I ZO 51/26

I ZO 51/26 POSTANOWIENIE Dnia 26 maja 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie dotyczącej wniosku o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego SN Marka Siwka, po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej 26 maja 2026 r., na posiedzeniu bez udziału stron, wniosku sędziego SN X. Y. o wyłączenie sędziego SN Tomasza Demendeckiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZO 22/26, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. postanowił: nie uwzględnić wniosku o wyłączenie SSN Tomasza Demendeckiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZO 22/26. UZASADNIENIE Pismem z 15 kwietnia 2026 r., sędzia SN X. Y., wniósł o wyłączenie SSN Tomasza Demendeckiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZO 22/26. W uzasadnieniu podał, że złożył wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy o sygn. I ZO 2/26 SSN Pawła Wojciechowskiego. Wniosek ten został zarejestrowany pod sygn. akt I ZO 22/26, a do jego rozpoznania został wyznaczony sędzia SN Tomasz Demendecki. W dalszej części uzasadnienia wskazał: „Powiem zatem tak, jeśli wnoszę o wyłączenie od rozpoznawania sprawy SSN Marka Siwka, zarzucając mu, że został do Sądu Najwyższego powołany w procedurze stworzonej przez polityków, a tłem I ZO 51/26 2 sprawy jest kontestowanie tak samo wadliwie powołanych sędziów do SN, to inny sędzia, na przykład SSN Marcin Krajewski, czy SSN Marek Dobrowolski, jak również SSN Maria Szczepaniec i SSN Paweł Wojciechowski i SSN Tomasz Demendecki tak samo wadliwie wskazani do SN przez politycznie ukształtowaną KRS, nie mogą mojego wniosku rozpoznać, bo będą sądzić w swojej sprawie - nemo iudex in causa sua. Przecież to jasne, jak to, że dwa razy dwa jest cztery. (…) Przyznam się nie mam złudzeń, za dużo w Sądzie Najwyższym widziałem „tałatajstwa”. Wnoszę ten wniosek o wyłączenie SSN Tomasza Demendeckiego aby dać świadectwo, że zło jest banalne, że zaczyna się właśnie od takich małych rzeczy, od takiego, pozornie nieistotnego łamania zasad, jak startowanie do SN w upolitycznionych procedurach, a później, jak orzekanie we własnym interesie, aby za wszelką cenę bronić swojego „brzydko pachnącego" statusu, swoich zarobków i pozycji. I choć nie mam złudzeń, bo wiem, że również ten wniosek wylosuje kolejny wadliwie powołany do SN sędzia, który go oddali, a następnie SSN Paweł Wojciechowski, SSN Maria Szczepaniec, SSN Marek Dobrowolski i SSN Tomasz Demendecki stwierdzą, że wszystko jest „ok”, a SSN Marcin Krajewski również nie przeczyta mojego testu i odrzuci go z uwagi na „braki formalne”, a następnie ci samu SSN Maria Szczepaniec oraz SSN Paweł Wojciechowski i SSN Marek Siwiec stwierdzą, że należy wszcząć wobec mnie postępowanie dyscyplinarne - to jednak wierzę, że na tym bezprawiu, na tym ignorowaniu wypisanej na budynku Sądu Najwyższego zasady nemo iudex in causa sua zrodzi się w przyszłości Sąd Najwyższy na miarę wszystkich Polaków, a nie tylko na miarę chorego zamysłu jednej siły politycznej (...).” Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie SSN Tomasza Demendeckiego nie jest zasadny. Wątpliwości co do bezstronności SSN Tomasza Demendeckiego, wyznaczonego do składu orzekającego w sprawie o sygn. akt I ZO 22/26, wnioskodawca upatrywał w okoliczności powołania tego Sędziego na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na wniosek KRS ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3). I ZO 51/26 3 Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). Oznacza to, że wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy nie może być dowolne. W tym miejscu należy przypomnieć, że ustawa stanowi, iż „Niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ władzy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości” – art. 29 § 3 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym. Natomiast art. 29 § 4 cytowanej ustawy stanowi, że: „okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności”. Wnioskodawca nie przywołał innej argumentacji, pozwalającej na jej ocenę przez Sąd w kontekście przepisu art. 41 § 1 k.p.k., który stanowi, że: „sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie”. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 23 stycznia 2022 r., sygn. P 10/19, orzekł: 1. Art. 49 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.) w zakresie, w jakim za przesłankę mogącą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie uznaje jakąkolwiek okoliczność odnoszącą się do procedury powoływania tego sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa do pełnienia urzędu, jest niezgodny z: a) art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji. 2. Art. 31 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2021 r. poz. 1904) w związku z art. 49 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego w zakresie, w jakim za przesłankę wyłączenia sędziego z orzekania uznaje okoliczność, że obwieszczenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o wolnych stanowiskach sędziego w Sądzie Najwyższym, na podstawie którego rozpoczyna się proces nominacyjny sędziów, stanowi akt wymagający dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów (kontrasygnaty), a konsekwencją jego braku jest wątpliwość co do bezstronności sędziego powołanego do pełnienia urzędu w procedurze nominacyjnej rozpoczętej takim I ZO 51/26 4 obwieszczeniem, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 144 ust. 2 oraz art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji. 3. Art. 1 w związku z art. 82 § 1 i art. 86, art. 87, art. 88 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym w zakresie, w jakim stanowi normatywną podstawę rozstrzygania przez Sąd Najwyższy o statusie osoby powołanej do sprawowania urzędu na stanowisku sędziego, w tym sędziego Sądu Najwyższego, i wynikających z tego uprawnieniach takiego sędziego oraz związanej z tym statusem skuteczności czynności sądu dokonanej z udziałem tej osoby, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 10, art. 144 ust. 3 pkt 17 i art. 183 ust. 1 i 2 Konstytucji. Wprawdzie wyrok Trybunału dotyczy art. 49 k.p.c., jednak pozwala stwierdzić, że przedstawiona w nim wykładnia prawa rozciąga się również na problem stosowania art. 41 § 1 k.p.k. ze względu na zbieżną podstawę oceny dopuszczalności wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy na wniosek (iudex suspectus). Wskazać również należy na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 czerwca 2020 r., sygn. akt P 13/19, w którym orzeczono, że: Art. 49 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest niezgodny z art. 179 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wcześniej, 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19, Trybunał Konstytucyjny orzekł: art. 41 § 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30), stosowany odpowiednio na podstawie art. 741 pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 75) w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 84, 609, 730 i 914 oraz z 2020 I ZO 51/26 5 r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, że ustrój i postępowanie przed sądami należą do ustawodawcy – art. 176 ust. 2 Konstytucji RP. W tym zakresie decyduje zatem ustawa i polskie prawo (zob. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 14 lipca 2021 r., P 7/20, z 7 października 2021 r., K 3/21, z 24 listopada 2021 r., K 6/21, z 10 marca 2022 r., K 7/21, z 11 grudnia 2023 r., Kp 1/23). W sprawie nie ma też zastosowania art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. Z tych motywów orzeczono jak w sentencji. [M. T.] [r.g.]