I PSK 771/26

I PSK 771/26 POSTANOWIENIE Dnia 8 września 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jolanta Frańczak w sprawie z powództwa M.W. przeciwko W. S.A. dawniej P. Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. o ustalenie stosunku pracy, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 8 września 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 21 marca 2025 r., sygn. akt XXI Pa 171/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych z ustawowymi odsetkami z art. 98 § 11 k.p.c. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 21 marca 2025 r. oddalił apelację pozwanej P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. od wyroku Sądu Rejonowego dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie z dnia 14 lipca 2023 r., którym ustalono istnienie stosunku pracy między powodem M.W. a pozwaną (pkt I) oraz zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 180 zł wraz z odsetkami za opóźnienie w wysokości ustawowej liczonymi po upływie tygodnia od dnia ogłoszenia wyroku do I PSK 771/26 2 dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej (pkt II). Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, który ocenił bez naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. Natomiast bez znaczenia dla oceny istoty sprawy pozostawał fakt nieprowadzenia akt osobowych, brak ewidencji czasu pracy powoda czy nieskładania przez niego zwolnień lekarskich. Zazwyczaj bowiem strona, która unika nawiązania stosunku pracy, ukrywając go pod pozorem umowy cywilnoprawnej, nie wykonuje czynności, które świadczą o pracowniczym stosunku zobowiązaniowym. W takiej sytuacji pracownik nie jest również zgłoszony do ubezpieczeń społecznych z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, a więc nie przedstawia pracodawcy zwolnień o czasowej niezdolności do pracy. Z tych samych względów treść zawartej przez strony umowy nazwanej umową cywilnoprawną zawiera postanowienia obce umowie o pracę, co jednak nie ma decydującego znaczenia. Najważniejsze jest bowiem to, jak faktycznie wyglądała współpraca stron i cechy, które w takim stosunku prawnym przeważyły. Sąd Okręgowy podkreślił, że w tej sprawie bardzo widoczny był czynnik podporządkowania, będący jedną z podstawowych zasad odróżniających stosunek pracy od wykonywania pracy na innej podstawie. Powód miał określone miejsce pracy - biuro sprzedaży pozwanej, obsługujące dzielnicę […] w W., przy ul. […], a czas jej wykonania wyznaczony był przez pozwaną. Pozwana przygotowywała grafiki pracy, z których wynikało kto pracuje na którą zmianę, kto w weekend, biorąc udział w targach czy wyjazdach. Możliwość wpływania na grafik przez handlowców była niewielka i ograniczała się w zasadzie do wyboru jednej z dwóch zmian i określeniu, na którego z handlowców przypada wyjazd na targi. Powód podlegał bezpośrednio kierownikowi biura, który nie wydawał mu instrukcji, ale faktyczne polecenia służbowe dotyczące sposobu obsługi klientów. Wskazywane przez pozwaną jednolite zasady i instrukcje, w tym tzw. „biblii działań handlowca”, były tak szczegółowe i restrykcyjnie sprawdzane, że ciężko nadać im inny charakter niż polecenia służbowego. Na wszystko, co wykraczało poza procedurę, przedstawiciele handlowi musieli mieć zgodę dyrektora, a nawet prezesa zarządu pozwanej. Byli oni sprawdzani ze stosowania procedur, szablonów i terminów, sposobu kontaktu z klientami. Sąd Okręgowy podzielił ocenę Sądu Rejonowego, że w stosunku prawnym I PSK 771/26 3 łączącym strony nie można dopatrzeć się nawet minimalnego zakresu swobody czy samodzielności działalności gospodarczej charakterystycznej dla współpracy podmiotów gospodarczych w stosunkach cywilnoprawnych. Zobowiązanie powoda miało charakter bezwzględnie osobisty, ponieważ nie były możliwe zastępstwa osób trzecich. Powód w spornym okresie od dnia 16 czerwca 2014 r. do dnia 31 stycznia 2018 r. wykonywał swoje obowiązki pracownicze w sposób powtarzający się, jego wynagrodzenie składało się z wynagrodzenia stałego, charakterystycznego dla umowy o pracę i prowizji. A zatem stosunek prawny łączący strony nosił cechy stosunku pracowniczego. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego wniosła pozwana W. S.A. w W. (dawniej P. S.A.), zaskarżając wyrok ten w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, a mianowicie: 1) art. 734, art. 735 i art. 740 k.c., przez ich niezastosowanie i uznanie, że stosunek prawny łączący strony posiadał cechy wystarczające dla zakwalifikowania go jako stosunku pracy w sytuacji, gdy z materiału dowodowego wynika, iż zarówno okoliczności zawarcia umowy, jak i okoliczności świadczenia usług przez powoda świadczą o istnieniu między stronami stosunku cywilnoprawnego; 2) art. 22 § 1 w związku z art. 22 § 11 k.p., przez błędną wykładnię polegającą na przypisaniu wadliwego znaczenia pojęciom „podporządkowania pracowniczego” i „nadzoru”, „osobistego świadczenia” i „ciągłości” wynikających z art. 22 § 1 k.p., co skutkowało błędnym uznaniem, że sposób świadczenia usług przez powoda wykazywał cechy charakterystyczne dla stosunku pracy; 3) art. 65 w związku z art. 3531 k.c., przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że brak było potrzeby badania rzeczywistej woli stron co do charakteru łączącego je stosunku prawnego; 4) art. 3271 § 1 pkt 1 w związku z art. 382 w związku z art. 391 w związku z art. 365 § 1 k.p.c., przez brak rozważenia przez Sąd Okręgowy części materiału dowodowego zebranego w postępowaniu przed Sądem Rejonowym, a także wyroku zapadłego w tożsamym stanie faktycznym i prawnym, w którym powodem był inny przedstawiciel handlowy skarżącej; 5) art. 3271 § 1 w związku z art. 391 § 1 w związku z art. 382 w związku z art. 378 § 1 k.p.c., przez brak należytego wskazania w uzasadnieniu skarżonego wyroku podstawy faktycznej orzeczenia; 6) art. 2 i art. 32 Konstytucji RP, przez wydanie orzeczenia sprzecznego z prawomocnym rozstrzygnięciem w sprawie o identycznym stanie faktycznym i prawnym, co narusza zasadę jednolitości orzecznictwa oraz równego traktowania stron w procesie. I PSK 771/26 4 Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie przez Sąd Najwyższy co do istoty sprawy przez oddalenie powództwa w całości, a także o zasądzenie od powoda kosztów postępowania za postępowanie przed Sądem pierwszej i drugiej instancji oraz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego Sądowi drugiej instancji. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca wskazała na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne wymagające jednoznacznego rozstrzygnięcia, które zawarła w ośmiu pytaniach, a mianowicie: 1. czy zorganizowany charakter świadczenia usług przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą, przejawiający się m.in. w konieczności przestrzegania procedur zleceniodawcy, raportowaniu, uczestnictwie w szkoleniach, wykorzystaniu udostępnionego sprzętu i prowadzeniu działalności w placówce zleceniodawcy, jednakże bez elementu wykonywania bieżących poleceń podmiotu zatrudniającego, jest wystarczającą podstawą do ustalenia istnienia stosunku pracy, czy też stanowi on jedynie konsekwencję silnej integracji działalności zleceniobiorcy z procesem gospodarczym zleceniodawcy, nie przesądzając o istnieniu pracowniczego podporządkowania w rozumieniu art. 22 §1 k.p.? 2. czy w świetle art. 22 § 1 k.p. obowiązek świadczenia pracy w biurze w oparciu o grafik ustalany dla zapewnienia ciągłości obsługi klientów w godzinach otwarcia biura dla klientów, z możliwością zamian między współpracownikami, stanowi podporządkowanie pracownicze, czy też element koordynacji świadczenia usług cywilnoprawnych? 3. czy postanowienie umowne dopuszczające możliwość przeniesienia praw i obowiązków wynikających z umowy o świadczenie usług na osobę trzecią, nawet jeżeli z tej możliwości nie skorzystano, jest zgodne z konstrukcją stosunku pracy w rozumieniu art. 22 § 1 k.p., czy też przesądza o cywilnoprawnym charakterze łączącego strony stosunku? 4. czy w świetle art. 22 § 1 k.p. za przejaw ponoszenia przez spółkę ryzyka pracodawcy można uznać sytuację, w której umowa o świadczenie usług przewiduje po stronie współpracownika odpowiedzialność kontraktową za rezultat i jakość usług, w tym wysokie kary umowne, a w razie choroby I PSK 771/26 5 zwolnienia lekarskie kierowane są do ZUS i spółka nie wypłaca wynagrodzenia chorobowego, czy też konstrukcja taka jednoznacznie świadczy o cywilnoprawnym charakterze łączącego strony stosunku? 5. czy przyznanie osobom zatrudnionym w ramach umowy cywilnoprawnej prawa do 25 dni wolnych w roku przesądza o istnieniu stosunku pracy, czy też może być dopuszczalne jako element swobody umów (art. 3531 k.c.)? 6. jaką wagę należy przypisać konsekwentnemu i świadomemu zawieraniu przez strony umowy cywilnoprawnej, prowadzenia działalności gospodarczej przez stronę, wystawiania faktur VAT i samodzielnego ponoszenia ryzyka gospodarczego, przy kwalifikacji stosunku prawnego jako cywilnego bądź pracowniczego? 7. czy ciągłość pracy jest cechą właściwą tylko dla stosunku pracy, czy też strony umowy o świadczenie usług mogą ukształtować w taki sposób łączący je stosunek prawny korzystając z przysługującej im swobody umów? 8. czy w przypadku rozpoznawania przez sądy powszechne tożsamego stanu faktycznego, którego istotne elementy warunkujące rozstrzygnięcie są identyczne, ale sprawy dotyczą różnych stron, dopuszczalne jest dokonywanie odmiennych ustaleń faktycznych i ocen prawnych, czy też zasada pewności prawa oraz równego traktowania stron postępowania wymaga jednolitej wykładni i stosowania prawa? Ponadto w sprawie występuje potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, tj.: art. 22 § 1 i 11 k.p. oraz art. 734 § 1 i art. 750 k.c., które wywołują rozbieżności w orzecznictwie związane przede wszystkim z zagadnieniem definicji podporządkowania pracowniczego i kierownictwa wynikających z art. 22 § 1 k.p. w kontekście obowiązujących współpracownika procedur, prowadzenia grafików i wykonywania obowiązków określonych w treści zawartej umowy, ciągłości świadczonych usług, istotności woli stron stosunku prawnego i faktu zawierania kolejnych umów cywilnoprawnych przez wiele lat trwania współpracy, które wywołują rozbieżności w orzecznictwie sądów, czego przykładem są prawomocne orzeczenia zapadłe w sprawach o tożsamych stanach faktycznych w przedmiocie ustalenia istnienia stosunku pracy innych współpracowników, którzy mieli ze skarżącą zawarte umowy cywilnoprawne (sprawy o sygn. VII P 346/18 i XXI Pa 71/23). I PSK 771/26 6 W odpowiedzi na skargę kasacyjną powód wniósł o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania oraz o zasądzenie od skarżącej na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z oświadczeniem o kosztach zastępstwa procesowego faktycznie obciążających powoda wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, zaś na datę wnoszenia pozwu faktyczne koszty zastępstwa procesowego obciążającego powoda wynoszą kwotę 2.214 zł. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia w celu jej merytorycznego rozpoznania. Instytucja skargi kasacyjnej ma charakter nadzwyczajnego środka zaskarżenia, czego wyrazem jest m.in. istotne ograniczenie dostępności tego środka pod względem dopuszczalnych jego podstaw. Pomimo pozostawienia w art. 3983 § 1 k.p.c. możliwości zaskarżenia orzeczenia z powodu naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz z powodu naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zakres tych zarzutów w odniesieniu do wszystkich podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi został ograniczony. Zgodnie bowiem z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Oznacza to jednoznaczne określenie funkcji Sądu Najwyższego, który jako sąd kasacyjny nie jest sądem powszechnym trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2008 r., III UK 6/08, LEX nr 469183 Zgodnie z takim modelem skargi kasacyjnej jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c., tj. wówczas, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących I PSK 771/26 7 rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca powołała się na dwie przesłanki z art. 3989 § 1 k.p.c., tj. występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne (pkt 1) oraz na potrzebę wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), ale żadna z tych przesłanek nie występuje w tej sprawie. Przy powołaniu się w skardze kasacyjnej na przesłankę przedsądu, jaką jest istotne zagadnienie prawne w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania winno zostać sformułowane zagadnienie prawne oraz winny zostać przedstawione argumenty prawne, które wykażą możliwość różnorodnej oceny zawartego w nim problemu. Zgodnie ze stanowiskiem jednolicie wyrażanym w judykaturze, oznacza to w praktyce, że zagadnienie prawne musi odpowiadać określonym wymaganiom, a mianowicie: 1) być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1996 r., II UR 5/96, OSNAPiUS 1997 nr 3, poz. 39 i postanowienie z dnia 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571); 2) być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, nie sprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z dnia 22 października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z dnia 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179); 3) pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą i dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (a zatem poważne) wątpliwości. Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się zaś w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest I PSK 771/26 8 uzasadnione tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467; z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468). Z kolei wskazywanie na przesłankę związaną z potrzebą wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wiąże się z koniecznością wykazania przez skarżącego - czego zabrakło - że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości (ze sprecyzowaniem, na czym te poważne wątpliwości polegają) nie doczekał się wykładni, bądź niejednolita jego wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów, które to orzecznictwo należy przytoczyć (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, LEX nr 315351; z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133; z dnia 13 grudnia 2022 r., z dnia 28 czerwca 2023 r., I USK 160/22, LEX nr 3575124). Oczywiste jest, że budzący wątpliwości interpretacyjne przepis musi mieć zastosowanie w sprawie, a jego wykładnia mieć znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Z tym, że przedmiotem zainteresowania Sądu Najwyższego jest jednak sam przepis, a nie rozstrzygnięcie konkretnego sporu. Stąd też wspomniane wątpliwości interpretacyjne powinny być na tyle poważne, by ich wyjaśnienie nie sprowadzało się do prostej wykładni przepisów. W tym wyraża się publicznoprawny charakter skargi kasacyjnej. Celem realizowanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej jest bowiem ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni przepisów prawa oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój jurysprudencji i prawa pozytywnego, a nie korekta orzeczeń wydawanych przez sądy powszechne (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147 czy z dnia 23 lutego 2023 r., III USK 163/22, LEX nr 3538161). W związku z powyższym stwierdzić trzeba, że skarżąca nie zdołała wykazać, iż zachodzi potrzeba rozpoznania jej skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy, ponieważ w skardze nie powołano argumentów przemawiających za występowaniem istotnego zagadnienia prawnego bądź też wskazujących na potrzebę wykładni art. 22 § 1 i 11 k.p. oraz art. 734 § 1 i art. 750 k.c. z uwagi na wydanie rozbieżnych orzeczeń przez sądy powszechne. I PSK 771/26 9 Po pierwsze, na gruncie przedmiotowej sprawy ustalono, że powód świadczył pracę osobiście, w sposób ciągły i za wynagrodzeniem, miał określone miejsce pracy, czas pracy był wyznaczony przez pracodawcę, powód podlegał bezpośrednio kierownikowi biura, który wydawał mu polecenia służbowe dotyczące sposobu obsługi klientów skarżącej, był kontrolowany w zakresie korzystania z Internetu w czasie wymaganych godzin pracy i otrzymywał z tej przyczyny pouczenia. Ustalenia powyższe wiążą Sąd Najwyższy (art. 39813 § 2 in fine i art. 3983 § 3 k.p.c.), a skarżąca podejmuje jedynie poprzez zarzuty skargi polemikę z tymi ustaleniami faktycznymi i oceną dowodów dokonaną przez Sądy obu instancji meriti, co zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. uchyla się spod kontroli kasacyjnej. Po drugie, sformułowane przez skarżącą istotne zagadnienie prawne sprowadza się do ośmiu pytań o czysto incydentalnym i kazuistycznym charakterze, nie zawierających w sobie elementów, które mogłyby pozwolić na sformułowanie przez Sąd Najwyższy - w ramach rozpoznania skargi kasacyjnej - ogólnego stanowiska o uniwersalnym wymiarze. Poza tym zadane przez skarżącą pytania nie dają podstawy do oceny, że przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem „prawnym” oraz jest „istotne” (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.). Zagadnienie prawne wymaga przytoczenia argumentów wskazujących na istniejące w nauce lub orzecznictwie rozbieżne oceny prawne, w związku z którymi zagadnienie zostało sformułowane. Skarżąca nie wyjaśnia jednak z jakich przyczyn dotychczasowe obszerne orzecznictwo Sądu Najwyższego, które sama przytacza i analizuje, dotyczące art. 22 § 1 k.p., jak i art. 3531 k.c. jest jej zdaniem niewystarczające. Ponadto, odwołanie się do istotnego zagadnienia prawnego nie jest uprawnione, gdy zgłoszony problem dotyczy wykładni i stosowania prawa. Wykładnia i stosowanie prawa nie składają się na istotne zagadnienie prawne. Dopiero poważne wątpliwości w wykładni przepisów uzasadniają przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, ale na podstawie przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Nie zachodzi także wskazywana przez skarżącą potrzeba wykładni art. 22 § 1 i 11 k.p. oraz art. 734 § 1 i art. 750 k.c., którą skarżąca wiąże z wydaniem odmiennych wyroków w sprawach innych powodów. O rozbieżności w orzecznictwie sądów nie świadczą bynajmniej różne rozstrzygnięcia sądów powszechnych zapadłe w sprawach o tożsamych – jak twierdzi skarżąca – stanach faktycznych w przedmiocie ustalenia istnienia stosunku pracy innych współpracowników, którzy mieli ze skarżącą zawarte umowy o współpracy, ponieważ rolą Sądu Najwyższego nie jest I PSK 771/26 10 weryfikacja poczynionych w tamtych sprawach ustaleń. Skarżąca nie wykazała, na ile konkretne dwa orzeczenia zapadłe w sprawach innych współpracowników mają swoje źródło w różnej wykładni przepisu, na czym polega rozbieżność i dlaczego wymaga ona rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy ani też nie przedstawiła argumentów wskazujących na to, że wykładnia przeprowadzona przez Sąd drugiej instancji przepisów sprzeczna jest z jednolitym stanowiskiem doktryny lub orzecznictwem Sądu Najwyższego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2020 r., II UK 454/19, LEX nr 3087610). Tylko dla porządku należy nadmienić, że w judykaturze Sądu Najwyższego zgodnie przyjmuje się, iż w umowie zlecenia mogą wystąpić cechy kierownictwa i podporządkowania, choć nie takie same, jak w zależności właściwej dla stosunku pracy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2023 r., II PSK 114/22, LEX nr 3569749). Stosunek pracy jest częścią szerszego pojęcia zatrudnienia (pracy za wynagrodzeniem) i z art. 22 § 1 i 11 k.p. nie wynika domniemanie stosunku pracy w każdej sytuacji, gdy zatrudniony wykonuje osobiście pracę zorganizowaną przez zatrudniającego, a nawet przy jego kontroli i kierownictwie. Istotą pracy umownie podporządkowanej jest możliwość codziennego konkretyzowania obowiązków pracownika, a w szczególności określania czynności w ramach umówionego rodzaju pracy i sposobu ich wykonania (art. 100 § 1 k.p.). Pracownik nie ma samodzielności w określaniu bieżących zadań. Cechą umowy o pracę nie jest pozostawanie w dyspozycji pracodawcy, bo to może występować też w umowach cywilnoprawnych, lecz wykonywanie pracy pod kierownictwem pracodawcy (pracy podporządkowanej). Ta cecha ma charakter konstrukcyjny dla istnienia stosunku pracy. Istotnym sensem regulacji zawartej w art. 22 § 11 i 12 k.p. jest przeniesienie ciężaru badania charakteru stosunku prawnego, w ramach którego praca jest świadczona, z ustalania i wykładni treści umowy zawartej przez strony na ustalenie faktycznych warunków jej wykonywania. Gdy umowa faktycznie jest wykonywana w warunkach wskazujących na stosunek pracy, to takie ustalenie, a nie treść oświadczeń woli złożonych przy jej zawieraniu, decyduje o charakterze łączącego strony stosunku prawnego. Tym samym nazwa umowy, jak też deklarowana w chwili jej zawarcia treść, ma dla oceny zobowiązania pracowniczego drugoplanowe znaczenie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2023 r., III PSK 3/23, LEX nr 3635445 oraz z dnia 27 marca 2025 r., III PSK 32/24, LEX nr 3858791). Poza tym, treść art. 22 § 11 i art. 11 k.p. nie ma na celu I PSK 771/26 11 przełamywania zasady pacta sunt servanda, a jedynie stanowi ochronę osoby, która świadcząc pracę faktycznie w warunkach umowy o pracę, została pozbawiona przez swego pracodawcę, wskutek nadużycia ekonomiczno-organizacyjnej przewagi, pracowniczego statusu. W rezultacie należy przyjąć, że art. 22 § 11 k.p. koresponduje z art. 3531 k.c. Obie normy zastrzegają, że zawarty przez strony stosunek prawny musi być pod względem celu i treści zgodny z jego właściwością (naturą). Nadto, oba przepisy nie zawierają ograniczeń co do rodzaju umowy, którą strony mają zawrzeć, pod warunkiem, że będzie ona spełniała przesłanki przewidziane dla danego rodzaju stosunku prawnego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2020 r., III PK 173/19, LEX nr 3080581). Przytoczony powyżej dorobek judykatury w dostatecznym stopniu niweczy siłę argumentów skarżącej. Oceny tej nie zmienia wskazywana przez skarżącą „silna integracja działalności zleceniobiorcy z procesem gospodarczym zleceniodawcy” czy też „element koordynacji świadczenia usług cywilnoprawnych” albowiem nadal decydujące pozostają tak zwane właściwości świadczenia pracy. Dlatego powtórzyć należy, że o ostatecznym wyniku sprawy decyduje zbiór różnych okoliczności faktycznych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2009 r., III PK 38/09, OSP 2010 nr 11, poz. 115). Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do merytorycznego rozpoznania, orzekając o kosztach postępowania kasacyjnego po myśli art. 98 § 1 w związku z art. 39821 k.p.c. [SOP]