymienione w art. 16 i 17 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 30, poz. 143). Wśród nich nie ma sytuacji, na tle której powstała wątpliwość Sądu Wojewódzkiego, tj. występowania w jednym okresie u pracownika różnych chorób, z których każda powoduje niezdolność pracownika do pracy i uzasadnia zwolnienie lekarskie, a tylko jedna jest wywołana przyczyną powodującą, że pracownikowi nie przysługuje zasiłek chorobowy. Wykładnia gramatyczna powołanych art. 16 i 17 nie pozwala więc na przyjęcie poglądu, że w razie zbiegu w jednym okresie u pracownika różnych chorób nie przysługuje mu zasiłek chorobowy za okres niezdolności do pracy spowodowany chorobą wywołaną przyczynami nie mieszczącymi się w dyspozycji wymienionych przepisów. Taka niekorzystna dla pracowników wykładnia wykraczałaby poza ramy przepisów, a że regulują one wyjątek od zasady, jako rozszerzająca jest niedopuszczalna. Zasada wynika bowiem z art. 1, 2 ust. 2 i art. 5 przedmiotowej ustawy. Z treści tych przepisów należy wyprowadzić wniosek, że zasadą jest, iż pracownik ma prawo do zasiłku chorobowego w razie choroby za okres niezdolności do pracy i wszelkie wyjątki i ograniczenia tego prawa muszą być wprost i wyraźnie unormowane w przepisach. Jeżeli więc przyjęłoby się wykładnię przeciwną, to taka wykładnia wprost godziłaby w prawa pracownika zagwarantowane w art. 1, 2 ust. 1 i art. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. Z tych wszystkich względów taka wykładnia jest nie do przyjęcia, dlatego Sąd Najwyższy orzekł jak w uchwale.