II ZO 143/25

PostanowienieIzba Odpowiedzialności Zawodowej2026-03-06

Skład orzekający: Barbara Skoczkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dopuszczalne jest wznowienie postępowania w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że wniosek o wznowienie postępowania w przedmiocie wyłączenia sędziego jest niedopuszczalny z mocy prawa. Przepisy o wznowieniu postępowania, zawarte w Kodeksie postępowania karnego, dotyczą wyłącznie postępowań sądowych zakończonych prawomocnym orzeczeniem, a nie kwestii incydentalnych, takich jak wniosek o wyłączenie sędziego. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego nie kończy postępowania głównego i nie podlega zaskarżeniu.
Stan faktyczny
Obrońca radcy prawnego W. M. złożył wniosek o wznowienie postępowania w przedmiocie wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego, który wcześniej odmówił wyłączenia sędziego Pawła Wojciechowskiego. Jako podstawę wniosku wskazano wadliwą procedurę powołania sędziego Tomasza Demendeckiego, który rozpoznał wniosek o wyłączenie sędziego Pawła Wojciechowskiego. Obrońca argumentował, że wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy pozostawił pismo obrońcy bez dalszego biegu wobec uznania niedopuszczalności wniosku o wznowienie postępowania w przedmiocie wyłączenia sędziego i zakreślił sprawę jako załatwioną.

Pełny tekst orzeczenia

II ZO 143/25 ZARZĄDZENIE Dnia 6 marca 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska 1. pismo obrońcy obwinionego radcy prawnego W. M. pozostawić w aktach sprawy bez dalszego biegu wobec uznania, że wniosek o wznowienie postępowania w przedmiocie wyłączenia sędziego jest niedopuszczalny z mocy prawa; 2. zakreślić sprawę jako załatwioną w inny sposób. UZASADNIENIE Pismem z dnia 22 listopada 2024 r. obrońca obwinionego radcy prawnego W. M. złożył pismo z sygnalizacją potrzeby wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2024 r., sygn. akt II ZK 111/23 o oddaleniu kasacji jako oczywiście bezzasadnej. Sprawa ta została zarejestrowana w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej pod sygn. II ZO 109/24, a do jej rozpoznania został wyznaczony następujący skład: SSN Marek Siwek (przewodniczący); SSN Zbigniew Korzeniowski i SSN Paweł Wojciechowski (sprawozdawca). Pismem z dnia 21 lipca 2025 r. obrońca obwinionego radcy prawnego W. M. wniósł o wyłączenie SSN Pawła Wojciechowskiego od rozpoznania sprawy prowadzonej pod sygn. akt II ZO 109/24. Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. II ZO 71/25 i przydzielona do rozpoznania SSN Tomaszowi Demendeckiemu. II ZO 143/25 2 Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 23 września 2025 r., sygn. II ZO 71/25, nie uwzględnił wniosku o wyłączenie SSN Pawła Wojciechowskiego od rozpoznania sprawy prowadzonej pod sygn. akt II ZO 109/24. Pismem z dnia 17 grudnia 2025 r. obrońca obwinionego radcy prawnego W. M. wniósł o rozważenie wznowienia postępowania w przedmiocie wyłączenia sędziego SSN Pawła Wojciechowskiego w sprawie o sygn. akt II ZO 71/25 wskazując, że okoliczność stanowiąca o istnieniu bezwzględnej przyczyny odwoławczej polega w niniejszej sprawie na rozpoznaniu pod sygn. akt II ZO 71/25 wniosku obrońcy obwinionego W. M. o wyłączenie sędziego Pawła Wojciechowskiego przez Sąd Najwyższy w składzie jednoosobowym z udziałem sędziego Tomasza Demendeckiego, który to sędzia został powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 08.12.2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018r., poz. 3), czyli w tej samej, wadliwej procedurze, w której został powołany sędzia Paweł Wojciechowski (a który został wylosowany do rozpoznania wniosku sygnalizacyjnego obwinionego o wznowienie postępowania kasacyjnego, w którym podniesiono okoliczność rozpoznania kasacji obrońcy obwinionego przez Sąd Najwyższy w składzie z udziałem sędzi Marii Szczepaniec), a także sama sędzia Maria Szczepaniec (której powołanie w wadliwej procedurze na stanowisko Sędziego Sądu Najwyższego stanowi przedmiot wniosku sygnalizacyjnego o wznowienie postępowania w przedmiocie kasacji obrońcy obwinionego W. M.); Ponadto sygnalizujący przytoczył szereg orzeczeń Sądu Najwyższego, w których SSN Tomasz Demendecki został w przeszłości wyłączany od udziału w sprawach rozpoznawanych przez Sąd Najwyższy. Na podstawie tak skonstruowanego zarzutu wniósł o wznowienie postępowania i uchylenia postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23.09.2025 r., sygn. akt II ZO 71/25, ze względu na wystąpienie w tym postępowaniu, zainicjowanym wnioskiem o wyłączenie sędziego Pawła Wojciechowskiego, okoliczności stanowiącej bezwzględną przyczynę odwoławczą opisaną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. II ZO 143/25 3 Przede wszystkim należy zauważyć, że pismo obrońcy obwinionego należało pozostawić w aktach sprawy bez nadawania mu dalszego biegu, gdyż wniosek o wznowienie postępowania w przedmiocie wyłączenia sędziego jest niedopuszczalny z mocy ustawy. W świetle art. 540 k.p.k. wznowienie dotyczy „postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem”. Wszelkie podstawy wznowieniowe, w tym i określone w art. 542 § 3 k.p.k. (wznowienie z urzędu), dotyczą tylko takiego postępowania. Przepisy o wznowieniu, zarówno w procedurze karnej zamieszone są w ramach norm o nadzwyczajnych środkach zaskarżenia (rozdział 56 k.p.k.), po uprzedniej regulacji całego postępowania sądowego, w tym w trybach szczególnych. Owo postępowanie sądowe, wcześniej uregulowane, to postępowanie w przedmiocie procesu, a więc odnośnie odpowiedzialności prawnej określonej osoby (oskarżonego, obwinionego), w tym i dopuszczalności procedowania w tej materii. Przedmiotem wznowienia postępowania (w tym także na podstawie art. 540 § 2 k.p.k.), są zatem prawomocnie zakończone postępowania sądowe, w których rozstrzygnięto o odpowiedzialności karnej oskarżonego lub o przedmiocie procesu karnego, a nie o jakiejkolwiek kwestii incydentalnej, chociażby istotnej dla oskarżonego, rozstrzyganej w toku postępowania karnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. II KK 144/12). Kodeks postępowania karnego nie przewiduje zatem wznowienia postępowania w zakresie wniosku o wyłączenie sędziego. Znamiennym jest przecież, że od postanowienia o uwzględnieniu lub nie takiego wniosku nie przysługuje nawet zażalenie. Kwestii tej nie zmienia także wystąpienie w takiej sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w postaci nienależytej obsady sądu. Oceniając bowiem naturę postępowania incydentalnego jakim jest wniosek o wyłączenie sędziego należy zważyć, że jego przedmiotem bez wątpienia nie jest odpowiedzialność karna, a zapadłe w jego toku rozstrzygnięcie nie kończy w żaden sposób zasadniczego postępowania, które w tym przypadku nie zostało prawomocnie rozstrzygnięte. II ZO 143/25 4 Na marginesie wskazać należy, że przy analizie niniejszej sprawy badana była tylko i wyłącznie dopuszczalność wznowienia postępowania w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego SSN Pawła Wojciechowskiego od rozpoznania sprawy II ZO 109/24. [M. T.] [r.g.]

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 439 § 1 pkt 2 KPKart. 540 KPKart. 542 § 3 KPKart. 540 § 2 KPKart. 439 § 1 pkt 2 KPK§ 1 pkt 2§ 3§ 2§ 1 pkt 2

Źródło: Sąd Najwyższy, repozytorium https://repozytorium2.sn.pl, pozyskano 29.10.2026. Treść przetworzona przez legal-ai.pl (konwersja tekstu, podział na fragmenty, analiza AI, powiązania z innymi danymi); Sąd Najwyższy nie zatwierdza tych materiałów ani nie ponosi za nie odpowiedzialności. · PDF źródłowy