II ZK 6/25
WyrokIzba Odpowiedzialności Zawodowej2026-06-09
Skład orzekający: Paweł Wojciechowski, Marek Dobrowolski, Zbigniew Korzeniowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku przewinienia dyscyplinarnego o charakterze trwałym, popełnionego przez zaniechanie, termin przedawnienia biegnie od daty wymagalności zobowiązania, czy od daty wniesienia wniosku o ukaranie?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że w przypadku przewinienia dyscyplinarnego o charakterze trwałym, popełnionego przez zaniechanie, ostatnim momentem popełnienia czynu, od którego należy liczyć bieg terminu przedawnienia, jest data wniesienia wniosku o ukaranie przez Rzecznika Dyscyplinarnego. Stanowisko to wynika z zasady skargowości i związania sądu dyscyplinarnego granicami wniosku o ukaranie. Dalsze utrzymywanie stanu bezprawnego po tej dacie nie wpływa na bieg przedawnienia czynu już objętego skargą.Stan faktyczny
Radca prawny J. N. został obwiniony o przewinienie dyscyplinarne polegające na niewywiązaniu się z warunków umów pożyczki oraz nieuregulowaniu zasądzonych należności. Okręgowy Sąd Dyscyplinarny uznał go winnym i wymierzył karę zawieszenia prawa do wykonywania zawodu. Wyższy Sąd Dyscyplinarny zmienił karę na łagodniejszą. Kasacja obrońcy została uwzględniona z powodu stwierdzenia z urzędu bezwzględnej przesłanki odwoławczej w postaci przedawnienia karalności.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone orzeczenia sądów dyscyplinarnych i umorzył postępowanie dyscyplinarne wobec radcy prawnego J. N. z powodu przedawnienia karalności.Pełny tekst orzeczenia
II ZK 6/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 czerwca 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Paweł Wojciechowski (przewodniczący)
SSN Marek Dobrowolski (sprawozdawca)
SSN Zbigniew Korzeniowski
Protokolant sekretarz sądowy Lena Stasiak
przy udziale Zastępcy Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców
Prawnych - r.pr J. K.
w sprawie radcy prawnego J. N.
obwinionego o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego z art. 64 ust. 1 ustawy z
dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1166) w zw. z art. 6
ust. 2 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na rozprawie w dniu 9 czerwca 2026 r.
kasacji wniesionej przez obrońcę obwinionego
od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych w
Warszawie z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt […], zmieniającego orzeczenie
Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych […] z dnia
24 kwietnia 2023 r., sygn. akt […]
orzeka:
1. na podstawie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6
k.p.k. w zw. z art. 74 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o radcach
II ZK 6/25 2
prawnych uchyla zaskarżone orzeczenie Wyższego Sądu
Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych w Warszawie z
dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt […] oraz zmienione nim
orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby
Radców Prawnych […] z dnia 24 kwietnia 2023 r., sygn. akt […] i
postępowanie dyscyplinarne wobec radcy prawnego J. N. umarza;
2. obciąża Skarb Państwa kosztami postępowania
kasacyjnego.
Marek Dobrowolski Paweł Wojciechowski Zbigniew Korzeniowski
UZASADNIENIE
Sygn. akt II ZK 6/25
Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych
[…] orzeczeniem z dnia 24 kwietnia 2023 r., sygn. akt […], uznał r. pr. J. N. za
winnego przewinienia dyscyplinarnego polegającego na tym, że nie wywiązał się z
warunków umów pożyczki zawartych z pokrzywdzonym w dniu 6 sierpnia 2008 roku
na kwotę 250 000,00 zł, w dniu 20 października 2008 roku na kwotę 150 000,00 zł i
w dniu 3 grudnia 2008 roku na kwotę 150 000,00 zł, a także nie zapłacił
pokrzywdzonemu należności zasądzonych na mocy nakazu zapłaty w postępowaniu
upominawczym Sądu Okręgowego w W., Wydziału […] Cywilnego z dnia 4 czerwca
2013 roku, sygn. akt […] i nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu
Okręgowego w W., Wydziału […] Cywilnego z dnia 8 października 2013 roku, sygn.
akt […], tj. o dopuszczenie się przewinienia dyscyplinarnego stypizowanego w art. 6
ust. 2 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, w zw. z art. 64 ust. 1 u.r.p. i za ten czyn
wymierzył obwinionemu karę zawieszenia prawa do wykonywania zawodu na okres
pięciu lat oraz orzekł wobec obwinianego zakaz wykonywania patronatu na okres
dziesięciu lat (pkt 1). Ponadto, zasądził od obwinionego radcy prawnego J. N. na
rzecz Okręgowej Izby Radców Prawnych […] tytułem zwrotu kosztów postępowania
dyscyplinarnego kwotę 5 000 zł (pkt 2).
Odwołanie od orzeczenia wniósł obrońca obwinionego, zaskarżając je
w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił mające wpływ na treść orzeczenia:
II ZK 6/25 3
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 70 ust. 2 u.r.pr., polegające
na jego niezastosowaniu i niewłaściwym przyjęciu, że bieg przedawnienia
deliktu dyscyplinarnego nie nastąpił, w sytuacji gdy zgodnie z powołanym
wyżej przepisem termin przedawnienia już upłynął;
2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
1. art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 6 k.k., polegające na braku
wskazanie w treści orzeczenia dokładnego określenia zarzucanego
obwinionemu czynu w szczególności w zakresie ram czasowych
popełnionego występku dyscyplinarnego i jego ograniczenie do
lakonicznego sformułowania, że obwiniony „nie wywiązał się z
warunków umów pożyczek” oraz nie zapłacił należności orzeczonych
tytułami egzekucyjnymi, w sytuacji gdy przepisy te nakazują dokładne
wskazanie miejsca, czasu i sposobu popełnienia deliktu
dyscyplinarnego tak przez działanie jak i zaniechanie;
2. art. 424 § 1 pkt. 1 k.p.k., polegająca na braku precyzyjnego wskazania
w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia jakie fakty sąd uznał za
udowodnione lub nieudowodnione, na jakich oparł się dowodach i
dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych, oraz braku wyjaśnienia
podstawy prawnej wyroku.
Na podstawie tak skonstruowanych zarzutów wniósł o uchylenie
zaskarżonego orzeczenia i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylnie
zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Okręgowemu Sądowi
Dyscyplinarnemu do ponownego rozpoznania.
Wyższy Sąd Dyscyplinarny Krajowej Izby Radców Prawnych w Warszawie
orzeczeniem z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt […], zmienił zaskarżone orzeczenie
w ten sposób, że w miejsce orzeczonej kary zawieszenia prawa do wykonywania
zawodu na okres 5 lat na podstawie art. 65 ust. 1 pkt 4 u.r.p. wymierzył obwinionemu
karę zawieszenia prawa do wykonywania zawodu na okres 1 roku (pkt 1), w
pozostałym zakresie zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy (pkt 2). Ponadto,
zasądził od obwinionego r. pr. J. N. koszty postępowania odwoławczego przed
II ZK 6/25 4
Wyższym Sądem Dyscyplinarnym Krajowej Izby Radców Prawnych w Warszawie w
zryczałtowanej kwocie 2 000 zł płatne na rzecz Krajowej Izby Radców Prawnych w
Warszawie (pkt 3).
Kasacje od orzeczenia wniósł obrońca obwinionego, zaskarżając je
w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1. rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 70 ust. 2 u.r.p. polegające na
jego niezastosowaniu i wadliwym przyjęciu - bez należytego uzasadnienia
- że nie doszło do przedawnienia deliktu dyscyplinarnego albowiem bieg
terminu przedawnienia jeszcze się nie rozpoczął wobec przyjęcia tzw. czynu
trwałego, w sytuacji gdy zgodnie z powołanym wyżej przepisem termin
przedawnienia już upłynął, albowiem rozpoczął on swój bieg najpóźniej w dniu
skierowania do Sądu Dyscyplinarnego wniosku o ukaranie przeciwko r. pr. J.
N., który to wniosek zamknął ramy czasowe przewinienia dyscyplinarnego,
2. rażące naruszenie prawa procesowego, tj. art. 433 § 2 k.p.k. oraz art. 457 §
3 k.p.k., polegające na nienależytym rozważeniu zawartego w odwołaniu
skazanego zarzutu rażącego naruszenia prawa procesowego - art. 413 §
2 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 6 k.k. - polegające na braku wskazanie w treści
orzeczenia dokładnego określenia zarzucanego obwinionemu czynu
w szczególności w zakresie ram czasowych popełnionego występku
dyscyplinarnego i jego ograniczenie do lakonicznego sformułowania, że
obwiniony „nie wywiązał się z warunków umów pożyczek” oraz nie zapłacił
należności orzeczonych tytułami egzekucyjnymi, w sytuacji gdy przepisy te
nakazują dokładne wskazanie miejsca, czasu i sposobu popełnienia deliktu
dyscyplinarnego tak przez działanie jak i zaniechanie;
a w konsekwencji braku wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego kasacją
wyroku, dlaczego powyższy zarzut uznane został przez Sąd Odwoławczy za
niezasadny w sposób wymagany dyspozycją art. 424 k.p.k.
Na podstawie tak skonstruowanych zarzutów wniósł o uchylenie
w całości zaskarżonego kasacją orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego KIRP
II ZK 6/25 5
w Warszawie oraz poprzedzającego go orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego OIRP
[…] i umorzenie postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zaskarżone orzeczenie należało uchylić z powodu stwierdzenia
z urzędu, że w realiach niniejszej sprawy wystąpiła bezwzględna przesłanka
odwoławcza przewidziana w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.
w zw. z art. 741 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U.
z 2024 poz. 499; zwanej dalej „u.r.p.”) i umorzyć postepowanie.
Na wstępie podnieść należy, że Sąd Najwyższy rozpoznaje kasację
w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów, zaś w odniesieniu do
postępowania dyscyplinarnego radców prawnych zakres rozpoznania dookreślony
został art. 623 u.r.p. Stosownie do jego treści, kasacja może być wniesiona z powodu
rażącego naruszenia prawa, jak również rażącej niewspółmierności kary
dyscyplinarnej. Norm płynące z art. 536 k.p.k. w zw. z art. 741 pkt 1 u.r.p. stanowią
przy tym, że Sąd Najwyższy rozpoznaje kasację w granicach zaskarżenia
i podniesionych zarzutów, a w zakresie szerszym – tylko w przypadkach określonych
w art. 435 k.p.k., art. 439 k.p.k. i art. 455 k.p.k.
Punktem wyjścia dla rozważań nad granicami czasowymi przewinienia
dyscyplinarnego o charakterze trwałym musi być spostrzeżenie, że ustawa z dnia 6
lipca 1982 r. o radcach prawnych nie reguluje samodzielnie pojęcia czasu
popełnienia czynu. Lukę tę wypełnia klauzula odesłania zawarta w art. 741 u.r.p.,
zgodnie z którym w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowań
dyscyplinarnych stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego
oraz rozdziałów I-III Kodeksu karnego. Konsekwencją tegoż odesłania jest zatem
przyjęcie, że do oceny przewinienia dyscyplinarnego rozciągniętego w czasie
znajduje zastosowanie karnomaterialna reguła czasu popełnienia czynu
uregulowana w art. 6 § 1 k.k. Tak też, stosownie do treści tegoż przepisu, czyn
II ZK 6/25 6
zabroniony uważa się za popełniony w czasie, w którym sprawca działał lub
zaniechał działania, do którego był zobowiązany. Z analizy językowej art. 6 § 1 k.k.
wynika, że czasem popełnienia czynu zabronionego jest okres, w którym sprawca
swym zachowaniem lub zespołem zachowań wypełniał znamię lub znamiona
czasownikowe tego czynu. Jest to więc pewien odcinek na osi czasu, którego krańce
wyznaczają dwa następujące momenty – chwila, w której sprawca rozpoczął
realizację odnośnego znamienia czasownikowego oraz chwila, w której ją zakończył
(zob. J. Majewski [w:] A. Błachnio, J. Kosonoga-Zygmunt, P. Zakrzewski, J. Majewski,
Kodeks karny. Komentarz, art. 6, Warszawa 2024). W sytuacjach popełnienia przez
sprawcę czynów zabronionych rozciągniętych w czasie przyjmuje się dość
powszechnie, że "czasem ich popełnienia" – w rozumieniu art. 6 k.k. – jest ostatni
moment zachowania sprawcy wypełniający ustawowe znamiona danego typu czynu
zabronionego (zob. B. Namysłowska-Gabrysiak [w:] M. Królikowski, R. Zawłocki,
(red.) Kodeks karny. Część ogólna. Tom I. Komentarz. Art. 1–116, art. 6, wyd.
5, 2021, LegalisOnline).
Dla określenia ram czasowych popełnienia czynu należy mieć na względzie
naturę rozpatrywanego przewinienia dyscyplinarnego, którą w niniejszej sprawie
określono deliktem trwałym. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że przestępstwo
trwałe definiowane jest jako wytworzenie stanu bezprawnego i jego celowe przez
sprawcę utrzymywanie, względnie jako utrzymywanie stanu bezprawności zgodnie z
wolą sprawcy (zob. M. Nawrocki, Przestępstwo trwałe w teorii i praktyce, Prok. i Pr.
2019, nr 6, s. 24-39 i przywołana tam literatura). Charakter owego czynu nie zmiena
przy tym obowiązywania ogólnych reguł określoności czynu. Sąd Najwyższy w
swoich orzeczeniach podkreśla bowiem, że przypisanie przestępstwa o charakterze
trwałym, w którym stan bezprawny, wywołany przez sprawcę utrzymuje się przez
dany okres, wymaga wskazania na konkretne ramy czasowe, tj. datę początkową i
końcową tego okresu, poprzez użycie sformułowania: "od" - "do" (zob. wyrok SN z
15 lutego 2012 r., II KK 200/11).
W modelu odpowiedzialności dyscyplinarnej radców prawnych dla określenia
tegoż przedziału czasowego istotne znaczenie ma wniosek o ukaranie złożony przez
Rzecznika Dyscyplinarnego (art. 681 ust. 1 u.r.p.), który pełni funkcję skargi inicjującej
II ZK 6/25 7
postępowanie przed sądem dyscyplinarnym. Zauważyć przy tym należy, że wniosek
ten jest konstrukcyjnym odpowiednikiem aktu oskarżenia na gruncie przepisów
karnoprawnych, co oznacza, że wniesienie go uruchamia stadium jurysdykcyjne
i przenosi ciężar postępowania na sąd dyscyplinarny. W konsekwencji, skoro sąd
dyscyplinarny pozostaje związany podstawą faktyczną skargi, a tożsamość czynu
wyznaczają m.in. czas i miejsce zdarzenia, to przedmiotem osądu może być
wyłącznie to zachowanie obwinionego, które zostało objęte ramami czasowymi
wskazanymi we wniosku o ukaranie. Rzecznik dyscyplinarny formując opis czynu
zarzucanego obwinionemu obowiązany jest – analogicznie do wymogu z art. 332
§ 1 pkt 2 k.p.k. – określić tak dokładnie jak to możliwe czas jego popełnienia.
Jednocześnie, przy przewinieniu dyscyplinarnym o charakterze trwałym, w
którym stan bezprawny utrzymuje się nadal w chwili wnoszenia wniosku, naturalną i
jedyną pewną cezurą czasową zakreślającą okres zarzucanego czynu jest data
wniesienia tegoż wniosku. Z chwilą zawiśnięcia sprawy dyscyplinarnej przed sądem
dyscyplinarnym ustaje bowiem oskarżycielska kompetencyjna rzecznika
dyscyplinarnego do swobodnego kształtowania granic czasowych zarzutu,
a uprawnienie to scedowane zostaje na sąd korporacyjny, którego władza
orzecznicza zostaje ograniczona zdarzeniem historycznym objętym skargą. W tym
zakresie nie straciło bowiem na aktualności stanowisko Sądu Najwyższego, w którym
przyjęto, że choć sąd orzekający nie jest związany opisem czynu zawartym w akcie
oskarżenia i w granicach tożsamości czynu może ten opis zmodyfikować, ustalając
inny niż przyjęty w akcie oskarżenia okres popełnienia przestępstwa, to jednak
uprawnienie do takiej modyfikacji może obejmować wyłącznie okres do chwili
wniesienia aktu oskarżenia, nie zaś czas po zawiśnięciu sprawy przed sądem (por.
wyrok SN z 22 lipca 1993 r., II KRN 98/93). Innymi słowy, zachowanie realizujące
znamiona deliktu dyscyplinarnego po tej dacie nie może już być objęte toczącym się
postępowaniem bez naruszenia zasady skargowości. Dla porządku wskazać jednak
wypada, że w orzecznictwie prezentowane jest również odmienne stanowisko w tym
zakresie, nadające uprawnienie sądu do modyfikacji ram czasowych czynu poprzez
przyjęcie za datę końcową czynu datę orzekania sądu I instancji (por. wyrok SN z 27
lutego 2002 r., II KKN 17/00). Stanowisko to nie znajduje jednak uznania przez Sąd
Najwyższy orzekający w niniejszej sprawie.
II ZK 6/25 8
Zważywszy przy tym na charakter sprawy prowadzonej w oparciu o ustawę
szczególną zauważyć należy, że na gruncie postępowania dyscyplinarnego radców
prawnych termin przedawnienia zakreśla art. 70 u.r.p. Przepis ten stanowi, że
karalność przewinienia dyscyplinarnego ustaje jeżeli od czasu jego popełnienia
upłynęło 5 lat (ust. 2). Co zatem istotne, przy przestępstwach trwałych przedawnienie
rozpoczyna bieg od momentu, gdy przerwany został stan bezprawny (zob.
M. Mozgawa [w:] M. Budyn-Kulik, P. Kozłowska-Kalisz, M. Kulik, M. Mozgawa,
Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, art. 101, LEX/el. 2025). Podobnie
wyznacza się czas popełnienia przewinienia polegającego na zaniechaniu. Jak
podnosi się w orzecznictwie sądów dyscyplinarnych, w przypadku zachowań
biernych (zaniechań) czasem popełnienia takiego czynu jest ostatni moment,
w którym było możliwe zrealizowanie obowiązku ciążącego na sprawcy bądź też
pierwszy moment, w którym owa realizacja nie była już możliwa (zob. orzeczenie
WSD z 14 września 2019 r., WSD 107/19; szerzej: R. Baszuk, W. Marchwicki [w:]
Prawo o adwokaturze. Komentarz, art. 88, red. P. F. Piesiewicz, Warszawa 2023,
LexOnline). Należy zatem odrzucić zapatrywanie jakoby czasem popełnienia takiego
przewinienia był moment wymagalności zobowiązania, którego obwiniony nie
wykonał. Chwila wymagalności wyznacza bowiem jedynie początek bezprawnego
zachowania, tj. moment od którego niewykonanie obowiązku staje się relewantne na
płaszczyźnie dyscyplinarnej, nie zaś moment zakończenia czynu.
Istota przewinienia trwałego popełnionego przez zaniechanie polega na tym,
że czyn trwa tak długo, jak długo utrzymuje się stan sprzeczny z obowiązkiem.
W konsekwencji, czasem popełnienia czynu jest ostatni moment utrzymywania się
bezprawnego stanu, wobec czego bieg terminu przedawnienia nie może rozpocząć
się dopóki stan ten faktycznie trwa. Skoro jednak bezprawne zaniechanie utrzymuje
się nadal, również w toku postępowania, konieczne staje się wskazanie zdarzenia,
które prawnie zamyka okres czynu poddanego osądowi i pozwala wyznaczyć ów
ostatni moment jego popełnienia. Funkcję tę pełni cezura czasowa w postaci
wniesienia wniosku o ukaranie. Jak bowiem uprzednio wskazano, sąd dyscyplinarny
związany granicami skargi i pozbawiony kompetencji do obejmowania orzeczeniem
zachowań zaistniałych po zawiśnięciu sprawy, nie może przypisać obwinionemu
realizacji znamion deliktu w okresie wykraczającym poza datę wniesienia wniosku
II ZK 6/25 9
o ukaranie. Oznacza to, że czyn objęty wnioskiem w sensie faktycznym trwa nadal,
lecz w sensie prawnoprocesowym zostaje domknięty w chwili wniesienia wniosku.
To właśnie ta data wyznacza zatem ostatni moment popełnienia czynu objętego
wnioskiem w rozumieniu art. 70 par. 2 u.r.p. i od niej należy liczyć pięcioletni okres
przedawnienia karalności. W konsekwencji, jeśli od daty wniesienia wniosku do sądu
dyscyplinarnego – wyznaczającego koniec okresu przewinienia trwałego objętego tą
skargą – upłynęło pięć lat, karalność przewinienia dyscyplinarnego ustaje. Dalsze
utrzymywanie stanu bezprawnego po tej dacie pozostaje bez wpływu na bieg
przedawnienia czynu już objętego skargą. Może ono natomiast uzasadniać odrębne
zarzuty, odnoszące się do nowego, kolejnego okresu zaniechania, dla którego termin
przedawnienia rozpoczyna bieg samodzielnie od cezury wyznaczonej przez skargę
wszczynającą to kolejne postępowanie.
Przenosząc powyższe rozważania teoretyczne na grunt niniejszej sprawy
stwierdzić należy, że omawiany stan bezprawia w przypadku czynu trwałego na
kanwie postępowania dyscyplinarnego ustaje, gdy obwiniony zaprzestanie swej
działalności, oraz gdy do sądu dyscyplinarnego skierowany zostanie wniosek
Rzecznika Dyscyplinarnego inicjujący etap postępowania dyscyplinarnego przed tym
sądem (stosownie do art. 681 ust. 1 u.r.p.). Tymczasem, Zastępca Rzecznika
Dyscyplinarnego wnioskiem z dnia 12 stycznia 2016 r., sygn. akt […], wniósł o
ukaranie r. pr. J. N. obwinionego o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego z art.
64 ust. 1 u.r.p. w zw. z art. 6 ust 2 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, któremu to
czynowi przypisano charakter trwały. Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby
Radców Prawnych […] wydał w tej sprawie orzeczenie w dniu 24 kwietnia 2023 r.,
zaś Wyższy Sąd Dyscyplinarny Krajowej Izby Radców Prawnych w Warszawie w
dniu 25 stycznia 2024 r., sygn. akt […]. W konsekwencji tak zarysowanego stanu
faktycznego, ogłoszone orzeczenia mogły obejmować wyłącznie okres od daty
wymagalności niewykonanego zobowiązania, wyznaczającej początek bezprawnego
zachowania do dnia złożenia wniosku o ukaranie, który zamykał omawiany czyn
trwały w sensie karnoprocesowym. Skoro zaś to wniosek o ukaranie stanowił
podstawę faktyczną rozpoznania sprawy zarówno w pierwszej, jak i w drugiej
instancji, sądy dyscyplinarne obu instancji pozostawały związane jego granicami i nie
były uprawnione ani do wykraczania poza zakres przedmiotowy i czasowy zarzutu,
II ZK 6/25 10
ani do jego rozszerzania. Przedmiotem ich orzekania mógł być jedynie czyn opisany
we wniosku, obejmujący wskazane w nim daty. W tym stanie rzeczy, mając na
względzie 5 letni okres przedawnienia, stwierdzić należy, że okres ustania karalności
w niniejszej sprawie upłynął z końcem dnia 12 stycznia 2021 r. Oznacza to, że w
dacie orzekania przez Sąd dyscyplinarny I instancji, doszło do przedawnienia czynu,
który to stan – co oczywiste – utrzymywał się w dacie wydania orzeczenia przez Sąd
odwoławczy. Tym samym, należy podzielić zapatrywania skarżącego co do tego, że
zarówno Sąd dyscyplinarny I instancji, jak i Sąd dyscyplinarny II instancji naruszył
terminy zawarte w art. 70 ust. 2 u.r.p.
Na zakończenie czynionych rozważań należy wyraźnie podkreślić, że
obwiniony nie wywiązał się z ciążącego na nim zobowiązania, nieprzerwanie
realizując znamiona deliktu dyscyplinarnego, a stan bezprawny utrzymuje się nadal.
Zachowanie obwinionego radcy prawnego niewątpliwie godzi w godność zawodu
i podlega jednoznacznej, negatywnej ocenie z perspektywy zasad etyki i deontologii
zawodowej. Okoliczność ta nie może jednak prowadzić do osłabienia gwarancji
procesowych przysługujących obwinionemu, który w każdym postępowaniu
o charakterze represyjnym – a zatem również w postępowaniu dyscyplinarnym
– zachowuje gwarancje procesowe, w tym prawo do rzetelnego procesu. Surowość
oceny moralnej czynu nie zwalnia bowiem organu orzekającego z obowiązku
ścisłego respektowania przedmiotowych i czasowych ram, w jakich zarzut został
sformułowany.
W tym stanie rzeczy, mając na względzie termin upływu karalności
przewinienia dyscyplinarnego przypisanego obwinionemu, należało uchylić
orzeczenie Sądu dyscyplinarnego II instancji oraz poprzedzające je orzeczenie Sądu
dyscyplinarnego I instancji i umorzyć postępowanie.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.
[M. T.]
[r.g.]
II ZK 6/25 11
SSN Paweł Wojciechowski SSN Marek Dobrowolski SSN Zbigniew Korzeniowski
Marek Dobrowolski Paweł Wojciechowski Zbigniew Korzeniowski
Powiązane orzeczenia
- II DK 22/21 2021-02-10Czy przedawnienie karalności przewinienia dyscyplinarnego radcy prawnego, polegającego na niezwróceniu klientom zasądzonej kwoty, należy liczyć od daty popełnienia czynu, czy od daty jego trwania?
- I DSI 3/18 2018-11-20Czy przedawnienie karalności przewinienia dyscyplinarnego radcy prawnego następuje po upływie trzech lat od jego popełnienia, a jeśli postępowanie zostało wszczęte, to po upływie pięciu lat?
- SDI 7/16 2016-04-05Czy w przypadku, gdy postępowanie dyscyplinarne wobec radcy prawnego toczy się przez długi czas, a ustalenie daty końcowej popełnienia zarzucanego czynu jest nieprecyzyjne, możliwe jest umorzenie postępowania z powodu pr…
- II DSI 18/18 2019-02-12Czy przedawnienie karalności przewinienia dyscyplinarnego radcy prawnego następuje, gdy czyn ma charakter ciągły i jego bieg rozpoczyna się od daty jego zakończenia?
- VI KS 1/18 2018-04-25Czy przedawnienie karalności przewinienia dyscyplinarnego radcy prawnego, określone w art. 70 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, jest przerwane z momentem podjęcia przez rzecznika dyscyplinarnego decyzji o wszczęciu docho…
Powołane przepisy
art. 64 ust. 1art. 6
ust. 2art. 439 § 1 pkt 9 KPKart. 17 § 1 pkt 6
KPKart. 74art. 70 ust. 2art. 413 § 2 pkt 1 KPKart. 6 KKart. 424 § 1 pkt. 1 KPKart. 65 ust. 1art. 433 § 2 KPKart. 457 §
3 KPK
Źródło: Sąd Najwyższy, repozytorium https://repozytorium2.sn.pl, pozyskano 29.10.2026. Treść przetworzona przez legal-ai.pl (konwersja tekstu, podział na fragmenty, analiza AI, powiązania z innymi danymi); Sąd Najwyższy nie zatwierdza tych materiałów ani nie ponosi za nie odpowiedzialności. · PDF źródłowy