III UZP 28/88
UchwałaSąd Najwyższy1988-09-13
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy praca w charakterze pilota oblatywacza śmigłowców seryjnych stanowi pracę na statkach żeglugi powietrznej w rozumieniu § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., mimo że nie została wymieniona w zarządzeniu właściwego ministra?Ratio decidendi
Praca w charakterze pilota oblatywacza śmigłowców seryjnych stanowi pracę na statkach żeglugi powietrznej w rozumieniu § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Stanowiska wymienione w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów stanowią wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze bez względu na to, czy zostały objęte wykazem resortowym. Wykazy resortowe mają charakter uzupełniający w stosunku do wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia.Stan faktyczny
Wnioskodawca, pobierający rentę inwalidzką z tytułu pracy w szczególnych warunkach, domagał się przyznania emerytury z tytułu pracy w charakterze pilota doświadczalnego w WSK - PZL Świdnik. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania emerytury, wskazując, że stanowisko pilota doświadczalnego nie zostało wymienione w zarządzeniu Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego. Sprawa trafiła do Sądu Najwyższego w celu rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchwalił, że praca w charakterze pilota oblatywacza śmigłowców seryjnych stanowi pracę na statkach żeglugi powietrznej w rozumieniu § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Perestaj (sprawozdawca). Sędziowie SN: M. Sadowski, Z. Zaziemski.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej, E. Wiśniewskiej, w sprawie z wniosku Ryszarda K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w L. o emeryturę po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie postanowieniem z dnia 27 maja 1988 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy praca w charakterze pilota oblatywacza śmigłowców seryjnych w WSK Świdnik stanowi pracę na statkach żeglugi powietrznej w rozumieniu § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego i wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43), mimo że nie została wymieniona w zarządzeniu właściwego ministra zgodnie z § 1 ust. 2 tego rozporządzenia?"podjął następującą uchwałę:Praca w charakterze pilota oblatywacza śmigłowców seryjnych stanowi pracę na statkach żeglugi powietrznej w rozumieniu § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego i wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43).Uzasadnienie faktycznePrzedstawione w sentencji zagadnienie wynikło na tle następującego stanu faktycznego.Wnioskodawca pobierający od dnia 1 września 1984 r. rentę inwalidzką III grupy z 15% wzrostem z tytułu pracy w szczególnych warunkach zgłosił w dniu 5 stycznia 1988 r. wniosek o przyznanie od osiągnięcia 55 roku życia emerytury z tytułu pracy w charakterze pilota doświadczalnego w WSK - PZL Świdnik. Decyzją z dnia 11 kwietnia 1988 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w L. odmówił przyznania emerytury z tego względu, że stanowisko pilota doświadczalnego, na którym odwołujący był zatrudniony nie zostało wymienione w zarządzeniu nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnych charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego (Dz. Urz. MHiPM Nr 1-3, poz. 1).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z treścią § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43) rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej wykazem.W myśl ust. 2 tego przepisu właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych (obecnie Pracy i Polityki Socjalnej) ustalają w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach. Porównanie treści tych przepisów wskazuje, że praca na stanowiskach wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów stanowi wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, bez względu na to, czy stanowisko to zostało objęte wykazem resortowym.Treść ust. 2 § 1 wymienionego rozporządzenia upoważnia ministrów do ustalenia stanowisk, które w poszczególnych branżach stanowi wykonywanie pracy w szczególnych warunkach. Wykazy ustalone przez ministrów mają więc charakter uzupełniający w stosunku do wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów. W załączniku do wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów w wykazie - B dział I pod pozycją 1 wyraźnie wymieniono stanowisko pilota, w tym również pilota wykonującego loty próbne i doświadczalne. Do pracy takiej zalicza się pracę pilota oblatywacza śmigłowców seryjnych.Istota pracy pilota oblatywacza śmigłowców seryjnych nie różni się od warunków pracy pilota samolotu. Śmigłowce zaliczane są także do statków żeglugi powietrznej.Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- II UK 434/17 2018-12-18Czy praca pilota i instruktora w aeroklubie, łączona z czynnościami administracyjno-zarządczymi i teoretycznymi, może być uznana za pracę stale i w pełnym wymiarze czasu, kwalifikującą do wcześniejszej emerytury?
- I UK 564/12 2013-04-23Czy praca na stanowisku rozdzielcy-planisty, polegająca na pilotowaniu detali w procesie technologicznym, planowaniu ich przepływu, kontroli jakości i czynnościach biurowych, wykonywana w hali produkcyjnej w sąsiedztwie…
- II UK 272/10 2011-02-11Czy pracownikowi, który osiągnął wiek emerytalny (55 lat) po zakończeniu wykonywania prac w szczególnych warunkach (steward pokładowy) i nie został skierowany do innej pracy, przysługuje prawo do wcześniejszej emerytury…
- III UK 445/18/1 2020-01-16Czy praca na stanowisku kierowcy-mechanika handlingu na lotnisku, polegająca na obsłudze technicznej pojazdów i sprzętu służącego do obsługi samolotów, a także na czynnościach związanych z obsługą naziemną samolotów, moż…
- I UK 442/11 2012-05-23Czy praca polegająca na nadzorze technicznym nad pracami lutowniczymi, wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach, nawet jeśli obejmuje również czynności kontrolne innych…
Powołane przepisy
art. 391 KPC§ 5§ 1 ust. 2§ 1 ust. 1§ 4§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 25.07.2026.