II ZOW 37/23

II ZOW 37/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 stycznia 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca) Ławnik Grzegorz Gołębiowski Protokolant sekretarz sądowy Lena Stasiak przy udziale sędzi Sądu Rejonowego w [...] w stanie spoczynku X. Y., na rozprawie w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej 21 stycznia 2026 r., w sprawie obwinionej sędzi Sądu Rejonowego w [...] w stanie spoczynku X. Y., po rozpoznaniu odwołania Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych, od wyroku Sądu Najwyższego z 5 czerwca 2023 r., sygn. akt I ZSK 44/22, orzeka: I. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok; II. obciąża Skarb Państwa kosztami postępowania odwoławczego. Ławnik Grzegorz Gołębiowski Barbara Skoczkowska Zbigniew Korzeniowski UZASADNIENIE Postanowieniem z 26 października 2021 r. Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w [...]1 na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. II ZOW 37/23 2 odmówił wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przeciwko sędzi X. Y., wobec stwierdzenia braku znamion deliktu dyscyplinarnego w sprawie o sygn. akt […] (k. 29). Następnie Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych postanowieniem z 23 grudnia 2021 r. na podstawie art. 112a usp, przejął prowadzoną przez Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w [...]1 sprawę możliwego popełnienia przez sędzię X. Y. przewinień dyscyplinarnych w postaci oczywistej i rażącej obrazy przepisów prawa, z uwag na jej charakter (k. 41). Po przeprowadzeniu postępowania i przedstawieniu zarzutów sędzi X. Y., Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych skierował do Sądu Najwyższego wniosek o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej. We wniosku zarzucił obwinionej, że: 1. w dniu 7 lipca 2021 r. w [...] jako funkcjonariusz publiczny, sędzia, przewodnicząca składu orzekającego w sprawie o sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w [...], która rozpoznawana była na posiedzeniu w przedmiocie „przyznania wynagrodzenia za utracony zarobek”, działając z zamiarem bezpośrednim, przekraczając swoje uprawnienia w sposób oczywisty i rażący obraziła przepisy prawa, tj. art. 618 b § 3 k.p.k. w zw. z art. 121 § 1 k.p.w., poprzez spowodowanie przyznania przez sąd orzekający w składzie jednoosobowym, świadkowi P. M. „wynagrodzenia za utracony zarobek”, będącego zwrotem dochodu utraconego z powodu stawiennictwa na wezwanie sądu, w wysokości 300 zł (trzystu złotych), w związku ze stawiennictwem na rozprawie, działając w ten sposób na szkodę interesu publicznego, bowiem należna świadkowi kwota nie mogła przekroczyć, na podstawie wskazanego przepisu, 82,31 zł (osiemdziesięciu dwóch złotych trzydziestu jeden groszy), a nadto świadek nie wykazała utraty dochodu, wyczerpując również znamiona umyślnego przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego z art. 231 § 1 k.k., to jest o czyn z art. 107 § 1 pkt 1 w zw. z art. 104 § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych; 2. w dniu 19 sierpnia 2021 r. w [...] jako funkcjonariusz publiczny, sędzia, przewodnicząca składu orzekającego w sprawie o sygn. akt [...] Sądu Rejonowego II ZOW 37/23 3 w [...], która rozpoznawana była na posiedzeniu w przedmiocie „przyznania zwrotu utraconego zarobku”, działając z zamiarem bezpośrednim, przekraczając swoje uprawnienia w sposób oczywisty i rażący obraziła przepisy prawa, to jest art. 618 b § 3 k.p.k. w zw. z art. 121 § 1 k.p.w., poprzez spowodowanie przyznania przez sąd orzekający w składzie jednoosobowym, świadkowi A. T. „zwrotu utraconego zarobku", będącego zwrotem dochodu utraconego z powodu stawiennictwa na wezwanie sądu, w wysokości 500 zł (pięciuset złotych), w związku ze stawiennictwem na rozprawie, działając w ten sposób na szkodę interesu publicznego, bowiem należna świadkowi kwota nie mogła przekroczyć, na podstawie wskazanego przepisu 82,31 zł. (osiemdziesięciu dwóch złotych trzydziestu jeden groszy), a nadto świadek nie wykazał utraty dochodu, wyczerpując również znamiona umyślnego przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego z art. 231 § 1 k.k., to jest o czyn z art. 107 § 1 pkt 1 w zw. z art. 104 § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych. Sąd Najwyższy orzekając w sprawie o sygn. akt I ZSK 43/22, jako Sąd Dyscyplinarny I instancji, ustalił następujący stan faktyczny: X. Y. w okresie od 10 lipca 1987 r. do 1 grudnia 2021 r. była sędzią Sądu Rejonowego w [...], przy czym w okresie do 16 września 2018 r. orzekała w […] Wydziale Cywilnym, a następnie od 17 września 2018 r. do przejścia w stan spoczynku z dniem 2 grudnia 2021 r., w […] Wydziale Karnym (k. 87, k. 136). Zgodnie z dalszymi ustaleniami Sądu I instancji, w okresie wykonywania czynności orzeczniczych w […] Wydziale Karnym sędzia X. Y. rozpoznawała m. in. sprawę o sygn. akt [...], w której na rozprawie 7 lipca 2021 r. w ramach postępowania dowodowego przesłuchiwani byli wezwani świadkowie, w tym P. M. Po przesłuchaniu świadek ten w tym samym dniu złożyła pisemny wniosek o zwrot utraconego zarobku w kwocie 300 zł, który utraciła w związku ze stawiennictwem na rozprawę 7 lipca 2021 r. Do wniosku świadek P. M. dołączyła pisemne oświadczenie, iż prowadzi działalność gospodarczą w ramach salonu kosmetycznego „B.” mającego siedzibę w A. przy ul. […] oraz podała nr NIP. Na posiedzeniu 7 lipca 2021 r. Sąd Rejonowy w [...] w składzie jednoosobowym, któremu przewodniczyła sędzia X. Y., na podstawie art. 618b k.p.k. postanowił przyznać świadkowi P. M. II ZOW 37/23 4 wynagrodzenie za utracony zarobek w kwocie 300 zł. Postanowienie to nie zostało zaskarżone przez strony, zatem zasądzona kwota niezwłocznie po jego uprawomocnieniu się, została przelana na wskazane przez świadka konto bankowe (dowody na k.: 14, 15, 16, 65). Jak ustalił Sąd I instancji, na kolejnym terminie rozprawy 18 sierpnia 2021 r. został przesłuchany w charakterze świadka A. T., który w tym samym dniu złożył pisemny wniosek o zwrot wynagrodzenia za utracony zarobek w kwocie 500 zł w związku ze stawiennictwem na rozprawę. Na posiedzeniu 19 sierpnia 2021 r. Sąd Rejonowy w [...] w składzie jednoosobowym, któremu przewodniczyła sędzia X. Y., na podstawie art. 618b k.p.k. postanowił przyznać świadkowi A. T. zwrot utraconego przez niego zarobku w kwocie 500 zł. Przyznana postanowieniem kwota została przelana na rachunek bankowy świadka, niezwłocznie po jego uprawomocnieniu się, przy czym żadna ze stron nie wniosła środka odwoławczego (dowody na k. 12, k. 13, k. 19, k. 73). Sędzia X. Y., w toku czynności wyjaśniających prowadzonych w sprawie przez Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w [...]1, złożyła w trybie art. 114 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. usp oświadczenie, w którym podała, że działała w ramach obowiązków orzeczniczych, gdzie niezawisłość sędziowska dotyczy nie tylko sfery oceny dowodów, ale i wykładni prawa. Zatem dokonana przez nią interpretacja prawa nie może być w demokratycznym państwie powodem do podejmowania wobec sędziego jakichkolwiek retorsji, w tym działań dyscyplinarnych (k. 27 - 28). Natomiast w złożonych pisemnych wyjaśnieniach, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wskazała ponadto na niekonstytucyjność przepisu art. 618b § 3 k.p.k., uzasadniającą w jej ocenie stosowanie wprost Konstytucji RP, a co za tym idzie przyznanie świadkom utraconego zarobku w jego rzeczywistym, nie zaś ograniczonym ustawowo zakresie (k. 93-98). Uprzednio złożone wyjaśnienia sędzia X. Y. podtrzymała w całości na rozprawie (k. 173 - 174). Wyrokiem z 5 czerwca 2023 r., sygn. akt I ZSK 44/22, Sąd Najwyższy uniewinnił sędzię X. Y. od popełnienia zarzucanych jej czynów. II ZOW 37/23 5 Odwołanie od tego orzeczenia wniósł Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych, który zaskarżył wyrok Sądu Najwyższego Izby Odpowiedzialności Zawodowej z 5 czerwca 2023 r. w sprawie o sygn. akt I ZSK 44/22 w całości na niekorzyść obwinionej. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: 1. obrazę przepisów prawa procesowego z art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i dokonanie rozstrzygnięcia w oparciu o niewiarygodne wyjaśnienia obwinionej sędzi i bezkrytyczne danie jej wiary w zakresie twierdzeń, że jej zachowania jako mieszczące się w ramach wykonywanych obowiązków orzeczniczych wynikały z dokonanej wykładni art. 618b § 3 k.p.k. i stosowania wprost Konstytucji RP, a w konsekwencji uzasadniały przyznanie świadkom utraconego zarobku w jego rzeczywistym, a nie ograniczonym ustawowo zakresie - podczas gdy ocena dowodu z wyjaśnień obwinionej jako przejaw przyjętej strategii obronnej, nie mającej pokrycia w pozostałych dowodach, prowadzić winna do zgoła odmiennej oceny; co prowadziło do błędnego ustalenia, że obwiniona wydała wskazane postanowienia w oparciu o prokonstytucyjną wykładnię art. 618b § 3 k.p.k. - w sytuacji faktycznego braku kompetencji do rozstrzygnięcia własnym orzeczeniem o sprzeczności zasad ustawowych, regulujących wypłaty wynagrodzenia za utracony zarobek dla świadków z Konstytucją RP; 2. obrazę przepisów prawa materialnego - art. 107 § 1 pkt 1 u.s.p. i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP - która wynika z całkowicie pominiętych w zaskarżonym orzeczeniu norm, regulujących sposób i zakres stosowania przez sądy ustaw oraz tryb rozstrzygania o wątpliwościach interpretacyjnych na gruncie zgodności ustaw Konstytucją RP. Na podstawie art. 437 § 1 i § 2 k.p.k. w zw. z art. 128 i w zw. z art. 121 § 3 usp skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości, poprzez przyjęcie, że obwiniona sędzia jest winna popełnienia zarzucanych jej czynów i w konsekwencji wymierzenie jej, przy zastosowaniu art. 91 § 1 k.k. w zw. z art. 128 usp, kary zawieszenia uposażenia na okres roku. II ZOW 37/23 6 Na rozprawie obwiniona wniosła o nieuwzględnienie odwołania i utrzymanie w mocy wyroku Sądu Najwyższego I instancji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zarzuty odwołania nie uzasadniają wniosku skarżącego. I Postępowanie dyscyplinarne przed Sądem II instancji jest drugim etapem postępowania w tej samej sprawie. Podkreśla się to, gdyż zarzut procesowy odwołania, kwestionujący ustalenie faktyczne Sądu I instancji o zwrocie „utraconego zarobku w jego rzeczywistym a nie ograniczonym zakresie” na podstawie prokonstytucyjnej wykładni art. 618b § 3 k.p.k., nie podważa zaskarżonego wyroku. Przede wszystkim dlatego, że podstawą zarzutu wniosku dyscyplinarnego nie był „zakaz prokonstytucyjnej wykładni art. 618b § 3 k.p.k.”. Taki zakaz w zarzucie wniosku dyscyplinarnego byłby co najmniej niestosowny, o ile w ogóle dopuszczalny, chyba że sam wnioskodawca miałby wątpliwości co do konstytucyjności przepisu. Sąd Najwyższy Sąd Dyscyplinarny I instancji samodzielnie ustala stan faktyczny i suwerennie stosuje prawo. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku rzetelnie przedstawia i wyjaśnia prawo Sądu do orzekania zgodnie z Konstytucją RP i ustawą. W tym świetle nie jest zatem uprawniony zarzut procesowy odwołania „braku kompetencji do rozstrzygnięcia własnym orzeczeniem o sprzeczności zasad ustawowych, regulujących wypłaty wynagrodzenia za utracony zarobek dla świadków z Konstytucją RP”. Jeżeli w sprawie karnej (pierwotnej), w chwili wydania postanowień o zwrocie utraconych zarobków w kwotach wyższych niż określona w art. 618b § 3 k.p.k., nie wskazano w podstawie postanowień na przepisy ustawy zasadniczej, to nie oznacza II ZOW 37/23 7 to, że przepisy te ex post nie mogą składać się na podstawę oceny zarzutu wniosku dyscyplinarnego i dlatego taką podstawę materialną wyroku mógł przyjąć Sąd Dyscyplinarny I instancji. Innymi słowy sytuacja, w której Sąd powszechny nie powołuje określonego prawa (przepisu) nie oznacza, że prawo to nie istnieje i nie może być aktualne (stosowane) w ocenie zarzutu odwoławczego, zatem również w postępowaniu dyscyplinarnym. To Sąd decyduje o wykładni prawa i jest uprawniony do prokonstytucyjnej wykładni ustawy. Stwierdzenie to nie stanowi novum, a tym wypadku także na tle innych podobnych spraw, wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W zakresie wykładni i stosowania prawa nie istnieje problem wykładni, wynikający z rozbieżności w orzecznictwie Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego. W przeciwnym razie Sądu Najwyższy niejako z urzędu, podjąłby uchwałę w składzie powiększonym, zważając na dbałość o jednolitość orzecznictwa (art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym oraz powołane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku: wyrok Sądu Najwyższego z 6 kwietnia 2023 r., I ZSK 43/22 i postanowienie Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2023 r., I ZSK 16/22). II Powyższe prowadzi do negatywnej oceny zarzutu materialnego odwołania. Rzecz w tym, iż w centrum zainteresowania odwołania powinien być przepis art. 618b § 3 k.p.k., skoro Sąd nie zastosował tego przepisu, a wedle skarżącego przepis ten miał stanowić jedyną i wyłączną podstawę wypłaty wynagrodzenia za utracony zarobek dla świadków i dlatego bezwzględnie kończył i zamykał wykładnię prawa materialnego. W zarzucie odwołania brak jest analizy art. 618b § 3 k.p.k. W takiej sytuacji zarzuty obrazy art. 107 § 1 pkt 1 usp i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP nie są zasadne, skoro sednem zaskarżonego rozstrzygnięcia jest wskazanie Sądu Instancji na prawo sędziego do błędu oraz wykładni prawa zgodnej z ustawą zasadniczą w odniesieniu do kompensaty świadkom utraconego zarobku. II ZOW 37/23 8 Skarżący nie podważa zasadniczej argumentacji zaskarżonego wyroku, iż znaczenie decydujące ma ustrojowa niezawisłość sędziów. Art. 107 § 1 pkt 1 usp nie jest niezgodny z art. 178 ust. 1 Konstytucji. Nawet gdy sędzia się pomyli, to nie jest to wystarczająca podstawa do odpowiedzialności dyscyplinarnej. Podstawę tę warunkuje dopiero oczywista i rażąca obraza przepisów prawa. Taka sytuacja nie wystąpiła w sprawie. Skarżący nie zajmuje stanowiska w kwestii, czy art. 618b § 3 k.p.k. jest zgodny z ustawą zasadniczą w każdym przypadku, czyli również, gdy utracony zarobek świadka przewyższa określoną w tym przepisie kwotę ryczałtową. Samo wskazanie w odwołaniu na art. 193 Konstytucji RP nie zmienia negatywnej oceny zarzutu odwołania, albowiem przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją nie jest obligatoryjne, jako że „sąd może” przedstawić pytanie prawne. Przedstawienie pytania prawnego ma sens, gdy Sąd uważa eliminację przepisu prawa za konieczną. W tej sprawie nie było to bezwzględnie konieczne, gdyż art. 618b § 3 k.p.k. określa zasadę zwrotu utraconego zarobku i dlatego w tej części nie jest niekonstytucyjny. Inna ocena odnosi się do kwestii dotyczącej wysokości ryczałtu, który może być odpowiedni, gdy kompensuje utracony zarobek. Pozostawałaby wątpliwość co do konstytucyjności regulacji określającej kwotę ryczałtu poniżej tej kompensaty, co potencjalnie mogłoby się łączyć z tzw. orzeczeniem zakresowym Trybunału Konstytucyjnego. Ocenę tę może podjąć Sąd powszechny i Sąd Najwyższy w indywidualnej sprawie na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji RP. Ponadto nie można nie zauważyć, iż Trybunał Konstytucyjny ma wiele spraw i nie zawsze wszystkie rozpoznaje w oczekiwanym terminie. Przykładem jest choćby oczekiwanie na rozpoznanie sprawy o sygn. P 4/18, dotyczącej ustawy z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, zmniejszającej emerytury ze względu na służbę na rzecz „państwa totalitarnego”. Na orzeczenie Trybunału II ZOW 37/23 9 oczekuje niemała liczba spraw w sądach ubezpieczeń społecznych i w Sądzie Najwyższym. Pozostaje to w kolizji z podstawowym prawem do sądu, jako że obywatel ma prawo do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP; także art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności). Kierując się tą racją, wiele spraw jest rozpoznawanych przez Sądy powszechne a także przez Sąd Najwyższy, skoro przedłuża się oczekiwanie na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. W takiej sytuacji aktualizuje się prawo Sądu do orzekania na podstawie art. 8 Konstytucji RP. Jest oczywiste, że chodzi o wykładnię w zgodzie z ustawą zasadniczą. Konstytucja pozwala stosować jej przepisy bezpośrednio, chyba że sama stanowi inaczej (art. 8 ust. 2). Nie powinno być wątpliwości, iż adresatem tej regulacji na pewno są sądy. Jeżeli Sąd nie stosuje w określonym zakresie przepisu ustawy, to oznacza, że stosuje bezpośrednio przepisy Konstytucji. Nie ma kolizji z zasadą domniemania zgodności ustawy z Konstytucją, gdyż zasada ta nie ma swojego zapisu w prawie, a wynika z wykładni, która też ma swoje granice, bowiem nie można wykluczyć sytuacji, że ustawa przed orzeczeniem Trybunału będzie budzić zasadne wątpliwości co do jej zgodności z ustawą zasadniczą. Wracając do obecnej sprawy, to należy podkreślić, iż skarżący pomija sedno problemu, gdyż domniemanie zgodności ustawy z Konstytucją nie zamyka wykładni i pomija problem kompensaty świadkom utraconego zarobku w sytuacji, gdy kwota utraconego zarobku przekracza górną granicę z art. 618b § 3 k.p.k. Obwiniona sędzia X. Y. w aspekcie zarzutu obwinienia na podstawie art. 107 § 1 pkt 1 usp nie twierdziła, że się pomyliła. Uwzględniła żądania zgłoszone przez świadków, uznając, że wydane postanowienia nie są niezgodne z prawem. W tej kwestii znaczenie mają podstawowe normy ustrojowe, czyli zasada sprawiedliwości społecznej a także zasada prawa do ochrony majątku (art. 2 i art. 64 Konstytucji RP), w tym wynagrodzenia za pracę i dochodu z działalności usługowej, jako podstawowych składników tego majątku. II ZOW 37/23 10 W sprawie istotne jest to, iż wniosek dyscyplinarny nie podważał podstawowego faktu, czyli kwot podanych przez świadków jako utraconego zarobku i dochodu. Nie podlegało to badaniu wobec poprzestania Rzecznika na samej zasadzie, czyli ograniczeniu wysokości ryczałtu do określonej kwoty. Tymczasem problem jest głębszy. Świadkowie utrzymują siebie oraz rodziny ze swojej pracy lub działalności. Mieszkają bliżej lub dalej od sądu, przed którym składają zeznania. Mają różne zarobki w zatrudnieniu lub dochody z działalności. Idea równego traktowania nie zawsze się sprawdza (art. 2 Konstytucji RP), gdyż kwota ryczałtu określona w art. 618b § 3 k.p.k. w wielu przypadkach nie kompensuje utraconego zarobku lub dochodu świadka z tytułu wykonania obowiązku stawiennictwa i złożenia zeznań. Ryczałt może być formą rozliczenia, jednak kwota ryczałtu nie musi być w każdym przypadku uznana za zgodną z prawem, gdy nie kompensuje utraconego zarobku lub dochodu świadka. W tym wypadku utracone zarobki kilkakrotnie przekraczały kwotę ryczałtu (82,31 zł). Kwoty utraconych zarobków co do zasady mają być potwierdzone przez pracodawcę. W tej sprawie choć nie były weryfikowane, to zważając na kwoty przeciętnych wynagrodzeń lub dochodów z określonej działalności, za uprawnione uznać można stwierdzenie, iż zgłoszone przez świadków kwoty utraconego zarobku i dochodu nie musiały budzić wątpliwości. Świadek A. T. przyjechał do A. z W., co mogło się łączyć z utratą zarobku w kwocie 500 zł, natomiast świadek P. M., prowadząca salon kosmetyczny w A., mogła utracić dochód w kwocie 300 zł. Wykracza to ponad potrzebę argumentacji, gdyż wniosek dyscyplinarny nie kwestionuje wysokości kwot utraconych zarobków ani nie zarzuca braku ich weryfikacji, poprzestając na samej zasadzie, czyli bezwzględnie obowiązującej górnej granicy kwoty ryczałtu z art. 618b § 3 k.p.k. Innymi słowy zarzut wniosku dyscyplinarnego i obecne odwołanie nie są oparte na zarzucie, iżby kwoty przekraczające ryczał nie składały się na utracony zarobek i dochód. Ujawnia się tym samym prawny i ekonomiczny dysonans, gdyż zważając na granicę ryczałtu określoną w art. 618b § 3 k.p.k., świadkowie otrzymaliby nienależne świadczenia ponad kwotę ryczałtu (82,31 zł). Nie jest II ZOW 37/23 11 bezpośrednim przedmiotem sprawy, niemniej nie wystąpiło bezpodstawne wzbogacenie świadków, skoro podstawą wypłaty było postanowienie Sądu (art. 405 k.c., art. 410 k.c.) Z drugiej strony poprzestanie na kwocie ryczałtu z art. 618b § 3 k.p.k. oznaczałoby, akceptację dla sytuacji, w której wykonanie obowiązku publicznoprawnego przez świadka powoduje w jego majątku stratę zarobku lub dochodu, które nie podlegają wyrównaniu (kompensacie). Z uzasadnienia wniosku o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej wynika, iż wypłacenie świadkom wyższych kwot spowodowało „szkody” Skarbu Państwa w kwotach 217,69 zł i 417,69 zł. Otwiera to analizę, której podstawą jest stwierdzenie, że poszczególnych przepisów nie można stosować z pominięciem innych regulacji obwiązujących w systemie prawa. Prawo nie należy ograniczać w każdym przypadku do samego zapisu, gdy inne normy lub racje nie powinny być pomijane. Obowiązek publicznoprawny świadka złożenia zeznania nie powinien być realizowany z naruszeniem podstawowych norm ustawy zasadniczej (art. 31 ust. 3 w zw. z art. 20, art. 24 i art. 64 Konstytucji RP). Obywatele płacą podatki i inne świadczenia. Obowiązki oraz ciężary na rzecz Państwa co do zasady określa ustawa. Podstawy materialnej utraty zarobku lub dochodu świadka wyższego niż ryczałt z art. 618b § 3 k.p.k. ustawa nie potwierdza, gdyż przepis określa jednie górną granicę utraconego zarobku lub dochodu. Zwrot utraconych zarobków przez świadków powinien być pełny i rozliczony końcowo jako koszty sprawy (postępowania). Czyli składową tego rozliczenia powinien być utracony zarobek zatrudnionego lub dochód osoby prowadzącej działalność usługową. W sprawie nie kwestionuje się gotowości świadka do wykonywania pracy w zatrudnieniu i wykonywania usługi w prowadzonej działalności usługowej. Uznając wnioski świadków o zwrot utraconego zarobku i dochodu sędzia zasadnie wyjaśniała, iż żądania świadków wyższych świadczeń miały podstawę w art. 2, 31 ust. 3, art. 64 ust. 1 i 2 ustawy zasadniczej (pismo sędzi X. Y. z 28 lutego 2022 r. do Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego z 28 lutego 2022 r., k. 93-98). II ZOW 37/23 12 Sumując, Sąd Najwyższy nie stwierdził w tej sprawie niezgodności art. 618b § 3 k.p.k. z Konstytucją, gdyż jest to domena Trybunału Konstytucyjnego. Przedmiotem bezpośrednim sprawy nie był też spór o to czy świadkom należała się kompensata wyższa niż określona w tym przepisie, lecz to czy sędzia X. Y. popełniła delikt dyscyplinarny i stwierdził, że nie doszło do oczywistego i rażącego naruszenia przepisu art. 618b § 3 k.p.k., jako że Sąd w indywidualnej sprawie mógł dokonać oceny roszczeń świadków z tytułu utraconego zarobku i dochodu, stosując przepisy ustawy zasadniczej, które uzasadniały odstąpienie w indywidualnej sprawie od ograniczenia wysokości ryczałtu. Prawo do prokonstytucyjnej wykładni pozwala uznać, że nie może być uznane za nieprawne w trybie dyscyplinarnym, to co nie zostało naruszone w trybie procesowym przez sędziego. W tym zakresie należy potwierdzić prawo do sędziego do suwerennego stosowania prawa przedstawione w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji. Kierując się powyższymi motywami orzeczono jak w sentencji (art. 456 k.p.k. w zw. z art. 128 usp). [M. T.] [r.g.] Ławnik Grzegorz Gołębiowski Barbara Skoczkowska Zbigniew Korzeniowski