I PZ 16/08

Postanowienie z dnia 20 sierpnia 2008 r. I PZ 16/08 Wezwanie przez sąd do uzupełnienia braku pozwu przez oznaczenie war-tości roszczenia, którym nie jest oznaczona kwota pieniężna, nie stanowi sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia w rozumieniu art. 1302 § 5 w związku z art. 25 k.p.c. Przewodniczący SSN Katarzyna Gonera, Sędziowie SN: Beata Gudowska (sprawozdawca), Józef Iwulski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 sierpnia 2008 r. sprawy z powództwa Dariusza P. przeciwko „W.K.” Spółce z o.o. w W. o ustalenie istnienia stosunku pracy, wynagrodzenie, odszkodowanie z tytułu rozwią-zania umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecz-nych w Częstochowie z dnia 4 marca 2008 r. [...] o d d a l i ł zażalenie. U z a s a d n i e n i e Dariusz P. w pozwie przeciwko pracodawcy Waldemarowi K. domagał się ustalenia stosunku pracy w okresie od dnia 2 maja do dnia 14 listopada 2004 r., za-płaty wynagrodzenia w kwocie 31.052,62 zł (8.750 euro) oraz odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika w kwocie 6.409,95 zł. Nie określił wartości przedmiotu sporu co do roszczenia niewyrażonego w kwocie pieniężnej, więc zarządzeniem z dnia 8 stycznia 2007 r. został wezwany do uzupełnienia braków formalnych pozwu przez wskazanie wartości przedmiotu sporu w tym zakresie. W piśmie z dnia 13 stycznia 2007 r. powód wskazał następującą wartość przedmiotu sporu: „z racji ustalenia stosunku pracy na czas nieokreślony: 12 miesięcy X 1500 euro - 18.000 Euro (wg średniego kursu na dzień 15 listopada 2004 - 4,2635 zł); 18.000 euro x 4,2635, czyli 76.743 zł dodać 8.750 euro - 37.305,62 zł 2 razem 114.049 zł po zaokrągleniu”. Stwierdził jednocześnie, że „podana wartość jest zgodna z art. 231 k.p.c., jednakże dopuszczalny jest pogląd, że wartość przedmiotu sporu może stanowić 37.306 zł jako wartość roszczenia pieniężnego. Art. 231 k.p.c. ma zastosowanie o ile 19 § 1 kpc nie będzie miał zastosowania. Kwestię tę pozosta-wiam do uznania sądu”. Wyrokiem z dnia 18 września 2007 r. Sąd Rejonowy oddalił powództwo o ustalenie stosunku pracy, o wynagrodzenie w kwocie 31.050 zł i o odszkodowanie z tytułu rozwiązania umowy o pracę przez pracownika, umorzył postępowanie w zakre-sie żądania wynagrodzenia w kwocie 450,70 zł oraz zasądził na rzecz pozwanego koszty postępowania w kwocie 1.815 zł. W apelacji powoda, obejmującej wyrok Sądu Rejonowego w całości, wartość przedmiotu zaskarżenia została określona na kwotę 37.461 zł i apelacja została opłacona opłatą podstawową w wysokości 30 zł. Postanowieniem Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 12 lutego 2008 r. apelacja została odrzucona jako niewłaściwie opłacona. Zażalenie na to postanowienie, opłacone przez powoda opłatą podstawową w wysokości 30 zł z określeniem wartości przedmiotu zaskarżenia jako kwotą 37.461 zł, zostało odrzucone na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c. postanowieniem Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 4 marca 2008 r. Sąd uznał, że wartość przed-miotu sporu przewyższa kwotę 50.000 zł, toteż - zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1389 ze zm.) - od zażalenia powinna zostać uiszczona opłata stosunkowa. Sąd wskazał, że sama tylko wartość ustalenia istnienia stosunku pracy za okres 6 i pół miesiąca z wynagrodzeniem 1500 euro wynosi 79.480,69 zł (przeliczone wg kursu euro 4.2635 zł); do tej kwoty należy dodać kwotę 31.501,92 zł tytułem żądanego wy-nagrodzenia oraz kwotę 6.409,95 zł tytułem odszkodowania. Podkreślił, że sam po-wód w piśmie procesowym wskazał wartość przedmiotu sporu jako kwotę 114.049 zł. W zażaleniu do Sądu Najwyższego powód, wnosząc o uchylenie postanowie-nia z dnia 4 marca 2008 r., zarzucił naruszenie art. 370 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c. oraz art. 1302 § 3 i 5 k.p.c., a także art. 26 k.p.c. i art. 35 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W oce-nie skarżącego Sąd Okręgowy nie miał podstaw do przyjęcia, że wartość przedmiotu sporu została określona przez powoda w toku postępowania przed Sądem Rejono-wym na kwotę 114.049 zł, gdyż w pozwie wskazał jako wartość przedmiotu sporu 3 równowartość 8.750 euro, a na wezwanie Sądu tylko alternatywnie wskazał inną kwotę (114.049zł), pozostawiając ustalenie wartości przedmiotu zaskarżenia do uznania sądu. Skarżący zwrócił uwagę, że Sąd Rejonowy w Częstochowie jako wartość przedmiotu sporu przyjął kwotę 37.306 zł, gdyż nie wezwał powoda do uisz-czenia opłaty stosunkowej od pozwu, oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanego koszty zastępstwa w wysokości stawek minimalnych opłat od wartości przedmiotu sporu mieszczącego się w granicach do 50.000 zł. Podstawowym zarzutem zażalenia jest zastosowanie art. 1302 § 1 i 3 k.p.c., wbrew postanowieniu art. 1302 § 5 k.p.c., w sytuacji, w której Sąd Okręgowy przez przyjęcie jako wartości przedmiotu sporu kwoty 114.049 zł, czyli wyższej niż wskaza-na przez powoda w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, dokonał spraw-dzenia wartości przedmiotu zaskarżenia w rozumieniu art. 25 § 1 k.p.c. Gdyby nato-miast przyjąć, że Sąd Rejonowy, badając wartość przedmiotu sporu wskazaną w po-zwie, w istocie dokonał jej sprawdzenia, to Sąd Okręgowy naruszył także art. 26 k.p.c., gdyż wobec braku zarzutu ze strony pozwanego w tym zakresie wartość przedmiotu sporu nie podlegała ponownemu badaniu w dalszym toku postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Stosownie do art. 25 § 1 k.p.c., sąd przed doręczeniem pozwu może bez za-rzutu pozwanego na posiedzeniu niejawnym sprawdzić wartość przedmiotu sporu oznaczoną przez powoda i zarządzić w tym celu dochodzenie. W takiej sytuacji - zgodnie z art. 1302 § 5 k.p.c. - nie ma zastosowania art. 1302 § 3 k.p.c. W sprawie wszczętej przez powoda zakres jego żądań (pieniężnych i niepie-niężnych), jak też wskazana przez niego ich wartość, nie budziły wątpliwości. Ozna-czenie przez skarżącego wartości przedmiotu sporu nie było kwestionowane przez stronę przeciwną ani nie stwarzało potrzeby kontroli ze strony sądu. Z tego wzglądu żaden z orzekających Sądów nie dokonywał sprawdzenia wartości przedmiotu sporu podanej przez powoda; Sąd Rejonowy zażądał jedynie uzupełnienia braku pozwu przez określenie w kwocie pieniężnej żądania opisanego przez powoda jako ustale-nie stosunku pracy, natomiast Sąd Okręgowy jako wartość przedmiotu zaskarżenia przyjął wartość przedmiotu sporu określoną przez powoda. Jest oczywiste, że we-zwanie przez sąd do uzupełnienia braku pozwu przez oznaczenie wartości roszcze- 4 nia, którym nie jest oznaczona kwota pieniężna, nie może być utożsamiane ze sprawdzeniem wartości przedmiotu zaskarżenia w rozumieniu art. 25 k.p.c. Oznaczenie wartości przedmiotu sporu w sprawach o prawa (roszczenia) ma-jątkowe należy do warunków pozwu (art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c.) zrównanych w skut-kach z warunkami formalnymi. Art. 19 § 2 k.p.c., mający zastosowanie przede wszystkim w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, stanowi, że w sprawach majątkowych powód obowiązany jest oznaczyć w pozwie wartość przedmiotu sporu kwotą pieniężną, uwzględniając postanowienia zawarte w art. 20-24 k.p.c. Określenie tej wartości pozostawiono stronie. Podkreślenia wymaga, że strona wezwana ma obowiązek uzupełniania braku w sposób stanowczy, dokładny i kompletny, w wyzna-czonym terminie. Strona wezwana do uzupełnienia braku pisma przez podanie war-tości przedmiotu zaskarżenia, jest związana swoim oświadczeniem (por. postano-wienie Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2000 r., I CZ 115/00, niepublikowane). Wartość przedmiotu sporu określona przez powoda przekraczała kwotę 50.000 zł, więc od wszystkich jego pism procesowych podlegających opłacie powin-na być wniesiona opłata stosunkowa od kwoty 114.049 zł (art. 35 ust. 1 zdanie dru-gie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Za-żalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 12 lutego 2008 r. tymczasem opłacone zostało przez powoda opłatą podstawową w kwocie 30 zł. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Okręgowy nie naruszył art. 370 w związku z art. 397 § 2 k.p.c. i zażalenie oddalił (39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.). ========================================