I ZO 81/22

I ZO 81/22 POSTANOWIENIE Dnia 30 listopada 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Dobrowolski w sprawie z wniosku sędzi Sądu Okręgowego w K. A. G. o zbadanie spełnienia przez SSN Tomasza Demendeckiego wymogów niezawisłości i bezstronności (sprawa oznaczona sygnaturą I ZB 18/22), po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej w dniu 30 listopada 2023 r. wniosku SSN Kazimierza Klugiewicza o wyłączenie SSN Aleksandra Stępkowskiego, SSN Marcina Łochowskiego i SSN Zbigniewa Kapińskiego od rozpoznania sprawy o sygn. akt I ZB 18/22 na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. a contrario w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 217 z późn. zm.) postanowił: wniosek SSN Kazimierza Klugiewicza o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego: SSN Aleksandra Stępkowskiego, SSN Marcina Łochowskiego i SSN Zbigniewa Kapińskiego od rozpoznania sprawy o sygn. akt I ZB 18/22 pozostawić bez rozpoznania. UZASADNIENIE Pismem z 29 listopada 2022 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego) SSN Kazimierz Klugiewicz wniósł na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego: SSN Aleksandra Stępkowskiego, SSN Marcina Łochowskiego i SSN Zbigniewa Kapińskiego od rozpoznania sprawy o sygn. akt I ZB 18/22. Jako przyczynę złożenia wniosku wskazano, że okoliczności dotyczące powołania wskazanych sędziów na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego. I ZO 81/22 2 Analiza argumentacji powołanej przez SSN Kazimierza Klugiewicza wskazuje, iż wnioskujący przyczyn uzasadniających zastosowanie instytucji określonej w art. 41 § 1 k.p.k. upatruje w okoliczności, iż wskazani we wniosku sędziowie zostali powołani na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3 ze zm.), co skutkuje nienależytą obsadą sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Wniosek należało pozostawić bez rozpoznania z uwagi na jego niedopuszczalność. Zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1 k.p.k. wyłączenie następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony. Jeżeli sędzia uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40, wyłącza się, składając oświadczenie na piśmie do akt, a na jego miejsce wstępuje inny sędzia (§ 2). Podkreślenia wymaga przy tym, iż żądanie sędziego nie jest stricte wnioskiem o jego wyłączenie, gdyż ustawa odmiennie określa te czynności, lecz oświadczeniem wiedzy o podstawie jego wyłączenia z art. 41 § 1 k.p.k., ocena zaistnienia której należy do sądu (zob. D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2023, art. 42). Literalne brzmienie powołanego przepisu w sposób jednoznaczny zatem wskazuje, iż podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego jest strona postępowania. Sędzia, zasiadający w składzie orzekającym w danej sprawie, nie jest zatem uprawniony do formułowania takowego postulatu, a jedynym żądaniem w tym zakresie mu przysługującym jest „samowyłączenie” w postaci uprzednio wspomnianego złożenia oświadczenia wiedzy. Zarówno w świetle regulacji kodeksowej z art. 41 k.p.k., jak i określonej w art. 29 § 5 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, sędzia wylosowany do rozpoznania tak wniosku o wyłączenie sędziego, jak i testu niezawisłości i bezstronności, nie ma legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o wyłączenie innego sędziego wyznaczonego do orzekania w tej sprawie. I ZO 81/22 3 Powyższe przyjęcie uzasadnione jest nadto treścią w art. 29 § 7 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, zgodnie z którym uprawnionym do złożenia wniosku o zbadanie zachowania standardów niezawisłości i bezstronności jest strona lub uczestnik postępowania przed Sądem Najwyższym w sprawach, o których mowa w art. 29 § 6 powoływanej ustawy. Tym samym wniosek SSN Kazimierza Klugiewicza z 29 listopada 2022 r. o wyłączenie SSN Aleksandra Stępkowskiego, SSN Marcina Łochowskiego i SSN Zbigniewa Kapińskiego od rozpoznania sprawy o sygn. akt I ZB 18/22 już z tej przyczyny nie mógł wywrzeć oczekiwanego przez wnioskującego efektu. Niezależnie od kwestii niedopuszczalności powyższego wniosku, poczynić należy uwagę, iż powyższy nie zawiera w swej treści przywołania takich faktów, które uzasadniałyby wyłączenie SSN Aleksandra Stępkowskiego, SSN Marcina Łochowskiego i SSN Zbigniewa Kapińskiego od rozpoznania sprawy o sygn. akt I ZB 18/22 od rozpoznania wskazywanej przez wnioskującego sprawy. Wnioskujący nie przedstawił bowiem skonkretyzowanych okoliczności, mogących wzbudzić u przeciętnego i rozsądnie rozumującego obserwatora procesu uzasadnioną wątpliwość co do istnienia w sprawie o sygnaturze akt I ZB 14/22 kierunkowego nastawienia sędziego, która zestawiona z przedmiotem rozstrzygnięcia prowadziłaby do wniosku o uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego. Podkreślić należy, iż wspomniana wątpliwość musi bowiem wynikać z pewnych okoliczności faktycznych, np. zachowania sędziego wyrażającego swój stosunek do sprawy, a nie zaś z regulacji prawnych konstytuujących ustrój sądownictwa. Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. [M. T.] [ms] I ZO 81/22 4