I PSK 341/26

I PSK 341/26 POSTANOWIENIE Dnia 8 września 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Prusinowski w sprawie z powództwa M.M. przeciwko G.W. z udziałem Inspektora Państwowej Inspekcji Pracy o ustalenie istnienia stosunku pracy i zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 8 września 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 12 marca 2025 r., sygn. akt IV Pa 58/24, I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; II. przyznaje radcy prawnej M.L. od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Toruniu tytułem wynagrodzenia za reprezentowanie powódki w postępowaniu kasacyjnym z urzędu 240 zł (dwieście czterdzieści) podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług; III. zasądza od powódki na rzecz pozwanej 240 zł (dwieście czterdzieści) z odsetkami z art. 98 § 11 k.p.c. tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 12 marca 2025 r. Sąd Okręgowy w Toruniu w sprawie z powództwa M.M. przeciwko G.W. przy udziale Inspektora Państwowej Inspekcji I PSK 341/26 2 Pracy o ustalenie istnienia stosunku pracy i zapłatę, oddalił apelację powódki wniesioną od wyroku Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 18 kwietnia 2024 r., w którym oddalono powództwo. W skardze kasacyjnej powódka zarzuciła naruszenie: art. 22 § 1, § 11 i § 12 k.p.; art. 734 k.c.; art. 65 k.c. oraz art. 3531 k.c. w zw. z art. 300 k.p.; art. 5 k.c. w zw. z art. 300 k.p. Zdaniem skarżącej skarga kasacyjna powinna zostać przyjęta do rozpoznania, gdyż jest oczywiście uzasadniona, a Sądy obu instancji dopuściły się istotnych i rażących uchybień w wykładni i stosowaniu przepisów prawa materialnego i procesowego, które miały bezpośredni wpływ na wynik postępowania. Zdaniem powódki Sądy błędnie zastosowały art. 22 § 1, § 11 i § 12 k.p., mimo że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jednoznacznie wskazywał na wykonywanie pracy przez powódkę w warunkach podporządkowania pracowniczego, w określonym miejscu i czasie, pod nadzorem pozwanej, za wynagrodzeniem, co wyczerpywało ustawowe cechy stosunku pracy. Pomimo powszechnie obowiązującej wykładni art. 22 k.p., Sądy obu instancji błędnie zakwalifikowały stosunek prawny stron jako umowę zlecenia, naruszając tym samym zasadę praworządności procesowej i materialnej. Co więcej, uczyniły to mimo uznania, że umowy zlecenia oraz przedłożone do nich przez pozwaną rachunki były niewiarygodne, antydatowane i nie odzwierciedlały rzeczywistego czasu pracy powódki. Niezależnie od powyższego, przyjęcie skargi do rozpoznania powinno także służyć eliminacji z obrotu prawnego orzeczenia niezgodnego z zasadami współżycia społecznego i przeczącego ochronnej funkcji prawa pracy. Sprawa ma charakter indywidualny, ale jej rażący charakter wymaga korekty na poziomie kasacji — z uwagi na jaskrawe naruszenie podstawowych praw pracownika oraz obejście art. 22 § 1 k.p. pod pozorem umów cywilnoprawnych. Sąd Najwyższy zważył: Skarga kasacyjna nie może zostać przyjęta do rozpoznania. Na wstępie warto wskazać, że Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest sądem zwykłej, trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze skargi I PSK 341/26 3 kasacyjnej element interesu publicznego. Skarga kasacyjna jest kwalifikowanym środkiem prawnym, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a leżącymi w interesie powszechnym. Rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno służyć ochronie obowiązującego porządku prawnego przed dowolnością orzekania, oraz zapewnieniu jednolitości orzecznictwa sądowego w takich sprawach, w których możliwe jest dokonanie zasadniczej wykładni przepisu prawa, mającej walor generalny i abstrakcyjny (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2009 r., II CSK 13/09; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2006 r. II CSK 126/05). W myśl art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przypomnienie to było potrzebne, gdyż wniesiona przez powódkę skarga kasacyjna nie stosuje się do tej konwencji. Skarżąca w istocie dąży do tego, aby Sąd Najwyższy po raz kolejny rozważył wszystkie argumenty sprawy i przesądził, czy strony połączyły się umową o pracę, czy też nie. Tego rodzaju działania nie korespondują z instytucją przedsądu. Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie jest oczywiście uzasadniona. Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka ma miejsce wtedy, gdy zasadność podniesionych w niej zarzutów wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji, o charakterze elementarnym, polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2015 r., IV CSK 263/15, LEX nr 1940571). Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą zatem mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne w sposób oczywisty dla przeciętnego prawnika (postanowienia Sądu I PSK 341/26 4 Najwyższego: z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001 nr 3, poz. 52; z dnia z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001 nr 10, poz. 156). Przymierzając wspomniane zasady do stanu rzeczy występującego w rozpoznawanej sprawie, staje się jasne, że w ramach przedsądu nie da się uznać, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, to jest, że bez szczegółowej analizy prawnej i badania zgromadzonego materiału dowodowego można jednoznacznie uznać, że Sąd odwoławczy naruszył przepisy prawa materialnego. Wręcz przeciwnie, już nawet pobieżna analiza prowadzi do wniosku, że Sąd ten trafnie sklasyfikował rodzaj więzi prawnej łączącej strony. W każdym razie ocena Sądu odwoławczego mieści się w granicach dopuszczalnej wykładni prawa. Znaczy to tyle, że należało orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto kierując się art. 98 § 1 i § 11 k.p.c. i art. 99 k.p.c. [A.P.] [a.ł]