I ZI 38/22

I ZI 38/22 UCHWAŁA Dnia 9 marca 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Korzeniowski Protokolant starszy inspektor sądowy Mariusz Pogorzelski po rozpoznaniu, na posiedzeniu jawnym, w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, w dniu 9 marca 2023 r., wniosku Instytutu Pamięci Narodowej Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w K. o podjęcie uchwały zezwalającej na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Rejonowego w O. w stanie spoczynku A.Z. z dnia 12.09.2022 r. sygn. akt S […], uchwalił: 1. odmówić udzielenia zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Rejonowego w O. w stanie spoczynku A.Z. za czyn opisany we wniosku Instytutu Pamięci Narodowej Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w K. z dnia 12.09.2022 r. sygn. akt S […]; 2. na podstawie art. 98 § 2 kpk odroczyć sporządzenie uzasadnienia uchwały do dnia 16.03.2023 r.; 3. kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa. UZASADNIENIE Prokurator Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w K. wnioskiem z 12 września 2022 r. wniósł o podjęcie uchwały zezwalającej na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Rejonowego w O. w stanie spoczynku A.Z. (ur. w 1946 r.) w związku z popełnieniem czynu polegającego na tym, że 12 lipca 1982 r. w O., jako funkcjonariusz państwa komunistycznego - sędzia Sądu Rejonowego w O., przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że wydał postanowienie o I ZI 38/22 2 nieuwzględnieniu wniosku o zmianę środka zapobiegawczego, w postaci tymczasowego aresztowania Z. B. podejrzanego o czyn z art. 48 ust. 2 w zw. z ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym i w zw. z art. 276 § 1 k.k., w sytuacji gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał podstaw do przyjęcia, by podejrzany swoim zachowaniem wypełnił znamiona zarzuconego mu czynu, który nie stanowił przestępstwa, a interpretując w sposób dowolny, sprzeczny z dowodami zebranymi w toku postępowania, w sposób dla podejrzanego niekorzystny, stosując przy tym wykładnię rozszerzającą zakres penalizowanych zachowań - przyjął, że Z. B. rozpowszechniał fałszywe wiadomości mogące wywołać niepokój publiczny lub rozruchy, podczas gdy treść tych ulotek nie zawierała żadnych fałszywych wiadomości, a była jedynie formą protestu i wyrazem sprzeciwu wobec bezprawnie wprowadzonego stanu wojennego i pozbawienia społeczeństwa podstawowych praw i wolności obywatelskich, zagwarantowanych przez prawo międzynarodowe, nadto wyrażała jedynie uczucia, nastroje lub oceny własne podejrzanego, wykraczające poza zakres pojęciowy „wiadomości”, którym to działaniem, w okresie obowiązywania rygorów stanu wojennego w Polsce, utożsamiając się z istniejącym wówczas ustrojem politycznym, stosował wobec wskazanego pokrzywdzonego represje z powodu prezentowanych i wyrażanych przezeń przekonań i poglądów społeczno-politycznych, a tym samym naruszył jego prawa do wyrażania takich przekonań i opinii dotyczących życia społecznego, które to represje stanowiły poważne prześladowanie z przyczyn politycznych, czym dopuścił się zbrodni komunistycznej, stanowiącej zbrodnię przeciwko ludzkości, poprzez bezprawne pozbawienie wolności pokrzywdzonego w okresie od 12 lipca 1982 r. do 6 sierpnia 1982 r. na czas powyżej 7 dni, działając na szkodę interesu publicznego oraz prywatnego pokrzywdzonego, tj. za czyn z art. 189 § 2 k.k. w zw. z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2020 r., poz. 177 ze zm.), Postanowieniem z 24 maja 2019 r., sygn. akt S […], prokurator IPN wszczął śledztwo w sprawie „zbrodni komunistycznej, stanowiącej zbrodnię przeciwko ludzkości, polegającej na przekroczeniu uprawnień i bezprawnym, trwającym dłużej niż 7 dni pozbawieniu wolności P. Z., A. W. i Z. B., w toku prowadzonego I ZI 38/22 3 postępowania przygotowawczego oraz sądowego przed Sądem Rejonowym w O. pod sygn. akt II K […], wobec pokrzywdzonych, o czyn popełniony 24 kwietnia 1982 r., a zakwalifikowany z art. 48 ust. 2 w zw. z ust. 3 dekretu z 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym, który stanowił represje, stanowiące poważne prześladowania z przyczyn politycznych wobec osoby prześladowanej, na szkodę interesu publicznego i prywatnego, tj. o przestępstwo z art. 231 §1 k.k. w zw. z art. 189 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 roku o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2018 r. poz. 2032) i inne (k. 14 akt o sygn. S […]). We wniosku 12 września 2022 r. prokurator IPN wskazał, że przedmiotem postępowania w sprawie o sygn. akt S […], objęto cztery sprawy karne przeciwko ośmiu osobom, rozpoznawane przez Wojskowy Sąd Garnizonowy w K. i Sąd Rejonowy w O.. W toku śledztwa przesłuchano w charakterze świadka zawiadamiającego o przestępstwie oraz pokrzywdzonych. Zgromadzono obszerny materiał dowodowy, na który składają się akta spraw przeciwko pokrzywdzonym, akta nadzoru, materiały informacyjne i rejestracyjne wytworzone przez organy SB, akta osobowe sędziów i prokuratorów. Treść dowodów w ocenie prokuratora IPN, wskazuje na dostateczne podejrzenie, w rozumieniu art. 313 § 1 k.p.k., że część sędziów i prokuratorów wojskowych, których działalność objęto procesowym badaniem, dopuściła się czynów stanowiących zbrodnie komunistyczne i zbrodnie przeciwko ludzkości. W stosunku do trzech osób wydano postanowienia o przedstawieniu zarzutów. Wydanie takiego postanowienia wobec A.Z. - sędziego Sądu Rejonowego w stanie spoczynku, uwarunkowane jest uzyskaniem zezwolenia na pociągnięcie jego osoby do odpowiedzialności karnej. W piśmie z 5 listopada 2022 r. sędzia A.Z. wniósł o nadesłanie kserokopii załączonych do wniosku dokumentów. Wskazał, że jest osobą w podeszłym wieku i w takim stanie zdrowia który utrudnia mobilną koncentrację oraz czasochłonną analizę materiału dowodowego. W dniu 2 lutego 2023 r. ustanowiony przez sędziego A.Z. pełnomocnik – adw. B. C., zapoznał się z aktami niniejszej sprawy i dokonał ich fotokopii. Na posiedzeniu Sądu Najwyższego 9 marca 2023 r. sędzia A.Z. wniósł o nieuwzględnienie wniosku i przedstawił, że jego zachowanie było zgodne I ZI 38/22 4 z prawem. Zarzucił bezpodstawność wniosku, gdyż po jego stronie nie było zamiaru ani godzenia się na zarzucane mu zbrodnie a także przestępstwo. Sąd Najwyższy ustalił następujące okoliczności stanu faktycznego. Sędzia A.Z. ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie [...] w K.. Od 17 października 1959 r. był aplikantem w okręgu Sądu Wojewódzkiego w K.. 26 października 1971 r. złożył z oceną pozytywną egzamin sędziowski i został powołany na stanowisko asesora w Sądzie Powiatowym w W.. W dniu 12 września 1975 r. został powołany na funkcję sędziego Sądu Rejonowego w O.. Następnie, 3 czerwca 1976 r. został powołany przez ministra na stanowisko Prezesa Sądu Rejonowego w O.. Z dniem 1 lutego 2007 r. przeszedł w stan spoczynku. Z zawartego w przedłożonych przez prokuratora IPN aktach akt o sygn. S […], protokołu przesłuchania świadka Z. B. (k. 251-255) wynika, że w 1981 r. był on krytycznie nastawionym do komunistycznej władzy, uczniem klasy IV Technikum w S.. Kolega pokazał mu skrzynkę na piasek w okolicach Rynku [...] w K.. Skrzynka ta pełniła funkcję skrzynki kontaktowej, w której umieszczano różne ulotki opozycyjne. Z. B. wziął wówczas kilka tysięcy sztuk tych ulotek i rozpowszechniał je w różnych miejscach. Ulotki znajdowały się w trzech paczkach z napisami „[…]” i „[…]”. W dniu zdarzenia, wraz z kolegami z klasy – P. Z. i A. W., Z. B. jechał z K. do O., aby spotkać się z mężczyzną, który miał odebrać partię ulotek. Po drodze rozrzucali z samochodu marki F. […] ulotki. Zostali wówczas zatrzymani przez milicję. W samochodzie znaleziono ulotki. Z. B. został przykuty do kierownicy a następnie przewieziony do komisariatu w O.. Po chwili do komisariatu przyjechali funkcjonariusze SB z B.. Był wówczas bity po całym ciele, uderzany kubkiem, zszywaczem, aktami, gdzie popadło. Jeden z funkcjonariuszy wyciągnął broń i mu groził. Doznał obrażeń w postaci siniaków, naderwanego ucha, podbitych oczu. Następnie został przewieziony do B., gdzie spędził noc a następnie do aresztu Komendy Wojewódzkiej w K.. Został tymczasowo aresztowany i przewieziony na ul. […] w K.. Tam był przesłuchiwany przez prokuratora wojskowego. Ostatecznie Z. B. został oskarżony o kolportowanie fałszywych ulotek. Sprawa została przekazana do Sądu w K., ale Z. B. pozostał w areszcie, gdyż w wyniku zmiany kwalifikacji czynu, został uznany za prowodyra i dowodzącego grupą. Ostatecznie został zwolniony po rozprawie w O. w dniu 6 sierpnia 1982 r. a następnego dnia zwolniony z aresztu. I ZI 38/22 5 Orzeczono wobec niego przepadek mienia w postaci samochodu jego ojca. Podczas rozprawy sędzia nie dopuszczał go do głosu. Nie było to odnotowane w protokole. W wyniku skazania na karę pozbawienia wolności w zawieszeniu stracił rok szkoły, gdyż musiał powtarzać klasę. Nie odczuwa jakoś specjalnie pobicia go przez funkcjonariuszy. Wystąpił z wnioskiem o unieważnienie orzeczenia skazującego i otrzymał odszkodowanie. Na podstawie materiałów znajdujących się w przedłożonych aktach IPN akt o sygn. S […], dotyczących sprawy karnej o sygn. II K […], Sąd Najwyższy ustalił, iż Z. B. został zatrzymany wraz z towarzyszącymi mu osobami – A. W. i P. Z. 24 kwietnia 1982 r. Z. B. 26 kwietnia 1982 r. przedstawiono zarzut popełnienia czynu polegającego na tym, że w dniu 24 kwietnia 1982 r. około godz. 12:00 w O. działając wspólnie i w porozumieniu rozpowszechniał fałszywe wiadomości mogące wywołać niepokój publiczny lub rozruchy poprzez rozrzucanie na ulicach miasta z samochodu F. […] ulotek, będąc członkiem Komitetu [...], tj. związku mającego na celu przestępstwo, tj. o czyn z art. 48 ust 2 w zb. z ust. 3 Dekretu z 12 grudnia 1981 r. w zb. z art. 276 § 1 k.k. Z. B. został następnie tymczasowo aresztowany, pod wskazanym zarzutem, na mocy postanowienia wydanego 26 kwietnia 1982 r. przez Prokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w K.. W przedmiotowym postanowieniu zakreślono termin trwania środka zapobiegawczego na dzień 24 lipca 1982 r. W dniu 27 maja 1982 r. prokurator Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w K. sporządził akt oskarżenia przeciwko Z. B., P. Z. i A. W.. Oskarżając ich o to, że 24 kwietnia 1982 r., w O., działając wspólnie i w porozumieniu, jako członkowie tzw. Komitetu [...], mającego na celu przestępstwo, rozpowszechniali fałszywe wiadomości mogące wywołać rozruchy lub niepokój publiczny, poprzez rozrzucanie z samochodu ulotek na terenie miasta, tj. o przestępstwo z art. 48 ust 2 w zb. z ust. 3 Dekretu z 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym w zb. z art. 276 § 1 k.k. (k. 138-141 akt o sygn. S […]). Akt oskarżenie przesłany został 31 maja 1982 r., do Sądu [...] Okręgu Wojskowego w W.Sąd ten postanowieniem wydanym na posiedzeniu 3 czerwca 1982 r. (sygn. Akt […]), odstąpił od doraźnego trybu postępowania; utrzymał w I ZI 38/22 6 mocy środek zapobiegawczy stosowany wobec oskarżonych i sprawę przekazał według właściwości Wojskowemu Sądowi Garnizonowemu w K. (k. 150 akt o sygn. S […]). W toku rozprawy głównej przeprowadzonej 16 czerwca 1982 r., w sprawie o sygn. akt SgW […], Wojskowy Sąd Garnizonowy w K. stwierdził, że w czynie oskarżonych brak jest znamion przestępstwa z art. 46 ust. 2 dekretu z 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym, jak również z art. 276 § 1 k.k. Uprzedził strony o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej zarzucanego im czynu. Po naradzie postanowił uznać się niewłaściwym, z uwagi na okoliczność zmiany kwalifikacji na czyny nie podlegające orzecznictwu Sądu Wojskowego i sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w O.. Sąd postanowił uchylić areszt tymczasowy w stosunku do P. Z. i A. W. zaś utrzymać go w mocy w stosunku do Z. B., z uwagi na jego kluczową i inspiratorską rolę w popełnionym przestępstwie. W ocenie Wojskowego Sądu Garnizonowego w K. czyn zawierał znaczny stopień społecznego niebezpieczeństwa, który uzasadniał stosowanie takiego środka zapobiegawczego (k. 164-167 akt o sygn. S […]). Wnioskiem z 6 lipca 1982 r., skierowanym do Sądu Rejonowego w O., w sprawie o sygn. akt II K […], oskarżony Z. B. reprezentowany przez obrońcę adw. R.O., wniósł o zmianę środka zapobiegawczego w postaci aresztu, poprzez jego uchylenie, względnie zastosowanie łagodniejszego środka. Ponadto wniósł o zwolnienie samochodu osobowego spod zabezpieczenia (k. 182 akt o sygn. S […]). Postanowieniem z 12 lipca 1982 r. Sądu Rejonowego w O., w sprawie o sygn. akt II K […], sędzia A.Z., nie uwzględnił wniosku o zmianę środka zapobiegawczego stosowanego wobec oskarżonego Z. B. i odmówił uwzględnienia wniosku o zwolnienie samochodu osobowego spod zabezpieczenia. W uzasadnieniu sędzia A.Z. wskazał, że Wojskowy Sąd Garnizonowy w K., podejmując decyzję na rozprawie w dniu 16 czerwca 1982 r., rozpoznał docelowość stosowania aresztu tymczasowego w stosunku do oskarżonego Z. B., stwierdzając w uzasadnieniu, że areszt należało utrzymać w mocy z uwagi na kluczową rolę w popełnionym przez oskarżonego czynie, który zawiera znaczny stopień społecznego niebezpieczeństwa. Sędzia A.Z. wskazał, że w sprawie II K […] został wyznaczony termin rozprawy na dzień 6 sierpnia 1982 r. i zostało wydane I ZI 38/22 7 zarządzenie o właściwym zabezpieczeniu przedmiotowego samochodu, który miał być przekazany przez Komendę na strzeżony parking. Z tego względu sąd nie znalazł podstaw do odmiennej oceny i odmówił zmiany środka zapobiegawczego. W toku rozprawy głównej przed Sądem Rejonowym w O., w dniu 6 sierpnia 1982 r., w sprawie o sygn. akt II K […], oskarżony Z. B. przyznał się do samego rozrzucania ulotek, których chciał się w ten sposób pozbyć. Zaprzeczył jakoby chciał w ten sposób poniżyć telewizję. Przypadkowo rozrzucał ulotki w pobliżu przystanków autobusowych. Sąd uchylił areszt tymczasowy stosowany wobec oskarżonego Z. B. (k. 190 akt o sygn. S […]). Wyrokiem wydanym 6 sierpnia 1982 r. w sprawie o sygn. akt II K […], Sąd Rejonowy w O. w składzie: Przewodniczący – Prezes SR A.Z., Ławnicy – J.T., Z.M., uznał oskarżonych winnymi popełnienia zarzucanego im czynu stanowiącego występek z art. 178 § 2 k.k. w zw. z art. 237 k.k. w zw. z art. 10 § 2 k.k. i za to na podstawie art. 178 § 2 k.k. i art. 10 § 3 k.k., skazał Z. B. na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności. W punkcie drugim wyroku, na mocy art. 73 § 1, 74 § 2 i 76 § 3 k.k. wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności każdemu z oskarżonych warunkowo zawiesił na okres 4 lat, oddając ich pod dozór kuratora. W punkcie trzecim na mocy art. 75 § 1 k.k. wymierzył Z. B. grzywnę w kwocie 50.000 zł, zaś w punkcie czwartym wyroku na mocy art. 83 § 3 k.k. na poczet orzeczonej kary grzywny zaliczył Z. B. okres tymczasowego aresztowania od dnia 24 kwietnia 1982 r. do 6 sierpnia 1982 r., uznając grzywnę w kwocie 41.600 zł za uiszczoną pobytem w areszcie. W punkcie piątym wyroku na mocy art. 48 k.k. orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa samochodu osobowego marki F. […] jako przedmiotu służącego do popełnienia przestępstwa. Obciążył skazanych kosztami postępowania. W uzasadnieniu wyroku sąd podał, że oskarżeni w pełni wyczerpali znamiona zarzucanych im przestępstw z art. 178 § 2 k.k. i art. 237 k.k. Oskarżeni rozrzucając tej treści ulotki swoim postępowaniem wyrazili swe nastawienie i przekonanie, które stanowiło nieprawdziwy zarzut w stosunku do Polskiej Telewizji i Polskiej Prasy. Dopuścili się zniesławienia oszczerczego, świadomie podnosząc nieprawdziwy zarzut, w celu poniżenia w opinii publicznej lub narażenia na utratę zaufania potrzebnego dla danego rodzaju działalności. Sąd wskazał, że był to I ZI 38/22 8 występek kierunkowy rzucający bardzo ujemne światło na charakter sprawcy. Ocenił, że kary orzeczone wobec każdego z oskarżonych są adekwatne. Wskazał, że oskarżeni są ludźmi młodymi, posiadają pozytywne opinie, zrozumieli niewłaściwość swego postępowania i w przyszłości będą przestrzegać przepisów prawnych i nie wejdą więcej w kolizję z prawem. Sąd uznał, że istnieją podstawy do warunkowego zawieszenia kary, zaś dolegliwość ekonomiczna jako bezpośrednia, powinna zmobilizować ich do dodatkowej, wytężonej pracy, by możliwym było wywiązanie się z tego obowiązku. Sąd wskazał, że zróżnicował wymiar kary w zależności od zaangażowania w czynie przestępczym. Mając na uwadze, że Z. B. posługiwał się samochodem, sąd ocenił, że istnieją podstawy do orzeczenia jego przepadku na rzecz Skarbu Państwa. W ocenie sądu miało to stanowić dodatkową karę dla oskarżonego i dla jego najbliższych, którzy powinni bardziej wnikliwie kontrolować postępowanie Z. B.. Powyższy stan faktyczny Sąd Najwyższy ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach o sygn. S […], zawierających kopię akt sprawy karnej o sygn. K […] przeciwko Z. B. i innym oraz zeznań przesłuchanego w charakterze świadka Z. B.. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek o podjęcie uchwały zezwalającej na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej nie jest zasadny z następujących przyczyn. 1. W sprawie znaczenie ma zachowanie sędziego A.Z., które nie jest zbrodnią przeciwko ludzkości w rozumieniu art. 3 ustawy z 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (IPN) ani zbrodnią komunistyczną w rozumieniu art. 2 tej ustawy. Nie było też przestępstwem. 2. Zbrodnią przeciwko ludzkości są w szczególności zbrodnie ludobójstwa w rozumieniu Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa z 1948 r., a także inne poważne prześladowania z powodu przynależności osób prześladowanych do określonej grupy narodowościowej, politycznej, społecznej, rasowej lub religijnej, jeżeli były dokonywane przez funkcjonariuszy publicznych albo przez nich inspirowane lub tolerowane. I ZI 38/22 9 Sędzia A.Z. nie popełnił zbrodni przeciwko ludzkości. Jego zachowanie nie może być także zakwalifikowane jako inne poważne prześladowanie, bowiem jego zachowania w odniesieniu do Z. B. nie można w ogóle uznać za prześladowanie, a tym bardziej poważne. Skoro odniesieniem jest Konwencja, to - nie tylko semantycznie - nie każda zbrodnia jest zbrodnią przeciwko ludzkości (zob. które czyny są ludobójstwem i które podlegają karze – art. II., art. III Konwencji). Uprawnione jest stwierdzenie, że chodzi wówczas o fizyczne i psychiczne niszczenie człowieka, łączone z zamiarem nawet trwałego wyeliminowania z motywów opisanych w Konwencji i ustawie. Czyli znaczenie ma wówczas zachowanie szczególnie niebezpieczne i bezwzględne, obejmujące z reguły całe grupy ludzi. Potwierdza to druga część art. 3 ustawy o IPN, bowiem nie każde prześladowanie decyduje o zbrodni przeciwko ludzkości, znaczenie ma dopiero poważne prześladowanie silnie uwarunkowane określonym zamiarem. 3. Zbrodniami komunistycznymi, w rozumieniu ustawy o IPN (art. 2), są czyny popełnione przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego w okresie od 8 listopada 1917 r. do 31 lipca 1990 r. polegające na stosowaniu represji lub innych form naruszenia praw człowieka wobec jednostek lub grup ludności w związku z ich stosowaniem, stanowiące przestępstwa według polskiej ustawy karanej obowiązującej w czasie ich popełnienia. Formalne stwierdzenie w ustawie, że sędzia był funkcjonariuszem państwa komunistycznego nie wystarcza do stwierdzenia, że sędzia A.Z. dopuścił się zbrodni komunistycznej. Przede wszystkim pojęcie zbrodni, która nie ulega przedawnieniu nie może być dowolnie szerokie, z tej przyczyny, że art. 43 Konstytucji RP stanowi, iż nie podlegają przedawnieniu zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości. A contrario inne zbrodnie podlegają przedawnieniu. Innymi słowy zbrodnia komunistyczna nie podlegałaby przedawnieniu tylko, gdyby uznać ją za zbrodnię wojenną lub za zbrodnię przeciwko ludzkości W sprawie nie chodzi jednak o ochronę na podstawie przedawnienia, gdyż sędzia A.Z. w odpowiedzi na wniosek przed Sądem I ZI 38/22 10 Najwyższym wyjaśnił, iż nie popełnił żadnego przestępstwa, albowiem działał zgodnie z prawem. 4. W ocenie Sądu Najwyższego twierdzenia sędziego są uprawnione, bowiem dekret o stanie wojennym stanowił obowiązujące wówczas prawo. Zasady tworzenia prawa po rządami poprzedniej Konstytucji różniły się od obecnej (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2011 r., K 35/08, także zasadę prawną – uchwałę Sądu Najwyższego z 20 grudnia 2007 r., I KZP 37/07). Sejm był organem władzy i państwo miało swoje organy działające na podstawie ustaw. Mamy ciągłość Państwa, decyzje prokuratorskie ani sądowe nie zostały unieważnione en bloc z mocy prawa. Wzruszenie ówczesnych wyroków jest tylko indywidulane, co nie musi być równoznaczne z kwalifikowanym naruszeniem prawa przez sędziów, którzy te wyroki wydawali. Różnie był i nadal jest oceniany stan wojenny, różne są też wyniki wyborów w wolnym kraju. Każda władza w sposób otwarty lub bardziej wysublimowany dąży do utrzymania swojej pozycji, co nie znaczy, że można dowolnie szeroko interpretować pojęcie zbrodni przeciwko ludzkości, bo taki kierunek może być niewłaściwie aplikowany w przyszłości a rebours. 5. W sprawie nie ustalono instrumentalnego stosowania prawa przez sędziego Z. w celu wywierania represji na aresztowanego B. ani naruszenia jego praw podstawowych, które stanowiłoby przestępstwo według polskiej ustawy karnej obowiązującej w czasie popełnienia czynu (art. 2 ustawy). Z materiałów sprawy nie wynika, iżby sędzia A.Z. działał niezgodnie z prawem procesowym. Był sędzią Sądu powszechnego – Sądu Rejonowego w O.. Sprawa Z. B. procedowana była przez Wojskowy Sąd Garnizonowy w K.. Zatrzymany został przez Wojskową Prokuraturę w K. 26 kwietnia 1982 r., która 27 maja 1982 r. skierowała akt oskarżenia do Sądu [...] Okręgu Wojskowego, który postanowieniem z 3 czerwca 1982 r. odstąpił od doraźnego trybu, utrzymał w mocy areszt tymczasowy wobec oskarżonych i przekazał sprawę według właściwości Wojskowemu Sądowi Garnizonowemu w K. (k. 150 akt o sygn. S […]). W toku rozprawy głównej przeprowadzonej 16 czerwca 1982 r., w sprawie o sygn. akt SgW […], Wojskowy Sąd Garnizonowy w K. I ZI 38/22 11 utrzymał w mocy stosowanie aresztu tymczasowego w stosunku do Z. B. „z uwagi na jego kluczową i inspiratorską rolę w popełnionym przez oskarżonych przestępstwie”, natomiast uchylił areszt tymczasowy w stosunku do P. Z. i do A. W.. Z. B. po przekazaniu sprawy o sygn. akt SgW […] do Sądu Rejonowego w O. był już aresztowany. 22 czerwca 1982 r. Wojskowy Sąd Garnizonowy w K. zawiadomił Naczelnika Zakładu Karnego o przekazaniu Z. B. do Sądu Rejonowego w O.. 9 lipca 1982 r. wpłynął wniosek o zmianę środka zapobiegawczego obrońcy Z. B.. 12 lipca 1982 r. Sąd Rejonowy w O. Przewodniczący Prezes Sądu A.Z. nie uwzględnił wniosku o zmianę środka zapobiegawczego i podał, że to Sąd Wojskowy wskazał, iż areszt należy utrzymać ze względu na kluczową i inspiratorską rolę w popełnionym przez oskarżonego czynie, przyjmując, iż czyn ten zawiera znaczny stopień społecznego niebezpieczeństwa. Ponadto Sąd wyznaczył rozprawę na 6 sierpnia 1982 r. Sumując, sędzia A.Z. został wyznaczony referentem w sprawie przekazanej według właściwości przez Wojskowy Sąd Garnizonowy w K., z utrzymanym w mocy przez ten sąd aresztem tymczasowym w stosunku do Z. B. i wskazaniem na znaczny stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu. Sędzia A.Z. nie stosował zatem aresztu a rozpoznawał jedynie wniosek o zmianę aresztu na inny środek zapobiegawczy i wniosku tego nie uwzględnił. Z odmowy uwzględnienia przezeń tego wniosku nie wynika naruszenie wówczas obowiązującego prawa, zwłaszcza w aspekcie sytuacji w kraju i wcześniejszej oceny dokonanej przez Wojskowy Sąd Garnizonowy w K., co mogło mieć znaczenie w ocenie wniosku Z. B. o zmianę aresztu na inny środek zapobiegawczy. Ważniejsze jest jednak to, że w krótkim czasie sędzia A.Z. wyznaczył rozprawę, która odbyła się 6 sierpnia 1982 r. Po rozpoznaniu sprawy Sąd z udziałem ławników wydał wyrok którym wymierzył oskarżonym karę pozbawienia wolności w zawieszeniu. Z. B. nie wniósł rewizji od tego wyroku. Zaskarżył go tylko w części dotyczącej dowodu rzeczowego (samochodu). To następstwo zdarzeń potwierdza, I ZI 38/22 12 że sędzia A.Z. nie uwzględniając wniosku obrońcy Z. B. o zmianę aresztu tymczasowego na inny środek zapobiegawczy lub uchylenie tego środka, nie działał w zamiarze represjonowania Z. B.. 6. A.Z. nie naruszył przepisów procesowych wówczas obowiązujących, a dotyczących aresztowania i orzekania w sprawie karnej, w której oskarżonym był Z. B.. Nie można też stwierdzić, iżby jego zachowanie stanowiło przestępstwo według polskiej ustawy karnej obowiązującej w czasie objętego wnioskiem zachowania, a co stanowi warunek sine qua non „zbrodni komunistycznej” w rozumieniu art. 2 ustawy o IPN (in fine). Z. B. w 2008 r. wystąpił o stwierdzenie nieważności wyroku wydanego przez sędziego A.Z. na podstawie ustawy z 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za ich działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Jednak takie orzeczenie nie jest równoznaczne z przypisaniem sędziemu A.Z. w niniejszej sprawie popełnienia przestępstwa według polskiej ustawy karnej obowiązującej w czasie objętego wnioskiem zachowania. Nie ma zatem podstaw do stwierdzenia, że bezprawnie pozbawił wolności Z. B. i przekroczył swoje uprawnienia, czyli że popełnił przestępstwo z art. 189 § 2 k.k. i z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Wykracza to ponad potrzebę argumentacji, gdyż ze względu na konstrukcję prawną zarzutu w sprawie nie ma podstaw do stwierdzenia popełnienia przez sędziego A.Z. zbrodni przeciwko ludzkości ani zbrodni komunistycznej. Z tych motywów podjęto uchwałę odmawiającą zezwolenia na pociągnięcie A.Z. - sędziego Sądu Rejonowego w O. w stanie spoczynku, do odpowiedzialności karnej. ał I ZI 38/22 13