I ZB 67/24

I ZB 67/24 POSTANOWIENIE Dnia 23 sierpnia 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Pawłyszcze w sprawie z wniosku obrońcy sędziego Sądu Najwyższego w stanie spoczynku X. Y. – adw. P. Z. z dnia 6 sierpnia 2024 r. o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez SSN Marię Szczepaniec w sprawie o sygn. akt I ZSK 14/23 na posiedzeniu w dniu 23 sierpnia 2024 r. w Warszawie w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej odrzuca wniosek. UZASADNIENIE W sprawie dyscyplinarnej obrońca obwinionej sędzi wniósł o stwierdzenie, że sędzia Sądu Najwyższego Maria Szczepaniec, wyznaczona do rozpoznania sprawy I ZSK 14/23, nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jej powołaniu i postępowania po powołaniu oraz wyłączenie jej od rozpoznania tej sprawy. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Jednym z wymagań formalnych wniosku złożonego przez pozwanego jest „przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie” (art. 29 § 9 pkt 2 u.s.n.). Z kolei na podstawie art. 29 § 5 u.s.n. żądanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności należy uzasadnić okolicznościami danej sprawy mogącymi doprowadzić do naruszenia standardu I ZB 67/24 2 niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących obwinionego oraz charakteru sprawy. Obrońca w ogóle nie odniósł się do okoliczności sprawy I ZSK 14/23 rozpoznawanej w składzie z udziałem sędziego Marii Szczepaniec i nie jest to przeoczenie. Według wnioskodawcy „Maria Szczepaniec została wadliwie powołana do orzekania, a okoliczność ta per se powoduje, że nie jest ona uprawniona do orzekania, albowiem nie jest w stanie zapewnić standardów przewidzianych w Konstytucji RP, EKPCz oraz Karcie Prawa Podstawowych. Oprócz tego o braku bezstronności i niezachowaniu niezawisłości przez Marię Szczepaniec świadczy fakt, że orzeka ona po wydaniu przez Sąd Najwyższy uchwały z dnia 23 stycznia 2020 r. o sygn. BSA I-1410-1/20, która na marginesie dotyczy bezpośrednio deliktu dyscyplinarnego, o który obwiniona jest moja Mocodawczyni”. Zatem obrońca w ogóle neguje prawo sędzi Marii Szczepaniec do orzekania w jakichkolwiek sprawach, co pozostaje poza zakresem badania w sprawie z art. 29 § 5 u.s.n., a na podstawie art. 180 ust. 2 Konstytucji możliwe jest tylko w sprawach, w których ustawa przewiduje możliwość złożenia sędziego z urzędu lub zawieszenia w urzędowaniu. W kolejnym zdaniu obrońca zawęził zakres spraw, od których powinna być wyłączana sędzia Maria Szczepaniec, do spraw, w których istotna może być uchwała SN z 23 stycznia 2020 r. Z art. 29 § 5 u.s.n. wynika, że okoliczności dotyczące obwinionego i charakteru sprawy są przesłanką odrębną od okoliczności danej sprawy. Charakter sprawy jest okolicznością ogólną, wskazującą pewien rodzaj spraw. Ustawodawca w art. 29 § 5 u.s.n. wykluczył abstrakcyjne badanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności w zakresie jakiejś kategorii spraw (np. takich, w których istotna jest uchwała z 23 stycznia 2020 r.) i dopuścił stosowanie tej instytucji tylko, gdy w okolicznościach danej sprawy pozostałe fakty przytoczone na uzasadnienie wniosku wskazują na możliwość braku niezawisłości lub bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu tej konkretnej sprawy. I ZB 67/24 3 Możliwość braku niezawisłości lub bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu konkretnej sprawy jest podstawą wyłączenia sędziego SN na podstawie art. 48 i 49 k.p.c. Ustawodawca wprowadził dodatkowy wniosek o wyłączenie, uregulowany w art. 29 § 5-25 u.s.n., w celu umożliwienia stronie podniesienia okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego Sądu Najwyższego w ramach uzasadniania zagrożenia braku niezawisłości lub bezstronności przy rozstrzyganiu tej konkretnej sprawy. Art. 29 § 3 u.s.n. zabrania składowi Sądu Najwyższego, rozpoznającemu wniosek o wyłączenie z przyczyn wymienionych w art. 48 i 49 k.p.c., oceny zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Nie jest ostra granica między oceną okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego jako mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w konkretnej sprawie, a oceną uprawnienia tego sędziego do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości w jakimś zakresie. Wniosek uregulowany w art. 29 § 5-25 u.s.n. przesądza o legalności uwzględnienia okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego przy rozstrzyganiu wniosku o wyłączenie sędziego w tym trybie. Poza tą jedną różnicą przesłanki wyłączenia sędziego na podstawie z art. 48 i 49 k.p.c. oraz z art. 29 § 5 u.s.n. w istocie są takie same – są to okoliczności stanowiące zagrożenie dla bezstronności sędziego, a przynajmniej mogące wywoływać wątpliwości w tym zakresie u stron. Wyłączenie sędziego od całej klasy spraw (w tym przypadku od spraw, w których istotna może być uchwała SN z 23 stycznia 2020 r.), ze względu na jego powołanie na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa po wejściu w życie nowelizacji ustawy o KRS z 8 grudnia 2017 r., wprost narusza art. 29 § 3 u.s.n. Obrońca świadomie pominął element uzasadnienia konieczny do rozpoznania wniosku, w postaci wskazania na zagrożenie brakiem niezawisłości w tej konkretnej sprawie obwinionej a nie w całej nieprecyzyjnie określonej klasie spraw. Dlatego wniosek podlega odrzuceniu na podstawie art. 29 § 9 pkt 2 i § 10 u.s.n. [M. T.] [ms] I ZB 67/24 4