I PR 111/72

SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 4 maja 1972 r. sprawy z powództwa Władysława Ż. przeciwko Powiatowemu Związkowi Kółek Rolniczych w E. o dopuszczenie do pracy, zmianę opinii i zapłatę na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w B. z dnia 15 grudnia 1971 r. II C 71/71 zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że nakazuje pozwanemu Związkowi sprostowanie opinii o powodzie z dnia 28 marca 1970 r. przez wykreślenie z niej zdania: "W niedostatecznym stopniu nadzorował pracę podległych mu lustratorów", a w zakresie kosztów oddala wniosek strony pozwanej, oddala rewizję w pozostałej części oraz wniosek strony pozwanej o zwrot kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePo wielokrotnym w toku procesu precyzowaniu żądania powód domagał się: nakazania pozwanemu Powiatowemu Związkowi Kółek Rolniczych PZKR w E. sprostowania opinii o powodzie z dnia 28 grudnia 1970 r. przez wykreślenie z niej zdania: "w niedostatecznym stopniu nadzorował pracę podległych mu lustratorów" oraz "wypowiedzenie pracy nastąpiło z powodu współuczestniczenia w odpłatnym rozprowadzaniu tablic matematycznych do kółek rolniczych i MBM bez zgody kierownictwa PZKR w E.", zamieszczenie w opinii dodatkowo korzystnej dla niego oceny pracy, "przywrócenie" do pracy na dotychczas zajmowanym stanowisku kierownika zespołu lustracji, zasądzenia na jego rzecz od pozwanego Związku 6.652,27 zł tytułem dodatku lustracyjnego i po 200 zł miesięcznie od 1 lutego 1971 r. tytułem różnicy pomiędzy wynagrodzeniem wypłaconym mu przez pozwany Związek, a wynagrodzeniem wypłacanym mu w nowym miejscu pracy.Sąd wojewódzki oddalił powództwo oraz przyznał pozwanemu Związkowi od powoda 600 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.Sąd wojewódzki przytoczył następujące ustalenia i wnioski:Pismem pozwanego Związku z dnia 18 września 1969 r. powód został powiadomiony, że zgodnie z uchwałą z dnia 11 września 1969 r. prezydium Związku postanowiło zatrudnić powoda z dniem 12 września 1969 r. na stanowisku kierownika zespołu lustracji z wynagrodzeniem, miesięcznym w kwocie 3.000 zł.Pismem z dnia 24 października 1970 r. prezydium pozwanego Związku wypowiedziało powodowi umowę o pracę, z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia na dzień 31 stycznia 1971 r. Powód pismo to otrzymał dnia 24 października 1970 r.Uchwałą nr 10 z dnia 16 sierpnia 1970 r. prezydium pozwanego Związku udzieliło powodowi upomnienia z jednoczesnym ostrzeżeniem za inkasowanie pieniędzy na rachunki wystawione przez prywatnego wystawcę.Powód otrzymał od pozwanego Związku opinię z dnia 14 listopada 1970 r., z której treścią nie zgodził się i złożył odwołanie. W związku z tym otrzymał nową opinię z dnia 28 grudnia 1970 r.Przed przystąpieniem powoda do pracy przedstawiciel Wojewódzkiego Związku Kółek Rolniczych zapewniał powoda, że otrzyma dodatek lustracyjny po uzyskaniu uprawnień lustratora.Mimo powiadomienia powoda o odbywającym się kursie dla osób ubiegających się o uprawnienia lustracyjne powód odmówił wyjazdu na kurs, a także nie zgłosił się na egzamin, do którego byłby dopuszczony bez odbycia kursu.W czasie pracy w pozwanym Związku powód rozprowadzał tabele matematyczne, wykonane przez osobę prywatną, w kółkach rolniczych i międzykółkowych bazach maszynowych za odpłatnością 100 zł za jedną tabelę, a decyzję tę podjął sam, bez uzgodnienia z organami pozwanego związku - za co otrzymał upomnienie z ostrzeżeniem.Przeprowadzona w miesiącu lipcu 1970 r. lustracja pozwanego Związku wykazała, że powód nie wykonywał zaplanowanych lustracji.Od 1 lutego 1971 r. powód podjął pracę w Powiatowym Zarządzie Dróg Lokalnych w G. jako główny księgowy z wynagrodzeniem 2.800 zł oraz 20% premią regulaminową.Sąd Wojewódzki nie podzielił zapatrywania powoda, że jest on jedynym żywicielem, gdyż wprawdzie jemu powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej nad synem Krzysztofem, urodzonym 27 marca 1950 r., jednakże równocześnie od matki dziecka przyznano w wyroku rozwodowym alimenty w wysokości 200 zł miesięcznie, a matka powoda udzieliła informacji opiekunowi społecznemu w dniu 18 stycznia 1971 r., że powód tylko częściowo utrzymuje syna.Wobec powyższego, zdaniem sądu wojewódzkiego, nie można powoda traktować jako jedynego żywiciela rodziny w rozumieniu pisma okólnego nr 47 Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 kwietnia 1960 r.Wypowiedzenie zatem umowy o pracę powodowi z zachowaniem trzymiesięcznego okresu jest skuteczne.Z tej też przyczyny nieuzasadnione jest żądanie powoda zamieszczenia w opinii wzmianki, że "wypowiedzenie umowy o pracę nastąpiło bez prawem przewidzianej przyczyny", gdyż zakład pracy nie miał obowiązku przy zastosowanym trybie wypowiedzenia wskazywać przyczyny podjętej decyzji.Wydana powodowi opinia jest prawdziwa i zgodna ze stanem faktycznym. Zaniedbania powoda w pracy zawodowej wynikają z protokołu lustracji przeprowadzonej w lipcu 1970 r., a rozprowadzaniu odpłatnie tabel matematycznych do obliczania procentów powód nie zaprzeczył. Toteż żądanie sprostowania opinii w żądanym przez powoda zakresie jest nieuzasadnione.W wydanej powodowi opinii z dnia 8 grudnia 1970 r. nie zachodzi potrzeba zamieszczenia dodatkowych pozytywnych ocen pracy powoda, gdyż wskazano w niej, że powód włożył dużo wysiłku na odcinku uporządkowania księgowości i obsady księgowych, a wzmianka ta zawiera w istocie wszystkie pozytywy, których zamieszczenia domaga się powód z tą różnicą, że ujęta jest w inne słowa.Brak jest uzasadnionych podstaw do zamieszczenia w opinii wzmianek o ocenie powoda w innych zakładach pracy, gdyż powód może fakty te wykazywać opiniami z tych zakładów.Powód nie uzyskał uprawnień lustratora i wobec tego żądanie wypłacenia mu dodatku lustracyjnego nie znajduje uzasadnienia, ponieważ dodatek ten bez uprawnień lustracyjnych nie może mu być wypłacany.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji powoda Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Nie można podzielić wyrażonego w rewizji zapatrywania, że powód mógł podjąć samodzielnie decyzję dotyczącą rozprowadzania w kółkach rolniczych i międzykółkowych bazach maszynowych odpłatnie, po wysokiej stosunkowo cenie, sporządzonych na prywatne zlecenie powoda tabel matematycznych z wyliczeniami procentów (8-12%) do sum w granicach do 100.000 zł.Takie postępowanie powoda nie może być usprawiedliwione zamawianiem podobnych usług przez administrację kółka rolniczego w okresie poprzednim, ani przychylnym ustosunkowaniem się do szukania źródeł nabycia tabel przez przedstawiciela Wojewódzkiego Związku Kółek Rolniczych na naradzie. Prezydium pozwanego Związku słusznie uznało postępowanie powoda za nielicujące z zajmowanym stanowiskiem i udzieliło mu upomnienia z ostrzeżeniem uchwałą nr 19 z dnia 15 sierpnia 1970 r. zwłaszcza, że - jak wynika z zeznań świadka B. - powód wymuszał nabycie tabel od księgowych kółek rolniczych.Jeżeli zatem fakt ten jest prawdziwy, zamieszczenie o nim w opinii wzmianki było uzasadnione, a zarazem dawał on podstawę do rozwiązania z powodem umowy o pracę przy zachowaniu trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia.Z tych też względów powód nie może powoływać się na ochronę przewidzianą dla jedynych żywicieli rodzin w piśmie okólnym nr 47 Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 kwietnia 1960 r. (M. P. 1960 r. Nr 36 poz. 180), gdyż ochrona ta nie obejmuje osób, których postępowanie daje podstawy do rozwiązania umowy o pracę ze względu na utratę zaufania związanego z zajmowanym stanowiskiem.Wypowiedzenie w tych warunkach umowy o pracę uznać należy za skuteczne i w konsekwencji roszczenie powoda o dopuszczenie do pracy nie mogło być uwzględnione, mimo że sąd wojewódzki błędnie uznał, że powód nie jest jedynym żywicielem rodziny.Te względy przemawiają też za odmową sprostowania opinii przez zamieszczenie w niej zdania, iż "wypowiedzenie nastąpiło bez przewidzianej prawem przyczyny".Natomiast wykreśleniu podlega zamieszczona w opinii wzmianka o niedostatecznym kontrolowaniu przez powoda pracy lustratorów. Powód słusznie powołuje się na zeznania szeregu świadków, którzy pozytywnie oceniali pracę powoda, a fakt ten wynika również z treści wydanej powodowi opinii z dnia 28 grudnia 1970 r., jak również z pisma pozwanego związku z dnia 11 sierpnia 1969 r. skierowanego do Centralnego Związku Kółek Rolniczych o nadanie powodowi uprawnień lustracyjnych bez egzaminu (k. 86 akt osobowych). Z tych więc przyczyn uznać należało, że zamieszczenie w opinii wzmianki o niedostatecznym nadzorowaniu przez powoda pracy lustratorów było zbędne, a ponieważ w tym zakresie nie ma uchybień procesowych Sąd Najwyższy w tej tylko części z mocy art. 390 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w sposób określony w sentencji.Popieranie także w rewizji żądania dalszej zmiany opinii przez zamieszczenie sformułowanej przez powoda oceny jego jako pracownika zdyscyplinowanego i posiadającego wszechstronne kwalifikacje w zakresie zagadnień finansowych nie może być uwzględnione, gdyż ocena przydatności do pracy dokonana być może jedynie przez zakład pracy, a sąd nie może zakładu pracy w tym zakresie zastępować.Wbrew twierdzeniom powoda z porozumienia zawartego dnia 13 lutego 1969 r. między Centralnym Związkiem Kółek Rolniczych i Zarządem Głównym Związku Zawodowego Pracowników Rolnych w sprawie organizacji i działalności zakładowych organizacji związkowych pracowników kółek rolniczych i ich związków nie wynika, by układem zbiorowym pracy dla pracowników rolnych objęci zostali pracownicy powiatowych związków kółek rolniczych i wobec tego wyprowadzenie przez powoda korzystnych dla niego wniosków z postanowień wymienionego układu nie znajduje żadnego uzasadnienia.Powód nie kwestionuje ustalenia zaskarżonego wyroku o nieposiadaniu uprawnień lustracyjnych, a z własnych jego twierdzeń wynika, że uprawnienia te mogły być mu nadane jedynie przez Centralny Związek Kółek Rolniczych. Dodatek zaś lustracyjny może być wypłacany jedynie osobie posiadającej wymienione uprawnienia. Gdyby zatem nawet przyjąć zgodnie z twierdzeniami powoda, że przyrzekano mu wypłacenie tego dodatku, to brak uprawnień lustracyjnych stał na przeszkodzie włączeniu dodatku do wynagrodzenia, a według niewadliwych ustaleń zaskarżonego wyroku powód odmawiał uczestniczenia w kursie przygotowawczym do egzaminu, w wyniku którego mógł uzyskać uprawnienia lustracyjne, a tym samym umożliwić wypłacenie mu dodatku.Sąd Wojewódzki słusznie więc oddalił powództwo o 6.653,27 zł z braku podstaw do wypłacania żądanego dodatku.Powód bezpośrednio po rozwiązaniu pracy podjął nową pracę i wystawiona mu opinia nie stała na przeszkodzie w wyszukaniu nowego miejsca pracy. Sąd wojewódzki słusznie uznał, iż brak jest podstaw w tych okolicznościach do wyrównania powodowi różnicy pomiędzy wynagrodzeniem pobieranym w pozwanym Związku z wynagrodzeniem uzyskiwanym w nowym zakładzie pracy, bowiem brak jest związku przyczynowego pomiędzy treścią wydanej mu opinii, a niższym o 200 zł miesięcznie jego wynagrodzeniem w nowym zakładzie. Żądanie to nie może być też uzasadnione wypowiedzeniem umowy o pracę, które w okolicznościach sprawy było uzasadnione i skuteczne.Z tych przyczyn rewizja powoda, poza częścią odnoszącą się do zmiany opinii w zakresie uwzględnionym, podlega z braku uzasadnionych podstaw w pozostałej części oddaleniu (art. 387 k.p.c.).Sąd Najwyższy mając na uwadze charakter dochodzonych roszczeń uznał, że istnieją podstawy do zastosowania w zakresie kosztów procesu za obie instancje art. 102 k.p.c.