II ZOW 22/22

II ZOW 22/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 kwietnia 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Krzysztof Staryk Ławnik SN Arkadiusz Sopata Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Rusak w sprawie R. P. – sędziego Sądu Rejonowego w X. obwinionego o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2021 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych na rozprawie w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej w dniu 18 kwietnia 2023 r. po rozpoznaniu odwołania Ministra Sprawiedliwości złożonego na niekorzyść oraz odwołania obwinionego od wyroku Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w […] z dnia 27 września 2021 r., sygn. akt ASD 2/21 utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, a kosztami postępowania dyscyplinarnego obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego dla okręgu Sądu Okręgowego w P. we wniosku skierowanym do Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...] wniósł o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej R. P. - sędziego Sądu Rejonowego w X., zarzucając mu, że: II ZOW 22/22 2 1. w okresie od dnia 23 sierpnia 2019 r. do dnia 14 lipca 2020 r., orzekając w Sądzie Rejonowym w X., dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności - przez to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, nie podejmując czynności lub podejmując je z nieuzasadnioną zwłoką, doprowadził do przewlekłości postępowania w sprawie I Ns […], co skutkowało koniecznością wypłaty z tego tytułu stronie tego postępowania przez Skarb Państwa 2000 zł, to jest popełnienia przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 pkt 1ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych – dalej powoływana jako u.s.p., 2. w okresie od dnia 12 kwietnia 2016 r. do dnia 13 września 2016 r. oraz od dnia16 stycznia 2018 r. do dnia 1 sierpnia 2018 r., orzekając w Sądzie Rejonowym w X., dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności - przez to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, nie podejmując czynności lub podejmując je z nieuzasadnioną zwłoką, doprowadził do przewlekłości postępowania w sprawie I Ns […]1, co skutkowało koniecznością wypłaty z tego tytułu stronie tego postępowania przez Skarb Państwa 2000 zł, to jest popełnienia przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 pkt 1 u.s.p., 3. w okresie od dnia 4 czerwca 2019 r. do dnia 16 lipca 2020 r., orzekając w Sądzie Rejonowym w X., dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności - przez to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, nie podejmując czynności lub podejmując je z nieuzasadnioną zwłoką, doprowadził do przewlekłości postępowania w sprawie I C [...], co skutkowało koniecznością wypłaty z tego tytułu stronie tego postępowania przez Skarb II ZOW 22/22 3 Państwa 2000 zł, to jest popełnienia przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 pkt 1 u.s.p., 4. w okresie od dnia 10 maja 2018 r. do dnia 9 listopada 2020 r., orzekając w Sądzie Rejonowym w X., dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności - przez to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, nie podejmując czynności lub podejmując je z nieuzasadnioną zwłoką, doprowadził do przewlekłości postępowania w sprawie I Ns […]2, co skutkowało koniecznością wypłaty z tego tytułu stronie tego postępowania przez Skarb Państwa 2000 zł, to jest popełnienia przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 pkt 1 u.s.p., 5. w okresie od dnia 23 sierpnia 2019 r. do dnia 9 listopada 2020 r., orzekając w Sądzie Rejonowym w X., dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności - przez to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, nie podejmując czynności lub podejmując je z nieuzasadnioną zwłoką, doprowadził do przewlekłości postępowania w sprawie I C […]1, co skutkowało koniecznością wypłaty z tego tytułu stronie tego postępowania przez Skarb Państwa 2000 zł, to jest popełnienia przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 pkt 1 u.s.p., 6. w okresie od dnia16 października 2018 r. do dnia 13 marca 2020 r., orzekając w Sądzie Rejonowym w X., dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności - przez to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, nie podejmując czynności lub podejmując je z nieuzasadnioną zwłoką, doprowadził do przewlekłości postępowania w sprawie I Ns […]3, co skutkowało koniecznością wypłaty z tego tytułu stronie tego postępowania II ZOW 22/22 4 przez Skarb Państwa 3000 zł, to jest popełnienia przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 pkt 1 u.s.p., 7. w okresie od dnia 6 kwietnia 2018 r. do dnia 13 marca 2020 r., orzekając w Sądzie Rejonowym w X., dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności - przez to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, nie podejmując czynności lub podejmując je z nieuzasadnioną zwłoką, doprowadził do dalszej przewlekłości postępowania w sprawie I Ns […]4, co skutkowało koniecznością wypłaty z tego tytułu stronie tego postępowania przez Skarb Państwa 3000 zł, to jest popełnienia przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 pkt 1 u.s.p., 8. w okresie do dnia 11 stycznia 2021 r. orzekając w Sądzie Rejonowym w X., nie podjął w należytym termin czynności w przedłożonych mu w okresie od 30 października 2018 r. do 30 czerwca 2020 r. 138 sprawach o sygnaturach I C […], 1 Nc […],, 1Co […], I Ns[…] nie podejmując w tych sprawach jakichkolwiek czynności w okresach przekraczających 6 miesięcy, czym dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności - przez to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, to jest popełnienia przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 pkt 1 u.s.p. Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w [...], wyrokiem z dnia 27 września 2021 r., sygn. akt ASD 2/21, uznał obwinionego R. P. za winnego popełnienia czynów zarzucanych mu w punktach 1, 2, 5, 6 i 7, stanowiących przewinienia dyscyplinarne określone w art. 107 § 1 u.s.p. i za to za każdy z nich na podstawie art. 109 § 1 pkt 2a u.s.p. wymierzył mu karę obniżenia wynagrodzenia zasadniczego o 10 % na okres jednego roku. Uznał też go za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w punkcie 3 z tym, iż przyjął, że dopuścił się go w okresie od dnia 17 czerwca 2019 r. do dnia 16 lipca 2020 r., stanowiącego przewinienie dyscyplinarne określone w art. 107 § 1 u.s.p., i za to na podstawie art. 109 § 1 pkt 2a u.s.p. wymierzył mu karę obniżenia wynagrodzenia zasadniczego o 10 % na okres II ZOW 22/22 5 jednego roku. Obwiniony R. P. został uznany również winnym popełnienia czynu zarzucanego mu w punkcie 4 z tym ustaleniem, że dopuścił się go w okresie od 10 maja 2019 r. do 19 czerwca 2020 r., stanowiącego przewinienie dyscyplinarne określone w art. 107 § 1 u.s.p. i za to na podstawie art. 109 § 1 pkt 2a u.s.p. wymierzył mu karę obniżenia wynagrodzenia zasadniczego o 10 % na okres jednego roku. Ponadto w zakresie czynu zarzucanego w pkt 8 Sąd Dyscyplinarny uznał obwinionego R. P. za winnego tego, że w okresie do dnia 11 stycznia 2021 r. orzekając w Sądzie Rejonowym w X., nie podjął w należytym terminie czynności w przedłożonych mu w okresie od 30 października 2018 r. do 30 czerwca 2020 r. 133 sprawach o sygnaturach I C […], I Nc […], I Ns […], I Co […] , nie podejmując w tych sprawach jakichkolwiek czynności w okresach przekraczających 6 miesięcy, czym dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności - przez to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki to jest przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 107 § 1 u.s.p. i za to na podstawie art. 109 § 1 pkt 2a u.s.p. wymierzył mu karę obniżenia wynagrodzenia zasadniczego o 25 % na okres jednego roku, zaś na podstawie art. 133a § 1 u.s.p. oraz art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 128 u.s.p. orzekł wobec obwinionego R. P. karę łączną obniżenia wynagrodzenia o 30 % na okres jednego roku, a koszty postępowania przejął na rachunek Skarbu Państwa. Od tego wyroku odwołania złożyli: obwiniony R. P. oraz Minister Sprawiedliwości, który zaskarżył ten wyrok na niekorzyść obwinionego w części dotyczącej orzeczenia o karach za każde z przypisanych przewinień dyscyplinarnych i karze łącznej Obwiniony R. P. w odwołaniu zarzucił: 1. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, a w szczególności przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, ponieważ w uzasadnieniu wyroku nie wyjaśniono jednoznacznie, dlaczego jednym dowodom dano wiarę a innym nie; 2. błąd w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na treść orzeczenia; 3. rażącą niewspółmierność kary. II ZOW 22/22 6 Podnosząc te zarzuty wniósł o zmianę wyroku i uniewinnienie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Minister Sprawiedliwości, zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu: 1. obrazę prawa procesowego - art. 366 § 1 k.p.k. i art. 213 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. mającą wpływ na treść wyroku, polegającą na uchyleniu się od obowiązku dochodzenia do prawdziwych ustaleń faktycznych w zakresie pełnego ustalenia karalności obwinionego za przewinienia dyscyplinarne i w konsekwencji nieuwzględnienie, że wyrokiem Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w […]1 z dnia 4 października 2019 r. sprawie o sygn. akt ASD 4/19 zmienionym wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2021 r. w sprawie sygn. akt II DOW 13/21 prawomocnie wymierzono obwinionemu karę obniżenia wynagrodzenia zasadniczego o 15 % na okres 18 miesięcy; 2. rażącą niewspółmierność - łagodność - orzeczenia o karach jednostkowych i karze łącznej, będącą wynikiem nieuwzględnienia uprzedniej karalności obwinionego za przewinienia dyscyplinarne tego samego rodzaju oraz ciężaru gatunkowego popełnionych przewinień dyscyplinarnych, stopnia zawinienia sędziego, szkodliwości czynów dla wymiaru sprawiedliwości, a także celu prewencyjnego, jaki powinna spełniać kara dyscyplinarna. Podnosząc powyższe zarzuty Minister Sprawiedliwości wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części przez wymierzenie sędziemu R. P. za każde przewinień dyscyplinarnych przypisanych w pkt. I, II, III i IV wyroku kar jednostkowych obniżenia wynagrodzenia zasadniczego o 30 % na okres dwóch lat i kary łącznej obniżenia wynagrodzenia zasadniczego o 50 % na okres 2 dwóch lat. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Odnośnie odwołania obwinionego R. P. – sędziego Sadu Okręgowego w X.. Odwołanie to nie zasługuje na uwzględnienie. Nie można podzielić ogólnikowego zarzutu przekroczenia przez Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w [...] zasady swobodnej oceny dowodów. Ta ujęta w przepisie art. 7 k.p.k zasada, stosowana jest odpowiednio w postępowaniu II ZOW 22/22 7 dyscyplinarnym sędziów (por. art. 128 u.s.p.), Wskazać zaś należy, że skuteczne podniesienie zarzutu naruszenia art. 7 k.p.k. wymaga wykazania, iż ocena dowodów dokonana przez sąd jest sprzeczna z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego, że nie została poprzedzona ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy, bądź, że argumentacja zaprezentowana przez sąd za tak dokonanym wyborem pozostaje w sprzeczności z zasadami logiki (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2017 r., IV KK 418/16, LEX nr 2312035 i z dnia z 3 stycznia 2019 r., III KK 247/18, LEX nr 2602698.). Podstawą zaś zarzutów w odwołaniu nie może być samo negowanie oceny istniejących dowodów, bądź kwestionowanie opartych na nich ustaleń faktycznych, tylko dlatego, że są niekorzystne dla obwinionego i przeciwstawianie im innych okoliczności, bardziej dla niego korzystnych, których sąd - po ich rozważeniu - nie uznał za wiarygodne lub mające znaczenie dla rozstrzygnięcia (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2021 r., III KK 10/21, LEX nr 3156219). Z obszernego, bo liczącego 73 strony, pisemnego uzasadnienia wyroku Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...] wynika, iż Sąd miał w polu widzenia wszystkie zgormadzone w sprawie dowody i dokonał ich oceny w granicach zasady swobodnej oceny dowodów, podał też na jakich oparł się dowodach, czyniąc swoje ustalenia co do zakresu odpowiedzialności dyscyplinarnej obwinionego. Również bezzasadny jest podniesiony w odwołaniu zarzut rażącej surowości kary, gdyż ujawnione w sprawie okoliczności obciążające i łagodzące, które Sąd Dyscyplinarny przy Sadzie Apelacyjnym w [...] wziął pod uwagę orzekając kary dyscyplinarne jednostkowe i karę łączną (por. s. 69 – 73), pozwalają na stwierdzenie, iż wymierzona kara dyscyplinarna nie jest karą surową, a przepis art. 438 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p., pozwala na złagodzenie kary dopiero w przypadku rażącej jej surowości. Odnośnie odwołania Ministra Sprawiedliwości. Odwołanie to nie jest zasadne. Rację ma Minister Sprawiedliwości, gdy podnosi, że orzeczone kary dyscyplinarne za przypisane obwinionemu R.P. przewinienia dyscyplinarne w pkt. 1, 2, 3 i 4 zaskarżonego wyroku, jak i kara dyscyplinarna łączna, nie są karami surowymi, aby jednak uwzględnić odwołanie w tym zakresie, należało stwierdzić, iż II ZOW 22/22 8 Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w [...] popełnił uchybienie z art. 438 pkt 4 k.p.k, w zakresie dotyczącym ,,rażącej niewspółmierności kary”, co oznacza ustalenie zaistnienia w sprawie znacznej dysproporcji, pomiędzy wymierzonymi jednostkowymi karami dyscyplinarnymi oraz dyscyplinarną karą łączną, a taką represją dyscyplinarną, która powinna być wymierzona, aby w odczuciu społecznym uznana została za sprawiedliwą. Samo pojęcie niewspółmierności kary dyscyplinarnej jest niezwykle ocenne, szczególnie z powodu niedookreśloności kryteriów owej ,,współmierności”. W orzecznictwie karnym dominuje pogląd, że taka rażąca niewspółmierność kary zachodzi wówczas, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć zasadniczy wpływ na wymiar kary, można było przyjąć, iż zachodziłaby wyraźna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez sąd pierwszej instancji a karą, jaką należałoby wymierzyć w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowego zastosowania w sprawie dyrektyw wymiaru kary przewidzianych w k.k. oraz zasad ukształtowanych przez orzecznictwo Sądu Najwyższego ( por np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 września 1973 r., sygn. akt III KR 254/73, OSNPG 1974, z. 3 – 4, poz. 51). Słowo rażący oznacza: ,,rzucający się w oczy, dający się łatwo stwierdzić, wyraźny, oczywisty, bezsporny, niewątpliwy” (por. M. Szymczak, Słownik języka polskiego. T III, Warszawa 1982, s. 24). W doktrynie karnistycznej, podkreśla się, iż górną granicę kary wymierzanej wyznacza zawsze stopień zawinienia sprawcy, gdyż kara swoją dolegliwością nie może przekraczać intensywności zarzutu stawianego sprawcy. Z kolei dolną granicę wymiaru kary wyznaczają potrzeby prewencji ogólnej, gdyż wymierzona kara nie może być swoją dolegliwością łagodniejsza od dolnego progu społecznej tolerancji (por. A. Zoll, Polityka karna w kontekście obowiązku poszanowania godności osoby karanej, w: J. Utrat – Milecki, Kara w nauce i kulturze, Warszawa 2009, s. 52). Kary dyscyplinarne są przede wszystkim ukierunkowane na zapewnienie prawidłowego wykonywania określonego zawodu (por. W. Kozielewicz, Odpowiedzialność dyscyplinarna sędziów, prokuratorów, adwokatów, radców prawnych i notariuszy, Warszawa 2023, s. 62 – 70). Wskazuje się, że w przypadku kar dyscyplinarnych na pierwszy plan wysuwają się: funkcja wychowawcza, prewencyjna, ,,wewnątrzsanacyjna” – polegająca na tym, że postępowanie dyscyplinarne służy samooczyszczaniu danej II ZOW 22/22 9 grupy społecznej (por. B. Janusz – Pohl, Optymalizacja sankcji dyscyplinarnej – rozważania w kontekście gwarancyjnej funkcji zakazu reformationis in peius na gruncie ustawy o Policji, w. P. Jóźwiak (red), Sankcje dyscyplinarne w służbach mundurowych, Piła 2019, s. 15 – 25). Jak wynika z pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd Dyscyplinarny przy Sadzie Apelacyjnym w [...] wymierzając obwinionemu R. P. kary dyscyplinarne za przypisane mu przewinienia dyscyplinarne (8 przewinień), a następnie karę łączną wziął między innymi pod uwagę: - duży stopień zawinienia, - bardzo duży stopień społecznej szkodliwości przypisanych przewinień dyscyplinarnych, - uprzednią dwukrotną karalność dyscyplinarną za podobne przewinienia dyscyplinarne (wymierzono mu w tych sprawach kary nagany), jak i to że zapadły też wówczas wobec obwinionego również dwa nieprawomocne wyroki sądów dyscyplinarnych, - nienajlepszy stan zdrowia (miał zawał serca), - wiek (w dacie orzekania, czyli we wrześniu 2021 r. obwiniony miał 61 lat). Minister Sprawiedliwości trafnie podniósł, że w jednym z postępowań dyscyplinarnych, o którym wiedział Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w [...], w dniu 21 września 2021 r. zapadł wyrok Sądu Najwyższego – Izba Dyscyplinarna, w którym prawomocnie orzeczono wobec obwinionego R. P. karę dyscyplinarną obniżenia wynagrodzenia zasadniczego o 25 % na okres 18 miesięcy. Jednakże to prawomocne ukaranie dyscyplinarne za przewinienia dyscyplinarne tego samego rodzaju, jak i przyjęty przecież przez Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w [...] duży ciężar gatunkowy popełnionych przewinień dyscyplinarnych, duży stopnień zawinienia obwinionego R. P. jak i szkodliwości popełnionych przez niego przewinień dyscyplinarnych dla wymiaru sprawiedliwości, w realiach sprawy nie pozwala na stwierdzenie, iż wymierzone mu przez ten Sąd jednostkowe kary dyscyplinarne za czyny z pkt 1, 2, 3 i 4 zaskarżonego wyroku, jak i kara dyscyplinarna łączna, są karami rażąco łagodnymi, a tylko w takim wypadku byłoby możliwe ich zaostrzenie, tak jak we wniosku z odwołania Ministra Sprawiedliwości (czyli wymierzenie obwinionemu R. P. za każde z przewinień dyscyplinarnych, II ZOW 22/22 10 przypisanych w pkt. 1, 2 , 3, 4 zaskarżonego wyroku, kar jednostkowych obniżenia wynagrodzenia zasadniczego o 30 % na okres dwóch lat i kary łącznej obniżenia wynagrodzenia zasadniczego o 50 % na okres dwóch lat). Niewątpliwie, kary jednostkowe orzeczone wobec obwinionego R. P. za czyny przypisane mu w pkt. 1, 2 , 3, 4 zaskarżonego wyroku, jak i kara łączna, są w realiach podmiotowo – przedmiotowych niniejszej sprawy karami łagodnymi, jednakże z uwagi na nienajlepszy stan zdrowia obwinionego R. P, jego zaawansowany wiek, jak i ewentualność ponoszenia konsekwencji finansowych związanych z wykonywaniem kary z wyroku Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w […]1 z dnia 4 października 2019 r., sygn. akt ASD 4/19, nie można powiedzieć iż są to kary dyscyplinarne rażąco, w podanym wyżej rozumieniu, łagodne. Kierując się przedstawionymi motywami Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku. [SOP] [ł.n]